BÀI 5

THỰC HÀNH
SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG

Sù ph¸t triÓn tõ vùng tiÕng ViÖt

Ph¸t triÓn nghÜa cña tõ

Ph¸t
triÓn
nghÜa
theo
phương
thức
Èn dô

Ph¸t
triÓn
nghÜa
theo
phương
thức
ho¸n dô

Ph¸t triÓn sè l­îng tõ

Cho các từ sau: Điện thoại, kinh tế, di
động, sở hữu, tri thức, đặc khu, trí tuệ.

ĐiÖn tho¹i di ®éng:

ĐiÖn tho¹i di ®éng: ĐiÖn tho¹i v« tuyÕn
nhá mang theo ng­êi, ®­îc sö dông trong vïng
phñ sãng cña c¬ së thuª bao.

Së h÷u trÝ tuÖ:

Së h÷u trÝ tuÖ: QuyÒn së h÷u ®èi víi
c¸c s¶n phÈm do ho¹t ®éng trÝ tuÖ ®em l¹i, ®­
îc ph¸p luËt b¶o hé nh­quyÒn t¸c gi¶, quyÒn
®èi víi s¸ng chÕ, gi¶i ph¸p h÷u Ých, kiÓu
d¸ng c«ng nghÖ...

Kinh tÕ tri thøc:

Kinh tÕ tri thøc: NÒn kinh tÕ chñ yÕu
dùa vµo viÖc s¶n xuÊt, l­u th«ng, ph©n phèi c¸c
s¶n phÈm cã hµm l­îng tri thøc cao.

ĐÆc khu kinh tÕ:

ĐÆc khu kinh tÕ: khu vùc dµnh riªng ®Ó
thu hót vèn vµ c«ng nghÖ n­íc ngoµi víi
những chÝnh s¸nh ­u ®·i.

Từ ngữ mới có cấu tạo theo mô hình: x + tặc.

2/ Từ ngữ mới có cấu tạo theo mô hình: X - tặc.
+ Lâm tặc: Kẻ cướp tài nguyên rừng.
X + tặc

+ Tin tặc: Kẻ dùng kĩ thuật thâm nhập
trái phép vào dữ liệu trên máy tính của
người khác để khai thác hoặc phá hoại.

a

.

Thanh minh trong tiết tháng ba,
Lễ là tảo mộ hội là đạp thanh.
Gần xa nô nức yến anh,
Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân.
Dập dìu tài tử giai nhân,
Ngựa xe như nước, áo quần như nêm.
(Nguyễn Du, Truyện Kiều)

a

.

Thanh minh trong tiết tháng ba,
Lễ là tảo mộ hội là đạp thanh.
Gần xa nô nức yến anh,
Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân.
Dập dìu tài tử giai nhân,
Ngựa xe như nước, áo quần như nêm.
(Nguyễn Du, Truyện Kiều)

b.

Kẻ bạc mệnh này duyên phận hẩm hiu,
chồng con rẫy bỏ, điều đâu bay buộc, tiếng
chịu nhuốc nhơ, thần sông có linh, xin ngài
chứng giám. Thiếp nếu đoan trang giữ tiết,
trinh bạch gìn lòng, vào nước xin làm ngọc
Mị Nương, xuống đất xin làm cỏ Ngu mĩ.
Nhược bằng lòng chim dạ cá, lừa chồng dối
con, dưới xin làm mồi cho cá tôm,trên xin
làm cơm cho diều quạ, và xin chịu khắp mọi
người phỉ nhổ.
(Nguyễn Dữ, Chuyện người con gái Nam Xương)

b.

Kẻ bạc mệnh này duyên phận hẩm hiu,
chồng con rẫy bỏ, điều đâu bay buộc, tiếng
chịu nhuốc nhơ, thần sông có linh, xin ngài
chứng giám. Thiếp nếu đoan trang giữ tiết,
trinh bạch gìn lòng, vào nước xin làm ngọc
Mị Nương, xuống đất xin làm cỏ Ngu mĩ.
Nhược bằng lòng chim dạ cá, lừa chồng dối
con, dưới xin làm mồi cho cá tôm,trên xin
làm cơm cho diều quạ, và xin chịu khắp mọi
người phỉ nhổ.
(Nguyễn Dữ, Chuyện người con gái Nam Xương)

Tiếng Việt dùng những từ ngữ nào để chỉ
những khái niệm sau:
a/ Bệnh mất khả năng miễn dịch, gây tử vong:
b/ Nghiªn cøu mét c¸ch cã hÖ thèng những
®iÒu kiÖn ®Ó tiªu thô hµng ho¸:

a/ Bệnh mất khả năng miễn dịch, gây tử vong: AIDS
b/ Nghiªn cøu mét c¸ch cã hÖ thèng những ®iÒu kiÖn
®Ó tiªu thô hµng ho¸:
ma- két - tinh
(Marketing) – tiếp thị
=> Tiếng Anh.
AIDS là tên bệnh gọi tắt bằng tiếng Anh, tên
tiếng Pháp là SIDA, có nghĩa là Hội chứng suy
giảm miễn dịch mắc phải.

Bµi tËp 1: Hai m« h×nh cã kh¶ n¨ng t¹o
ra nh÷ng tõ ng÷ míi.
- X + tru­êng: c«ng tr­êng; chiÕn tru­êng; n«ng tr­
uêng…
- X + ho¸: « xi ho¸; c«ng nghiÖp ho¸, lão hóa…

• Bµi tËp 2:
- Bµn tay vµng: bµn tay khÐo lÐo, tµi giái hiÕm cã
trong viÖc thùc hiÖn mét thao t¸c lao ®éng, kÜ thuËt
nµo ®ã ®¹t hiÖu qu¶ xuÊt s¾c.
- C¬m bôi: c¬m gi¸ rÎ, th­êng b¸n trong c¸c qu¸n
nhá, t¹m bî.
- CÇu truyÒn h×nh: h×nh thøc truyÒn h×nh t¹i chç
cuéc giao l­u, ®èi tho¹i trùc tiÕp qua hÖ thèng camª-ra gi÷a c¸c ®iÓm c¸ch xa nhau.
- C«ng nghÖ cao: c«ng nghÖ dùa trªn c¬ së khoa
häc kÜ thuËt hiÖn ®¹i, cã ®é chÝnh x¸c vµ hiÖu qu¶
kinh tÕ cao.
- §a d¹ng sinh häc: phong phó, ®a d¹ng vÒ nguån
gien vÒ gièng loµi sinh vËt trong tù nhiªn.

Hướng dẫn học tập:
- Dựa vào Từ điển Từ mới tiếng Việt để tìm hiểu một số
từ mới trong tiếng Việt.
- Nắm vững các cách phát triển từ vựng.
- Hoàn thành các bài tập trong sách giáo khoa.
- Đọc và soạn kĩ bài “Hoàng Lê nhất thống chí (Hồi 14)”.
+ Đọc, tìm hiểu chung
+ Đọc – hiểu văn bản: Các câu hỏi SGK/72
+ Luyện tập.