TRƯỜNG THPT LÊ DUẨN
Tiết CT:22 - 23
GV: Nguyễn Thị Hà
Khái quát về truyện cổ tích:
I. Giới thiệu chung :
a. Khái niệm:
Truyện cổ tích là tác phẩm tự sự dân gian mà cốt truyện và hình tượng được hư cấu có chủ định, kể về số phận con người bình thường trong xã hội, thể hiện tinh thần nhân đạo và lạc quan của nhân dân lao động.
Theo em truyện cổ tích là gì?
Truyện cổ tích được chia làm mấy loại? Nội dung chính của từng loại?
b. Phân loại:
Truyện cổ tích được chia làm 3 loại:
Truyện cổ tích về loài vật: là những truyện kể chủ yếu giải thích những đặc điểm và quan hệ của các con vật trong thế giới loài vật theo cách của dân gian.
Truyện cổ tích sinh hoạt: phản ánh sinh hoạt đời thường gần gũi với người bình dân.
Truyện cổ tích thần kì: chủ yếu phản ánh mơ ước, nguyện vọng, lí tưởng xã hội của nhân dân thông qua chiến thắng tất yếu của cái đẹp, cái thiện.
2. Giới thiệu về truyện cổ tích Tấm Cám:
Theo em truyện cổ tích Tấm Cám thuộc thể loại nào?
- Thuộc truyện cổ tích thần kì .
Cùng kiểu kết cấu với nhiều truyện cổ tích của Việt Nam và thế giới.
(Theo thống kê của nữ sĩ người Anh trên thế giới có 564 kiểu truyện TC, còn VN có 30 kiểu truyện TC)
3.Tóm tắt tác phẩm:
II. Tìm hiểu tác phẩm:
1. Diễn biến và mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám:
Mồ côi cả cha lẫn mẹ
Làm lụng vất vả
Bắt tép
Nuôi cá bống
Muốn đi xem hội
Được làm hoàng hậu
 Được sự giúp đở của bụt
Được mẹ luông chiều
Ăn trắng mặc trơn
Lừa trút giỏ tép
Lừa bắt cá bống
Bắt ngồi nhặt thóc
Ngạc nhiên, hằn học
Tấm
Mẹ con Cám
chính diện >< phản diện
Tấm hiền lành, bị bóc lột >< mẹ con Cám độc ác
 mâu thuẫn được hình thành:
Xung đột gia đình xoay quanh quyền lợi vật chất và tinh thần trong gia đình phụ quyền thời cổ đại.
Mối xung đột giữa thiện và ác
 mâu thuẫn xã hội.
2. Qúa trình biến hóa của Tấm:
Tấm trải qua những lần biến hóa nào?
Bị bóp chết
Bị chặt
Bị đốt
Quả thị
Ý nghĩa của sự biến hóa:
Luôn báo hiệu sự có mặt của mình:
Chim vàng anh bay vào tay áo nhà vua
Cây xoan vươn cành tỏa mát.
Tuyên chiến với kẻ thù, không chịu chết một cách oan ức trong im lặng:
Chim vàng anh:
Phơi áo chồng tao thì phơi lao phơi sào
Chớ phơi bờ rào rách áo chồng tao
Khung cửi:
Kẽo kà kẽo kẹt lấy tranh chồng chị
Chị khoét mắt ra
Kết quả của quá trình biến hóa:
Tấm trở lại thành người, gặp lại nhà vua và có cuộc sống hạnh phúc.

3. Nghệ thuật:
Cốt truyện ly kì hấp dẫn.
Yếu tố kì ảo: tạo nên vẻ đẹp, sức hấp dẫn và kết thúc có hậu.
Các câu văn vần: giàu chất thơ, khắc sâu cốt truyện
Các yếu tố âm nhạc, hội hoạ, tạo hình in đậm dấu vết vào văn bản.
4. Ý nghĩa kết thúc câu truyện:
Kết thúc có hậu thể hiện triết lý: ở hiền gặp lành còn ở ác thì gặp dữ.
Hành động trả thù của Tấm là đích đáng vì mẹ con Cám đã nhiều lần hại Tấm không cho Tấm con đường sống  Tấm trả thù để đòi lại quyền sống và quyền làm người
Kết nối nhân duyên
Tạo nên bước ngoặt mới
Đậm đà bản sắc dân tộc
III. Tổng kết:
Ghi nhớ SGK
Nắm được thể loại truyện cổ tích.
Tóm tắt truyện cổ tích Tấm Cám.
Nắm được cuộc đấu tranh giữa Tấm và mẹ con Cám là cuộc đấu tranh giữa thiện và ác.
Nhận biết được ước mơ và tư tưởng của dân gian qua những yếu tố kì ảo và cách kết thúc có hậu
Củng cố