Xác định thành phần cấu tạo của cụm từ sau:
Ba con trâu béo

Số từ và lượng từ
Tiết 52

a) Hai chàng tâu hỏi đồ sính lễ cần sắm những gì, vua bảo: "Một trăm ván cơm nếp,
một trăm nệp bánh chung và voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao, mỗi thứ một đôi".




=> “Hai, một trăm, chín, một”: bổ sung ý nghĩa về số lượng cho danh từ.
b) Tục truyền đời Hùng Vuơng thứ sáu, ở làng Gióng có hai vợ chồng ông lão chăm chỉ làm ăn và có tiếng là phúc đức.




=> "sỏu": b? sung ý nghia v? th? t? cho danh t?.
Hai chàng
Một trăm ván cơm nếp
một trăm nệp bánh chưng
chín ngà
thứ sáu
 Đứng trước danh từ: bổ sung ý nghĩa về số lượng
 Đứng sau danh từ: bổ sung ý nghĩa về thứ tự
+ Hãy cho biết từ “đôi” ở ví dụ a (…mỗi thứ một đôi) đứng ở vị trí nào trong cụm từ? Chỉ ý nghĩa gì?
+ Có phải là số từ không?
mỗi thứ một đôi
Vị trí
đứng sau số từ
Ý nghĩa
chỉ số lượng là hai
Không phải số từ vì sau “một đôi” không thể kết hợp được với danh từ chỉ đơn vị


+ Có thể nói: “một trăm con bò”.


+ Không thể nói: “một đôi con bò”.


+ Chỉ nói: “một đôi bò”.
Tìm thêm các từ có ý nghĩa khái quát và công dụng như từ “đôi”?
M?t t� b�t chì
Một chục trứng gà
Một cặp thỏ
* Ghi nhớ :

Số từ là những từ chỉ số lượng và thứ tự của sự vật. Khi biểu thị số lượng sự vật, số từ thường đứng trước danh từ. Khi biểu thị thứ tự, số từ đứng sau danh từ.
Cần phân biệt số từ với những danh từ chỉ đơn vị gắn với ý nghĩa số lượng.
(…) Các hoàng tử phải cởi giáp xin hàng. Thạch Sanh sai dọn một bữa cơm thết đãi những kẻ thua trận. Cả mấy vạn tướng lĩnh, quân sĩ thấy Thạch Sanh chỉ cho dọn ra vẻn vẹn có một niêu cơm tí xíu, bĩu môi, không muốn cầm đũa.
Đầu lòng hai ả tố nga,
Thúy Kiều là chị, em là Thúy Vân.
Mai cốt cách tuyết tinh thần,
Mỗi người một vẻ, mười phân vẹn mười. (Nguyễn Du)

Các

Những

Cả mấy
Chỉ lượng nhiều của sự vật.
Các từ in đậm “các, những, cả mấy, mỗi” có gì giống và khác với số từ?

Mỗi
Chỉ lượng ít của sự vật.
* Giống: đều bổ sung ý nghĩa cho DT.
* Khác:
+ Số từ:


+ Các từ in đậm:
Chỉ số lượng hoặc chỉ thứ tự của sự vật
Chỉ lượng ít hay nhiều của sự vật.
Lượng từ là gì?
“Các, những, cả mấy, mỗi” là lượng từ.

* Ghi nhớ:
Lượng từ là những từ chỉ lượng ít hay nhiều của sự vật.
Xếp các lượng từ dưới đây vào mô hình cụm danh từ?
Các
hoàng tử
những
kẻ
thua trận
Cả
mấy
tướng lĩnh, quân sĩ
vạn
Các
hoàng tử
những
kẻ
thua trận
Cả
mấy
tướng lĩnh, quân sĩ
Mô hình cụm danh từ
Dựa vào vị trí trong cụm danh từ, chia lượng từ thành mấy nhóm?

vạn







Lượng từ:
Chỉ ý nghĩa toàn thể:
Chỉ ý nghĩa tập hợp hay phân phối:
Cả, tất cả, tất thảy, …
Các, những, mọi, mỗi, từng…

* Ghi nhớ:
Có thể chia lượng từ làm hai nhóm:
Nhóm chỉ ý nghĩa toàn thể: cả, tất cả,…
Nhóm chỉ ý nghĩa tập hợp hay phân phối: các, những, mọi, mỗi, từng,...
Bài 1: Tìm số từ trong bài thơ sau.
Xác định ý nghĩa của các số từ ấy?
Không ngủ được
Một canh…hai canh…lại ba canh,
Trằn trọc băn khoăn, giấc chẳng thành;
Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt,
Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh.
(Hồ Chí Minh)
- một, hai, ba (canh), năm (cánh)
 Chỉ số lượng.
*- bốn, năm (canh bốn, canh năm)
 Chỉ thứ tự.
B�i t?p 2: Các t? in đậm trong hai dòng thơ sau đưuợc dùng với ý nghĩa nhuư thế nào?
"Con đi trăm núi ngàn khe
Chưua bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm".

(Tố Hữu)
trăm, ngàn, muôn: chỉ số lượng “nhiều”, “rất nhiều”.
Bài tập 3
Theo dừi hai ví dụ sau, em thấy nghĩa của các từ từng và mỗi có gì gi?ng v� khác nhau?

Thần dùng phép lạ bốc từng quả đồi, dời từng dãy núi [...].

b. Một hôm, bị giặc đuổi, Lê Lợi và các tuớng rút lui mỗi nguời một ngả.





Điểm giống nhau: là lượng từ, cùng chỉ sự tách ra từng sự vật, từng cá thể.

Điểm khác nhau:
“từng” mang ý nghĩa lần lượt theo trình tự, hết cá thể này đến cá thể khác
“mỗi” mang ý nghĩa nhấn mạnh, tách riêng từng cá thể, không mang ý nghĩa lần lượt
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Dùng số từ, lượng từ gọi tên
những sự vật trong các bức tranh sau?
Nếu còn thời gian
Từ những hình ảnh dưới đây, em hãy tìm
một câu ca dao có sử dụng số từ?
Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.