Giáo viên: Nguyễn Thị Bích Liên

NGỮ VĂN 6

BÀI 1. LẮNG NGHE LỊCH SỬ NƯỚC MÌNH

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

Nhìn hình đoán địa danh
+ Học sinh quan sát và gọi tên một số hình ảnh

Luật
chơi

Hình ảnh đó gợi cho em nhớ đến địa danh nào?

www.themegallery.com

HỒ GƯƠM

www.themegallery.com

HỘP QUÀ MAY MẮN
Điểm 10

Một tràng
pháo tay

PHẦN
THƯỞNG
Chúc bạn
may mắn
lần sau

Điểm 9

Hồ Gươm là danh thắng nổi tiếng của thủ đô Hà Nội. Địa danh này
gắn với tên tuổi người anh hùng Lê Lợi và tên gọi xuất phát từ một
truyền thuyết – Sự tích Hồ Gươm. Vậy truyền thuyết này có những
đặc sắc gì về nội dung và nghệ thuật?

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU
VĂN BẢN 2: SỰ TÍCH HỒ GƯƠM

Phiếu học tập số 1
Yêu cầu

Sản phẩm

1. Trả lời câu hỏi sau: Truyện “Sự tích Hồ
Gươm” thuộc thể loại nào?
......................................................
A. Truyền thuyết về người anh hùng.
......................................................
B. Truyền thuyết về thời kì dựng nước.
..................................................
C. Truyền thuyết về địa danh.

2. Nêu hiểu biết của em về thể loại đó?

......................................................
......................................................
......................................................
..................................................

Đáp án Phiếu học tập số 1
Yêu cầu
1. Trả lời câu hỏi sau: Truyện “Sự tích Hồ
Gươm” thuộc thể loại nào?
A. Truyền thuyết về người anh hùng.
B. Truyền thuyết về thời kì dựng nước.
C. Truyền thuyết về địa danh.

2. Nêu hiểu biết của em về thể loại đó?

Sản phẩm

C. Truyền thuyết về địa danh.

Truyện Sự tích Hồ Gươm thuộc
thể loại truyền thuyết địa danh:
Loại truyền thuyết giải thích
nguồn gốc lịch sử của một địa
danh.

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
1. Đọc, tìm hiểu
chú thích
2. Thể loại

Trải nghiệm cùng
văn bản

3. Bố cục : … phần
4. Phương thức biểu
đạt
5. Tìm hiểu văn bản

1. Hướng dẫn đọc và tìm hiểu chú thích

 Đọc phần văn bản
SGK Trang 22-24
Yêu cầu: Đọc rõ ràng,
rành mạch, nhấn giọng
ở những chi tiết kì lạ.
Tìm hiểu chú thích các
từ khó.

2. Thể loại: Truyền thuyết địa danh

3. Bố cục : 2 phần
Phần 1: Từ đầu → đất
nước: Long Quân cho
nghĩa quân mượn gươm
thần.

Phần 2: Còn lại: Long
Quân đòi lại gươm thần.

4. Phương thức biểu đạt: Tự sự

Tóm tắt truyện

- Giặc Minh đô hộ, nghĩa quân Lam Sơn nổi dậy khởi nghĩa nhưng thất bại,
Long Quân quyết định cho mượn gươm thần.
- Lê Thận nhặt được lưỡi gươm dưới nước.
- Lê Lợi nhặt được chuôi gươm trên rừng, khi tra vào nhau thì vừa như in.
- Từ đó nghĩa quân nhanh chóng quét sạch giặc ngoại xâm.
- Đất nước thanh bình, Lê Lợi lên làm vua, Long Quân cho đòi lại gươm
thần.
- Vua trả gươm, từ đó hồ Tả Vọng mang tên Hồ Gươm hay hồ Hoàn Kiếm.

5. Tìm hiểu văn bản
a. Long quân cho nghĩa quân Lam Sơn mượn
gươm thần

Hoàn thành phiếu học tập số 2

a. Long quân cho nghĩa quân Lam Sơn mượn gươm thần
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Sự kiện

Long Quân cho mượn
gươm
…………..

……………

Cách thức hành động

………………

……………

Ý nghĩa
 

……………

…………

Hoàn cảnh lịch sử
 

Long Quân đòi gươm

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Sự kiện
Hoàn cảnh lịch sử
 
Cách thức hành động

Long Quân cho mượn gươm
Hoàn cảnh: giặc Minh đô hộ vào
thế kỉ XV
- Lê Thận nhặt được lưỡi gươm
dưới nước.

Long Quân đòi gươm
Một năm sau.....
Đất nước thái bình
Sai rùa vàng lên đòi gươm
Khi vua đang dạo trên hồ Tả
- Lê Lợi nhặt được chuôi gươm Vọng
trên rừng.

Ý nghĩa
 

- Khi tra lưỡi gươm vào chuôi
gươm thì vừa như in.
Tinh thần đoàn kết từ miền ngược Mong muốn đất nước ta mãi mãi
đến miền xuôi
thái bình
- Cuộc khởi nghĩa được tổ tiên,
thần linh phù hộ

Sức mạnh của gươm thần

Trước khi có gươm:
- Thế lực non yếu.
- Khó khăn chồng chất
-Ăn uống khổ cực

Sau khi có gươm:
- Nhuệ khí tăng lên
- Uy thế vang dội
- Chiếm được các kho
lương của địch

Chuyển yếu thành mạnh, chuyển bại thành thắng

5. Tìm hiểu văn bản

a. Long Quân cho nghĩa quân Lam Sơn mượn gươm thần
- Việc Long Quân cho mượn gươm thần chứng tỏ cuộc khởi nghĩa được tổ tiên,
thần linh phù hộ
- Thể hiện sự đoàn kết toàn dân trên dưới một lòng tham gia đánh giặc
b. Long Quân đòi gươm

b. Long Quân đòi gươm

Hoàn cảnh lịch sử:
- Đất nước hòa bình
- Lê Lợi lên làm vua

Cảnh trả gươm:
- Một năm sau khi thắng giặc Minh.
- Ở hồ Tả Vọng
- Nhân vật đòi gươm: Rùa Vàng
- Vua nâng gươm – Rùa Vàng đớp
gươm và chìm xuống đáy xuống hồ

Ý nghĩa chi tiết Long Quân đòi gươm

Em hãy cho biết chi tiết Long Quân đòi gươm có ý
nghĩa như thế nào?

Giải thích tên gọi của Hồ Hoàn Kiếm
Đánh dấu và khẳng định chiến thắng hoàn toàn
của nghĩa quân Lam Sơn.
Phản ánh tư tưởng, tình cảm yêu hoà bình đã
trở thành truyền thống của nhân dân ta.
Ý nghĩa cảnh giác, răn đe với những kẻ mưu
đồ xâm lược nước ta.

5. Tìm hiểu văn bản

a. Long Quân cho nghĩa quân Lam Sơn mượn gươm thần
- Việc Long Quân cho mượn gươm thần chứng tỏ cuộc khởi nghĩa được tổ tiên,
thần linh phù hộ
- Thể hiện sự đoàn kết toàn dân trên dưới một lòng tham gia đánh giặc
b. Long Quân đòi gươm
- Giải thích địa danh Hồ Gươm
- Thể hiện sức mạnh đoàn kết toàn dân đánh giặc mang lại cuộc sống thanh
bình
- Ca ngợi tài năng phẩm chất của Lê Lợi
- Thể hiện lòng yêu chuộng, ý thức giữ gìn hòa bình của nhân dân ta

Em biết truyền thuyết nào của nước ta
cũng có hình ảnh Rùa Vàng? Theo em,
hình tượng Rùa Vàng trong truyền
thuyết Việt Nam tượng trưng cho ai và
cho cái gì?

 Truyền thuyết An Dương Vương, Mị Châu –
Trọng Thuỷ cũng có hình ảnh Rùa Vàng.

- Hình ảnh Rùa Vàng là sử giả của Long Quân,
tượng trưng cho tổ tiên, khí thiêng sông núi, tư
tưởng, tình cảm, trí tuệ của nhân dân.

LUYỆN TẬP
Thực hiện nhiệm vụ sau:
1. Vì sao khi mượn gươm thì ở Thanh Hoá còn khi trả gươm lại ở hồ Tả
Vọng? Điều đó có ý nghĩa gì?
2. Vẽ tranh về chủ đề của truyện theo bảng tiêu chí đánh giá dưới đây.
Mức độ
 
Tiêu chí

 

Mức 1

Vẽ tranh về một nhân vật hoặc Các nét vẽ không đẹp
một cảnh trong văn bản (VD
và bức tranh còn đơn
Cảnh trả gươm) (10điểm)
điệu về hình ảnh, màu
sắc.
(5 điểm)

 

Mức 2

 

Mức 3

Các nét vẽ đẹp
Bức tranh với nhiều
nhưng bức tranh
đường nét đẹp, phong
chưa thật phong phú. phú, hấp dẫn.
(6-7 điểm)
(8-10 điểm)

LUYỆN TẬP
1. Thanh Hoá là nơi mở đầu cuộc khởi nghĩa, Thăng Long là nơi kết
thúc cuộc kháng chiến. Trả kiếm ở hồ Tả Vọng, thủ đô, trung tâm
chính trị, văn hoá của cả nước là để mở ra một thời kì mới, thời kì
hoà bình, lao động, xây dựng, qua đó thể hiện tư tưởng yêu hoà bình
và tinh thần cảnh giác của dân tộc ta.
2. Về nhà vẽ một bức tranh về chủ đề của truyện.
3. Để ghi nhớ công ơn của vị anh hùng Lê Lợi nhân dân ta đã lằm gì?

Đền thờ vua Lê ở Lam Kinh- Thọ Xuân- Thanh Hóa

Tượng đài Lê Lợi ở Thanh Hóa

 Nhan đề “Sự tích Hồ
Gươm” gắn với việc trả
gươm của Lê Lợi

Ý nghĩa nhan đề

 Tên truyện và cách kể, giải
thích về sự tích đổi tên hồ
Tả Vọng thành hồ Gươm
mang ý nghĩa rất sâu sắc,
thể hiện niềm tự hào truyền
thống, lịch sử dân tộc.

Chi tiết thực và kì ảo

"NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ GIÁO VỀ DỰ GIỜ LỚP"

Ai thông minh hơn
học sinh lớp 6?

(1
)

Đâu là những chi tiết tưởng tượng,
kì ảo có trong truyện?
a. Lưới đánh cá
e. Lê Thận
b. Gươm thần
c. Rùa Vàng
f. Long Quân
d. Lê Lợi
d. Giặc Minh
 Đáp án: B – C - F

(2)

Theo em, vì sao thanh gươm trong
truyện này được gọi là gươm thần?
Điều này thể hiện đặc điểm gì của
truyền thuyết?
 Vì có nguồn gốc kì lạ và sức mạnh phi
thường
 Thể hiện đặc điểm là truyện thường có
các chi tiết kì ảo, hoang đường.

Nội dung của truyện đề cập đến
những nhân vật lịch sử hoặc sự
kiện lịch sử có thật nào?

(3)

 Lê Lợi, cuộc kháng chiến chống
quân Minh, Hồ Gươm...

HỘP QUÀ MAY MẮN
Điểm 10

Một tràng
pháo tay

PHẦN
THƯỞNG
Chúc bạn
may mắn
lần sau

Điểm 9

Cốt lõi lịch sử:
- Nhân vật lịch sử: Lê Lợi
- Sự kiện lịch sử: Giặc Minh; khởi
nghĩa Lam Sơn, Lê Lợi
- Bằng chứng lịch sử: Hồ Gươm
 Thể hiện tình cảm, thái độ của
nhân dân với nhân
vật, sự kiện lịch sử
được kể

Yếu tố kì ảo:
- Nhân vật: Đức Long Quân,
Rùa Vàng.
- Đồ vật: Gươm thần
 Thể hiện đặc điểm đặc trưng
của truyện truyền thuyết
là thường có các chi tiết kì ảo,
hoang đường.

CHIẾC NÓN KÌ DIỆU

1

8
7

2

6

3

4

5

1

Hết10
219876543giờ

Ai là người tìm được chuôi gươm?
Lê Lợi

2

Hết10
219876543giờ

Lê Lợi tìm được chuôi gươm ở đâu?

Trên rừng

3

4
Hồ Tả Vọng sau này đổi tên thành
hồ gì?

HỒ GƯƠM

Hết10
219876543giờ

5

Hết10
219876543giờ

……………………… là người cho nhân dân ta
mượn gươm thần để dẹp giặc Minh.
a. Lê Thận
b. Đức Long Quân
c. Lê Lai

6

7

Hết10
219876543giờ

Ngày nay, hồ Gươm nằm ở thành
phố nào của nước ta?
HÀ NỘI

8

Hết10
219876543giờ

“Sự tích Hồ Gươm” thuộc loại truyền thuyết gì?

Truyền thuyết địa danh