Chào mừng cô
và các bạn
Nhóm 3

Nhóm 3 gồm 6 thành viên:
Hồ Nguyễn Huỳnh Giao
Phạm Chu Mỹ Nguyên
Lê Nguyên Khang
Trần Tuệ Văn
Phan Nguyễn Anh Thư
Nguyễn Hoàng Xuân Thơ

ĐỀ:

Phân tích bài thơ
Sang Thu

0
MỞ1
BÀI

Thu là thơ của đất trời, là “bình minh mát” của lòng người (Xuân
Diệu). Viết về thu, đã có bao áng thơ hay tuyệt tác nhưng có lẽ
chỉ khi đến với Hữu Thỉnh, ta mới có thể cảm nhận được phần nào
cái “cốt tủy chung tình bên trong” của nó thông qua bài thơ
“Sang thu”- tác phẩm mà có lẽ đến mãi sau này, ta vẫn không
thể ngừng thương nhớ. Cảm xúc chợt tìm đến thi nhân, trong cái
tiết hanh hanh của thu mới, của hạ cũ, nhà thơ không thể kìm
lòng được mà phải cầm bút viết bài thơ “Sang thu” . Đó được coi
như những dòng chia sẻ chân thành của một tâm hồn tinh tế
trước thiên nhiên giao mùa, cũng là nơi gửi gắm biết bao chiêm
nghiệm kín đáo về mùa thu mới của cuộc đời, của con người và
dân tộc.

02

I
À
B
N
Â
H
T

1. Khái quát
- Hữu Thỉnh là một trong những nhà thơ
trưởng thành trong thời kì kháng chiến
chống Mỹ cứu nước.
- Một trong những tác phẩm tiêu biểu
của ông là “Sang thu”.
- Được sáng tác vào gần cuối năm
1977, tức là 2 năm sau từ khi non sông
được giải phóng, trong một cuộc thi
sáng tác thơ ca tại trại hè.
- Được in lần đầu ở báo Văn nghệ, sau
đó được in trong tập thơ “Từ chiến hào
đến thành phố” năm 1991.

1. Khái quát
- Nhan đề bài thơ Sang thu thể hiện cách
lựa chọn khoảnh khắc thời gian, bắc cầu
giữa cái không và cái có.
- Mạch cảm xúc của bài xuyên suốt với 2
nội dung nổi bật: cảm nhận về thiên nhiên
lúc sang thu và suy ngẫm về đời người khi
chớm thu.
- “Sang thu” là một bức thông điệp lúc
giao mùa. Mùa hạ dần qua, mùa thu tới,
khoảnh khắc ấy được diễn tả bằng sự rung
cảm tinh tế, sự trải nghiệm sâu sắc của
nhà thơ.

2. Phân tích

a) Tín hiệu sang thu
(khổ 1)

- Nhà thơ là người trải nghiệm, đi nhiều và viết nhiều. Ông có nhiều
sáng tác đặc sắc về cuộc sống thôn quê.
- Thiên nhiên nơi miền quê Bắc Bộ được cảm nhận từ những điều vô
hình.
- Những tín hiệu sang thu nhẹ nhàng khi đất trời giao mình chuyển mùa
trong một không gian nên thơ nhẹ nhàng:
“ Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về.”

2. Phân tích
a) Tín hiệu sang thu
( khổ 1 )

- Bức tranh đất trời được cảm nhận từ những gì vô
hình (hương, gió), mờ ảo (sương chùng chình), nhỏ
hẹp và gần (ngõ). Đó là những cảm nhận rất riêng của
nhà thơ.
- Nếu như người xưa thấy thu qua “ngô đồng nhất
diệp lạc”, thi sĩ Xuân Diệu đón chào thu bằng hình ảnh
“rặng liễu đìa hiu đứng chịu tang” trong “Đây mùa thu
tới”, vị Tam Nguyên Yên Đổ yêu thu từ chiếc “lá vàng
trước gió khẽ đưa vèo” trong “Thu điếu”, Lưu Trọng Lư
gửi gắm thu trong “con nai vàng ngơ ngác” trong
“Tiếng thu”, thì Hữu Thỉnh lại lựa chọn “hương ổi”.
- Bởi đó là mùi hương quen thuộc, dân dã, mộc mạc
luôn vấn vương mãi trong tâm hồn người con yêu xứ,
mùi hương của tuổi thơ, của tiếng cười, của bình yên

2. Phân tích

a) Tín hiệu sang thu
( khổ 1 )

- Cái hương ổi chín thoang thoảng thường khó đọng lại
trong những cơn gió nồm nam thổi mạnh của mùa hè, giờ
đây bỗng “phả vào trong gió se”.
- Đem đến hương vị dịu ngọt, đằm thắm của mùa thu
khiến nhà thơ ngạc nhiên đến ngỡ ngàng trước sự thay
đổi của thiên nhiên.
- Động từ “bỗng” đặt đầu câu như một sự ngạc nhiên kỳ
lạ của nhà thơ về thời khắc giao mùa đầy xao xuyến này
của tác giả.
- Cảm nhận được dư vị của trái ổi thơm phả trong gió, còn
có sương thu. Nhưng không phải là “sương thu man mác
đầu ghềnh” của Tản Đà mà là: “Sương chùng chình qua

2. Phân tích

a) Tín hiệu sang thu (
khổ 1 )

- “Chùng chình” là từ láy gợi hình diễn tả hành động
chậm chạp như là cố ý chậm lại, làn sương nhẹ
nhàng mỏng manh e ấp như nàng thiếu nữ đôi mươi
xao xuyến trước những rung động.
- Nhà thơ đã thổi hồn vào câu thơ khiến cho màn
sương thu chứa đầy tâm trạng, như người đi còn
vương vấn, ngập ngừng khi qua ngõ nhà ai.
- Tại đây, ta bắt gặp một sự hoài nghi, lưỡng lự, một
điều gì đó chưa rõ ràng trong cảm xúc.
- Mở đầu bằng một sự tình cờ “bỗng" và khép lại khổ
thơ bằng cái "hình như”, Hữu Thỉnh gửi vào lòng
người đọc sự thoáng chốc, bất giác về tiết lập thu
cũng như cảm nhận mơ hồ, mong manh trong tâm
thế về sự trở về của mùa thu.

2. Phân tích

b) Không gian đất trời sang thu
(khổ 2)
-Từ một phản xạ tự nhiên, nhà thơ đã định thần
trở lại để ngắm nhìn thu sang. Thu sang với
những hình ảnh quen thuộc tiếp tục được nhà thơ
phát hiện:
“Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã.
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu.”
- Nếu như ở khổ đầu không gian bị bó hẹp, thì đến
đây không gian đã rộng mở hơn, từ tầm cao cũng
như tầm xa.

2. Phân tích

b) Không gian đất trời sang
thu (khổ 2)

- Sự vận động của thiên nhiên trong thời khắc
chuyển mùa được cụ thể hoá bằng những đổi thay
của vạn vật.
- Sông lúc sang thu được nhân hóa trở nên có hồn
không còn cuộn chảy dữ dội như những ngày hè
mưa lũ, mà êm ả dềnh dàng như đang lắng lại,
đang trầm xuống, lắng lại để rồi lững lờ trôi.
- Phải tinh tế lắm, yêu và gần gũi với thiên nhiên
lắm mới nhận ra được sự bắt đầu trong những
cánh chim bay.
- Và mây lưu luyến bắc chiếc cầu: Vắt nửa mình
sang thu. Hành động được nhân hóa này mang ý
diễn tả sự vận động của thời gian: một liên tưởng

2. Phân tích

b) Không gian đất trời sang
thu (khổ 2)

- Hữu Thỉnh điểm vào bức tranh thu của
mình một hình ảnh mới mẻ, gợi cảm: hai
nửa của một đám mây thuộc về hai mùa.
- Cảnh vật như trở nên vừa hư vừa thực.
- Hữu Thỉnh hẳn phải là người có tâm hồn
tinh tế cùng với tình yêu tha thiết với
thiên nhiên và đất nước mới có thể sáng
tạo nên những vần thơ đặc sắc này.
- Ngòi bút tài năng này đã khiến chúng ta
không thể không cảm phục.

2. Phân tích

c) Suy ngẫm lúc sang thu
(khổ 3)

- Từ những rung động mãnh liệt và xúc cảm
xuyến xang khi đất trời vào thu, nhà thơ
chuyển sang giọng điệu chiêm nghiệm và
suy ngẫm sâu xa:
“Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.”
- Những biến chuyển của nắng, mưa, sấm
trong lúc giao mùa với những nhận xét tinh
tế của một người am hiểu tường tận các
hiện tượng thời tiết này.

2. Phân tích

c) Suy ngẫm lúc sang thu
(khổ 3)

- Là sấm, là mưa, nắng, là những hiện tượng
điển hình của mùa hạ nhưng đã có sự thay
đổi mức độ trong cái khoảnh khắc giao mùa.
- Cái nắng chói chang của những ngày hạ đã
dần nhạt màu, những cơn mưa rào vội vã
cũng đã vơi dần.
- Lại thêm một sự đối lập: nắng vẫn còn
nhưng mưa đã vơi dần.
- Các từ ngữ: “Vẫn còn” “vơi dần” “cũng bớt
bất ngờ” đã diễn tả mức độ giảm dần của
hiện tượng khi đất trời sang thu.
- Mùa thu quá đẹp chắc tại lòng người yêu
quê hương lắm hay sao?

2. Phân tích
c) Suy ngẫm lúc sang thu
(khổ
3)lại cho kỹ, hình như bài thơ còn có một ẩn ý khác.
- Ngẫm
- Đơn cử hai câu kết bài thơ:

“Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.”
- Không đơn thuần tả cảnh, đôi câu thơ kết lại bao suy ngẫm sâu sắc.
- Hình ảnh ẩn dụ độc đáo“hàng cây đứng tuổi” vừa gợi lên hình ảnh
những hàng cây sang thu: cành cây xum xuê, lâu năm, rễ đã cắm sâu
dưới lòng đất rất chắc chắn; những mùa mưa giông qua đi đã tôi luyện
sự dẻo dai bền bỉ của những hàng cây vừa gợi tả những con người từng
trải đã từng vượt qua những khó khăn, những thăng trầm biến động của
cuộc đời.
- Chúng ta phải ngã mũ thán phục trước sự cảm nhận tinh tế của tác
giả cũng như những chiêm nghiệm và suy ngẫm sâu sắc.

3. Mở rộng
- Từ Homero đến Kinh Thi, đến ca dao Việt Nam”, thu vẫn luôn là nguồn
cảm hứng bất tận của các thi nhân.
- Và ngay cả tác giả Hữu Thỉnh, ngoài bài “Sang thu" năm 1977, nhà
thơ vẫn gửi chút tâm tư về mua thu trong áng thơ “ Chiều sông
Thương" vào năm 1992.
- Đó không còn là cảm xúc mới mẻ, ngỡ ngàng của mùa thu mới sau
khi đất nước hoàn toàn giải phóng, mà là chút bâng khuâng, quyến
luyến mùa thu sắp qua.
“Nắng thu đang trải đầy
Đã trăng non múi bưởi
Bên cầu con nghé đợi
Cả chiều thu sang sông.”

- Trong làng thơ Việt, ta cũng không
ít lần bắt gặp một mùa “Thu điếu”
trong thơ Nguyễn Khuyến:
“Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.”
- Hay một “Tiếng thu” trong thơ Lưu
Trọng Lư:

Tiếng thu (Lưu Trọng Lư)

3. Mở rộng

“Con nai vàng ngơ ngác
đạp trên lá vàng khô? ”
- Thu hiện lên dưới ngòi bút tinh xảo
của thi sĩ là thu rất riêng rất độc đáo,
không hề trộn lẫn.
Thu Điếu (Nguyễn Khuyến)

4. Đánh giá
- Với giọng thơ êm ái, chậm rãi và nhẹ nhàng, bài thơ đã
đưa người đọc vào thế giới tâm hồn nhạy cảm của thi sĩ.
- Chỉ có ba khổ thơ ngắn ngủi, khiêm nhường với kết cấu
rõ ràng, mạch lạc, ngôn ngữ giàu sắc thái biểu cảm, hình
ảnh thơ chân thực, đa nghĩa, giọng điệu với những trạng
thái biến chuyển tinh vi, thi phẩm không chỉ khắc họa
thành công bức tranh thiên nhiên mùa thu tiêu biểu của
làng quê Việt Nam mà còn lắng lại trong tâm trí chúng ta
một mùa thu của cuộc đời cùng những tâm tư thật xúc
động.
- “Sang thu” của Hữu Thỉnh sẽ đủ sức vượt qua “mọi sự
băng hoại của thời gian”, sẽ còn sống mãi để góp vào
cuộc sống chung những cảm xúc vấn vương cho lòng

03

Khép lại áng thơ của "Sang thu" chúng
ta có thể cảm nhận được sự chuyển
biến tinh tế của đất trời khi vào thu
thông qua ngòi bút khéo léo của Hữu
Thỉnh. Nhìn chung, hình ảnh trong thi
phẩm không phải là kiểu hình được
trau chuốt, cường điệu mà chỉ là những
nét chấm phá, tả thực song lại vô cùng
đặc sắc. Chính vì thế, có thể nói, nhà
thơ đã thành công trong việc miêu tả
bức tranh thiên nhiên đất trời đang
chuyển giao từ hạ sang thu. Qua đó
giúp bạn đọc dễ dàng nảy sinh những
cảm xúc đong đầy, niềm tự hào, tin
yêu vào cuộc sống, vào quê hương đất
nước dấu yêu. Đó là động lực dồi dào
giúp ta tiến bước xây dựng đời sống
ngày càng phát triển tiến bộ.

Cảm ơn cô và các
bạn đã lắng nghe!
_pcmn_