Kiểm tra bài cũ:

1. Cụm danh từ là gì?

2. Xác định thành phần cấu tạo của cụm từ sau:
Ba con trâu béo.
Tất cả những em học sinh chăm ngoan ấy.
Ba con trâu béo
Tất cả những em học sinh chăm ngoan ấy
Tất cả
những
em
học sinh
chăm ngoan
Ấy
ba
con
trâu
béo
Số từ và lượng từ
I. Số từ là gì?
1. Xét các ví dụ: sgk/128
a) Hai chàng tâu hỏi đồ sính lễ cần sắm những gì, vua bảo: "Một trăm ván cơm nếp,
một trăm nệp bánh chung và voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao, mỗi thứ một đôi".




=> “Hai, một trăm, chín, một”: bổ sung ý nghĩa về số lượng cho danh từ.
b) Tục truyền đời Hùng Vuơng thứ sáu, ở làng Gióng có hai vợ chồng ông lão chăm chỉ làm ăn và có tiếng là phúc đức.




=> "Sỏu": b? sung ý nghia v? th? t? cho danh t?.
Hai chàng


Một trăm ván cơm nếp


Chín ngà


thứ sáu
DT
ST
( SL)
DT
ST
( SL)
DT
ST
( SL)
ST
( TT)
DT
Số từ là gì?
Em có nhận xét gì về vị trí? Khả năng kết hợp và chức vụ ngữ pháp của số từ?
* Số từ gồm 2 loại:
+ Số từ chỉ số lượng.
+ Số từ chỉ thứ tự.

* Vị trí: + Đứng trước danh từ.
+ Đứng sau danh từ.

* Khả năng kết hợp:
- ST + DT chỉ đơn vị.VD: Ba thúng gạo
- ST + DT chỉ sự vật.VD: Một viên quan

* Chức vụ ngữ pháp: làm phụ ngữ.

Câu hỏi thảo luận:
+ Hãy cho biết từ “đôi” ở ví dụ a (…mỗi thứ một đôi) đứng ở vị trí nào trong cụm từ? Chỉ ý nghĩa gì?
+ Có phải là số từ không? Vì sao?
ĐÔI
Đứng sau số từ
Chỉ số lượng
là hai
Không phải số từ vì sau “một đôi” không thể kết hợp được với DT chỉ đơn vị.
V? trí c?a danh t? ch? don v?.
một
đôi
một đôi


+ Có thể nói: “một trăm con bò”.


+ Không thể nói: “một đôi con bò”.


+ Chỉ nói: “một đôi bò”.
Tìm thêm các từ có ý nghĩa khái quát và công dụng như từ “đôi”?
M?t t� b�t chì
Một chục trứng gà
Một cặp thỏ
2. Ghi nhớ 1: SGK Tr. 128
II. Lượng từ
1. Ví dụ: sgk/129
(…) Các hoàng tử phải cởi giáp xin hàng. Thạch Sanh sai dọn một bữa cơm thết đãi những kẻ thua trận. Cả mấy vạn tướng lĩnh, quân sĩ thấy Thạch Sanh chỉ cho dọn ra vẻn vẹn có một niêu cơm tí xíu, bĩu môi, không muốn cầm đũa.
Các hoàng tử



Những kẻ thua trận



Cả mấy vạn tướng lĩnh, quân sĩ
DT
Cụm DT
Cụm DT
Lượng nhiều
Lượng nhiều
Lượng nhiều
Đầu lòng hai ả tố nga,
Thúy Kiều là chị, em là Thúy Vân.
Mai cốt cách tuyết tinh thần,
Mỗi người một vẻ, mười phân vẹn mười. (Nguyễn Du)

Các

Những

Cả mấy
Chỉ lượng nhiều của sự vật.
Các từ in đậm “các, những, cả mấy, mỗi” có gì giống và khác với số từ?

Mỗi
Chỉ lượng ít của sự vật.
* Giống: đều bổ sung ý nghĩa cho DT.
* Khác:
+ Số từ:


+ Các từ in đậm:
Chỉ số lượng hoặc chỉ thứ tự của sự vật
Chỉ lượng ít hay nhiều của sự vật.
Lượng từ là gì?
“Các, những, cả mấy, mỗi” là Lượng từ.

* Lượng từ là những từ chỉ lượng ít hay nhiều của sự vật.
Xếp các lượng từ dưới đây vào mô hình cụm danh từ?
Các
hoàng tử
những
kẻ
thua trận
Cả
mấy
tướng lĩnh, quân sĩ
vạn
Các
hoàng tử
những
kẻ
thua trận
Cả
mấy
tướng lĩnh, quân sĩ
Mô hình cụm danh từ
Dựa vào vị trí trong cụm danh từ, chia lượng từ thành mấy nhóm?

vạn







Lượng từ:
Chỉ ý nghĩa toàn thể:
Chỉ ý nghĩa tập hợp hay phân phối:
Cả, tất cả, tất thảy, …
Các, những, mọi, mỗi, từng…
Các hoàng tử,
những kẻ thua trận.
Cả mấy vạn tướng lĩnh, quân sĩ.


+ Vị trí:

+ Khả năng kết hợp:

+ Chức vụ cú pháp:
Đứng trước Danh từ.
Lượng từ + DT Chỉ sự vật.
Làm phụ ngữ.
LT
LT
LT
* Lưu ý:
Trong một cụm từ khi đã có số từ chỉ số lượng thì không có lượng từ và ngược lại.
VD: Mọi người vừa đi vừa nói chuyện.
LT
Số từ và lượng từ giống và khác nhau ở điểm nào?
Câu hỏi thảo luận:
- Đều bổ sung ý nghĩa cho danh từ.



- Vị trí:
+ Số từ chỉ SL đứng trước DT.
+ Số từ chỉ thứ tự đứng sau DT.
- Ý nghĩa: chỉ số lượng, thứ tự.
( chính xác )
- Vị trí:
đứng trước DT.
- Ý nghĩa: chỉ lượng ít
hay nhiều.
( chung chung)
SỐ TỪ VÀ LƯỢNG TỪ
SỐ TỪ
LƯỢNG TỪ
Đứng
sau danh
từ bổ
sung ý
nghĩa
về thứ
tự.
Đứng
trước
danh từ
bổ sung ý
nghĩa về
số lượng.

Ý
nghĩa
toàn thể
(cả,
tất cả,
cả thảy).

Ý nghĩa
tập hợp
hay phân
phối (các,
những,
mấy)
III. Luyện tập:
Bài 1: Tìm số từ trong bài thơ sau.
Xác định ý nghĩa của các số từ ấy?
Không ngủ được
Một canh…hai canh…lại ba canh,
Trằn trọc băn khoăn, giấc chẳng thành;
Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt,
Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh.
( Hồ Chí Minh)
* một, hai, ba ( canh), năm ( cánh) - chỉ số lượng.
* bốn, năm ( canh bốn, canh năm) - chỉ số thứ tự.
B�i t?p 2: Các câu in đậm trong hai dòng thơ sau đưuợc dùng với ý nghĩa nhuư thế nào?
"Con đi trăm núi ngàn khe
Chưua bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm".

(Tố Hữu)
+ Chỉ số lượng “ nhiều”, “rất nhiều”.
Bài tập 3
Theo dừi hai ví dụ sau, em thấy nghĩa của các từ từng và mỗi có gì gi?ng v� khác nhau?

Thần dùng phép lạ bốc từng quả đồi, dời từng dãy núi [...].

b. Một hôm, bị giặc đuổi, Lê Lợi và các tuớng rút lui mỗi nguời một ngả.





Điểm giống nhau: là về ý nghĩa giữa hai từ này là cùng chỉ sự tách ra từng sự vật từng cá thể.
Điểm khác nhau: là từng mang ý nghĩa lần lượt có trình tự hết cái này đến cái khác còn mỗi mang ý nghĩa nhấn mạnh sự tách biệt không có nghĩa lần lượt theo trình tự .
Một con chim
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Dùng số từ, lượng từ gọi tên
những sự vật trong các bức tranh sau?
Nếu còn thời gian
3. M?t bụng hoa h?ng
2. Những bông hoa cúc trắng
Từ những hình ảnh dưới đây, em hãy tìm
một câu ca dao có sử dụng số từ?
Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.