Sang thu

- Hữu Thỉnh-

I

TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

Nguyễn Hữu Thỉnh, sinh năm 1942.
Quê huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc.
Thuộc thế hệ các nhà thơ chống Mĩ.
Đề tài: Chiến tranh, người lính và cuộc
sống nông thôn.
Phong cách thơ: Tha thiết, nhỏ nhẹ, sâu
lắng.

I

TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

Một số sáng tác tiêu biểu

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

Hoàn
cảnh sáng
tác: Cuối
năm 1977

Xuất xứ: In
trong “Từ
chiến hào
tới
thành
phố”

Thể thơ:
5 chữ

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

Bố cục
P1

Khổ 1

Tín hiệu sang thu

P2

Khổ 2

Bức tranh thiên nhiên lúc sang thu

P3

Khổ 3

Suy ngẫm của tác giả

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

Mạch cảm xúc

Thiên nhiên sang thu

Ngoại cảnh

Suy ngẫm về đời người
sang thu

Tâm cảnh

 Lắng dần vào suy tư

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

Ý nghĩa nhan đề
 “Sang

thu” trước hết gợi lên khoảnh khắc giao
mùa của thiên nhiên, khi đất trời chuyển từ hạ
sang thu.

 Gợi khoảnh khắc chuyển giao giữa tuổi trẻ sang
độ tuổi trưởng thành vững vàng, từng trải.

Tín hiệu sang thu

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về

Tín
hiệu
giao
mùa

Hương
ổi

- “Hương ổi” đi liền với từ “bỗng”.

- Hương ổi đi liền với động từ “phả”.
- Cảm nhận bằng khứu giác.

Tín
hiệu
giao
mùa

Hương
ổi
Gió se

- “Hương ổi” đi liền với từ “bỗng”.
- Hương ổi đi liền với động từ “phả”.
- Cảm nhận bằng khứu giác.
- “Gió se”: làn gió heo may, khô, thoáng chút se
lạnh.
Làn “gió se” làm dịu đi cái nắng oi ả của mùa
hạ.
- Cảm nhận bằng xúc giác.

Hương
ổi
Tín
hiệu
giao
mùa

Gió se
Làn
sương

- “Hương ổi” đi liền với từ “bỗng”.
- Hương ổi đi liền với động từ “phả”.
- Cảm nhận bằng khứu giác.
- “Gió se”: làn gió heo may, khô, thoáng chút se
lạnh.
Làn “gió se” làm dịu đi cái nắng oi ả của mùa
hạ.
- Cảm nhận bằng xúc giác.

Hương
ổi
Tín
hiệu
giao
mùa

Gió se
Làn
sương

- “Hương ổi” đi liền với từ “bỗng”.
- Hương ổi đi liền với động từ “phả”.
- Cảm nhận bằng khứu giác.
- “Gió se”: làn gió heo may, khô, thoáng chút se
lạnh.
Làn “gió se” làm dịu đi cái nắng oi ả của mùa
hạ.
- Cảm nhận bằng xúc giác.
- “Chùng chình” – NT nhân hóa.
- Cụm từ “qua ngõ”
- Cảm nhận bằng thị giác.

1 Tín hiệu sang thu

Cảm
xúc

“Bỗng”

Cảm
giác bất
ngờ

“Hình
như” 
Cảm giác
mơ hồ,
chưa rõ
ràng

 Đó là những cảm nhận tinh tế của tác giả lúc thu
sang, và đối diện với những khoảnh khắc ấy là
niềm vui, niềm hạnh phúc vô bờ.

Lời tự bạch của nhà thơ
“Giữa trời đất mênh mang, giữa cái khoảnh khắc giao mùa kì lạ thì điều
khiến cho tâm hồn tôi phải lay động, phải giật mình để nhận ra, đó chính
là hương ổi. Với những người không làm thơ thì mùi hương đó gợi nhớ
đến tuổi ấu thơ, gợi nhớ đến buổi chiều vàng với một dòng sông thanh
bình, một con đò lững lờ trôi, những đàn trâu bò no cỏ giỡn đùa nhau và
những đứa trẻ ẩn hiện trong triền ổi chín ven song. Nó giống như mùi bờ
bãi, mùa con trẻ…Hương ổi tự nó xốc thẳng vào những miền thơ ấu thân
thiết trong tâm hồn chúng ta. Mùi hương đơn sơ ấy lại trở thành quý giá vì
nó đã trở thành chiếc chìa khóa vàng mở thẳng vào tâm hồn mỗi người, có
khi là cả một thế hệ…”.

Bức tranh thiên nhiên lúc sang
thu

Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu

PHIẾU HỌC TẬP
Bức tranh thiên nhiên lúc sang thu
- Cảnh vật:......................................................................................................
+ Sông:...........................................................................................................
+ Chim:..........................................................................................................
+ Đám mây:...................................................................................................
- BPNT:.........................................................................................................
 Nhận xét..................................................................................................

2 Bức tranh thiên nhiên lúc sang
thu

Cảnh
vật

Sông
dàng

dềnh

Chim vội vã

Mây vắt
nửa mình

 Không gian rộng mở, có tầng bậc vừa cao
vời vừa thoáng đãng.

Bức tranh thiên nhiên lúc sang
thu

Êm đềm, sâu lắng, không còn
vội vã, hối hả
Cảnh
vật

Tận hưởng vẻ đẹp yên bình
của mùa thu

Sông
dàng

dềnh

BPNT: Nhân hóa + Từ láy

Bức tranh thiên nhiên lúc sang
thu

Hành động nhanh vội, gấp
gáp để bay về tránh rét
Cảnh
vật

Tâm trạng xao xuyến

Chim vội vã

BPNT: Nhân hóa + từ láy

><
Sông
dàng

dềnh

Chim vội vã

Bức tranh thiên nhiên lúc sang
thu

Đám mây mềm mại, mỏng
manh
Cảnh
vật

Mây vắt
nửa mình

Là cầu nối, gợi vẻ đẹp của
thời khắc giao mùa
BPNT: Nhân hóa, động từ
“vắt”

Bức tranh thiên nhiên lúc sang
thu

 Khoảnh khắc giao mùa được tái hiện rất tinh
tế, sống động bằng những câu thơ giàu giá trị tạo
hình. Và ẩn sau khoảnh khắc đó còn là hình ảnh
của đời sống lúc sang thu với biết bao biến
chuyển.

Lời tự bạch của nhà thơ
Mây mùa Hạ thường chứa nhiều màu sắc, thậm chí đầy giông bão tựa hồ
những ước mơ khao khát của tuổi trẻ. Những ước mơ khao khát ấy thường
lấy đi rất nhiều sức lực của tuổi trẻ. Tuy nhiên giữa mơ và thực là hai thế
giới luôn đối lập nhau và chẳng phải ước mơ nào cũng trở thành hiện
thực… Sự dang dở, sự mất mát là một hiện thực buộc chúng ta phải chấp
nhận trong cuộc song của mình. Ngay cả người lính cũng vậy. Rất nhiều
dồng đội của tôi đã nằm lại ở tuổi còn rất trẻ, ở ngưỡng của mùa đẹp nhất
của cuộc đời. Vì thế nên đám mấy trong thơ ấy chỉ “vắt nửa mình sang
thu” thôi, nửa còn lại đã trở thành kí ức ...”

Suy ngẫm của tác giả

Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.

Suy ngẫm của tác giả

Nắng ----- mưa ------ sấm

---- hàng cây

Vẫn còn ---- đã vơi ---- cũng bớt ---- đứng tu ổi

 Nghệ thuật đảo ngữ, ẩn dụ
 Sự chuyển biến của các hiện tượng tự
nhiên: hạ nhạt dần – thu đậm nét hơn.

Suy ngẫm của tác giả

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Có ý kiến cho rằng: “Hai
câu thơ cuối của khổ thơ
thứ ba vừa có tính tả thực,
vừa chứa đựng nhiều hàm ý
sâu xa.”
Em có đồng ý không?
Vì sao?

Suy ngẫm của tác giả

Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.

Nghĩa
tả
thực

Sấm và hàng cây
lúc sang thu

Suy ngẫm của tác giả

Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.

Nghĩa
ẩn dụ

Sấm: những khó khăn, thử
thách
Hàng cây đứng tuổi: con người
từng trải, bản lĩnh vững vàng

Suy ngẫm của tác giả

 Khổ thơ đã bộc lộ trọn vẹn những
khoảnh khắc thiên nhiên và đời người
lúc sang thu, với những cảm nhận tinh
tế và suy ngẫm sâu sắc của nhà thơ.

Lời tự bạch của nhà thơ
“Với hình ảnh có giá trị tả thực về hiện tượng thiên
nhiên này, tôi muốn gửi gắm suy ngẫm của mình, khi
con người đã từng trải thì cũng vững vàng hơn trước
những tác dộng bất thường của ngoại cảnh, của cuộc
đời.”

THIÊN
NHIÊN

ĐẤT
NƯỚC
CON
NGƯỜI

Sang
thu

III

TỔNG KẾT

1

NỘI DUNG
 Bài thơ là sự cảm nhận tinh tế của tác giả về vẻ đẹp thiên
nhiên với những bước chuyển mình từ hạ sang thu. Đồng
thời, qua tác phẩm còn nói lên niềm xúc động, những suy
ngẫm và triết lý trong khoảnh khắc giao mùa của nhà thơ.

2

NGHỆ THUẬT
 Từ ngữ biểu cảm
 Nghệ thuật nhân hóa, ẩn dụ độc đáo
 Hình ảnh đối lập, liên tưởng

NHỔ CÀ RỐT

Con có dám thử không?
Được chứ. Nhưng để ta
xem con ở trường có học
hành đàng hoàng không
thì ta mới cho

Giờ ta sẽ cho con tự
Dạ. Con đồng ý
nhổ cà rốt

Bác ơi ! Cháu đói lắm
bác cho cháu củ cà rốt
được không ạ?

Cách chơi:

Học sinh chọn đáp án nào bạn hãy bấm vào củ cà
rốt theo đáp án đó.
Chú thỏ sẽ tự đi đến nhổ cà rốt và sẽ biết được
đáp án đúng, sai.
Cuối cùng bấm vào bác nông dân sẽ ra đáp án
đúng.
Bấm vào màn hình qua slide chứa câu hỏi tiếp
theo.

Sự biến đổi của đất trời lúc sang thu được nhà thơ
cảm nhận lần đầu tiên từ đâu?
A : Từ một mùi hương
B : Từ một cơn mưa
C : Từ một đám mây
D : Từ một cánh chim

A

B

C

D

Trời đất lúc sang thu được miêu tả qua những
phương diện nào?
A : màu sắc, hương vị
B : hoạt động, âm thanh
C : ca ngợi, hình hồn
D : trầm tĩnh, răn dạy

A

B

C

D

Ý nào nói đúng cảm xúc của tác giả trong bài thơ
Sang thu?
A : hồn nhiên, tươi trẻ
B : lãng mạn, hào hùng
C : mộc mạc, chân thành
D : mới mẻ, thú vị

A

B

C

D

 Bài thơ Sang thu được viết theo thể thơ nào?
A : lục bát
B : song thất lục bát
C : thất ngôn tứ tuyệt
D : lục ngôn

A

B

C

D