Giáo viên: Nguyễn Đình Khuyên
Trường Tiểu học Đức Giang – Vũ Quang
TẬP LÀM VĂN
(Tiết 42 trang 30 Sách giáo khoa Tiếng Việt 4 tập 2)
CẤU TẠO CỦA BÀI VĂN MIÊU TẢ CÂY CỐI
TẬP LÀM VĂN
CẤU TẠO CỦA BÀI VĂN MIÊU TẢ CÂY CỐI
I. Nhận xét
1. Đọc bài văn Bãi ngô xác định các đoạn văn và nội dung của từng đoạn.
Đoạn 1: Từ bãi ngô …nõn nà. Giới thiệu bao quát về bãi ngô, tả cây ngô từ khi còn bé lấm tấm như mạ non đến khi trở thành cây ngô lá rộng dài nón nà.
Đoạn 2 : Trên ngọn… áo mỏng óng ánh. Tả hoa ngô và búp ngô non ở giai đoạn đơm hoa kết trái.
Đoạn 3. Trời nắng chang chang… bẻ mang về. Tả hoa ngô và lá ngô giai đoạn bắp ngô đã mập có thể thu hoạch được.
Bài 2. Đọc bài văn Cây mai tứ quý (Sách tiếng Việt 4 tập 2 trang 23).
Trình tự miêu tả trong bài văn ấy có gì khắc bài Bãi ngô?
Đoạn 1. Cây mai cao … nhánh nào cũng chắc. Giới thiệu cây mai, tả bao quát về cây mai (chiều cao, hình dáng, thân, tán, gốc, cành, nhánh)
Đoạn 2. Mai tứ quý … màu xánh chắc và bền. Tả kĩ cánh hoa, quả mai.
Đoạn 3. Đứng bên cây ngắm hoa … thịnh vượng quanh năm. Cảm nghĩ của người miêu tả.
Bài văn tả cây ngô theo trình tự nào?
Bài văn tả cây mai tứ qiý theo trình tự nào?.
Tr4
Tr5
Cây mai tứ quý
Cây mai cao hai mét, dáng thanh, thân thẳng như thân trúc. Tán tròn tự nhiên xòe rộng ở phần gốc, thu dần, thành một điểm ở đỉnh ngọn. Gốc lớn bằng bắp tay, cành vươn đều, nhánh nào cũng rắn chắc.
Mai tứ quý nở bốn mùa. Cánh hoa vàng thẫm xếp làm ba lớp. Năm cánh dài đỏ tía như ức gà chọi, đỏ suốt từ đời hoa sang dời kết trái. Trái kết màu chính đậm, óng ánh như những hạt cườm đính trên tầng áo lá lúc nào cũng xum xuê một màu xanh chắc bền.
Đứng bên cây ngắm hoa, xem lá, ta thầm cảm phục cái mầu nhiệm của tạo vật trong sự hào phóng và lo xa: đã có mai vàng rực rỡ góp với muôn hoa ngày Tết, lại có mai tứ quý cần mẫn, thịnh vương quanh năm
Tr3
Kết luận: Cả hai bài văn đều miêu tả cây cối, bài Bãi ngô , tả cây ngô theo từng thời kì phát triển. Bài Cây mai tứ quý, tả cây mai tứ quý theo từng bộ phận của cây.

,
Từ cấu tạo của hai bài văn trên, em có nhận xét gì về cấu tạo của bài văn miêu tả cây cối?
Ghi nhớ:
Cấu tạo của bài văn miêu tả cây cối thường có ba phần:
1. Mở bài: Tả hoặc giới thiệu bao quát về cây.
2. Thân bài: Tả từng bộ phận của cây hoặc từng thời kì phát triển của cây.
3. Kết bài: Nêu ích lợi của cây, ấn tượng đặc biệt hoặc tình cảm của người tả với cây.
Cấu tạo của bài văn miêu tả cây cối thường có ba phần: Mở bài, thân bài, kết bài.
III. Luyện tập
Đoạn 1. Cây gạo già … thật đẹp. Giới thiệu bao quát cây gạo già mỗi khi bước vào mùa hoa hàng năm.
Đoạn 2. Hết mùa hoa… thăm quê mẹ. Tả cây gạo già sau mùa hoa.
Đoạn 3. Ngày tháng… cơm gạo mới. Tả cây gạo khi quả gạo đã già.
Bài 1. Đọc bài văn cây gạo (Sách giáo khoa Tiếng Việt tập 2 trang 32) cho biết cây gạo được miêu tả theo trình tự thế nào?
Bài văn tả cây gạo theo trình tự thời gian. Theo từng thời kì phát triển trong một năm, từ lúc ra hoa đến khi kết quả.
Bài 2. Lập dàn ý miêu tả một cây ăn quả quen thuộc theo một trong hai cách đã học:
a) Tả lần lượt theo từng bộ phận của cây.
b) Tả lần lượt theo từng thời kì phát triển của cây.
Ví dụ: Tả cây chuối
a) Mở bài: Cây chuối đang ra buồng ở vườn nhà em.
b) Thân bài: Tả bao quát: Cây chuối cao to mọc thành bụi xanh tốt
Tả chi tiết:
- Rễ như con giun, bám vào đất
- Gốc phình to hơn thân.
- Thân xốp nhẵn bóng to như cột đình, màu đỏ tía.
- Lá to dài,rách nhiều chỗ vì gió thổi, lá già xanh thẫm, lá non xanh nõn, lá khô héo rũ xuống thân.
- Hoa chuối lúc mới ra nhọn như mũi mác chĩa thẳng lên trời.
- Buồng chuối dài to trĩu xuống.
- Quả chuối nhỏ như ngón tay úp sít vào nhau. Lúc chín màu trứng cuốc.
Kết bài:
Cây chuối có rất nhiều lợi ích: Lá khô thì gói bánh, quả để ăn, thân cây làm thức ăn cho lợn.
Ví dụ : Tả cây cam
a) Mở bài: Cây cam ở vườn nhà em.
b) Thân bài: Tả bao quát: Cây cam xanh tốt, trông như một cái ô lớn màu xanh mướt.
Tả chi tiết:
- Em nhớ ngày mới trồng nó cao độ 1m, cành gầy guộc
- Thế mà giờ đây đã ra hoa kết trái.
- Gốc cây mới to bằng cổ tay người lớn.
- Cành cây nhỏ, gầy vươn ra đón ánh nắng
- Mùa xuân cây cam ra hoa trắng muốt, hương thơm thoang thoảng.
- Quả lộ ra tý xíu vài hôm đã lớn thành viên bi ve theo thời gian cam lớn dần bằng cái bát.
- Mùa hè đến cành là xanh um sai trĩu quả.
- Mùa thu sang những quả cam to bằng cái bát bắt đầu trở màu, báo hiệu cam chín, sắp đến mùa thu hoạch
Kết bài: Cây cam có rất nhiều ích lợi: Nó không những là thứ quả cả nhà em
thích mà còn làm cho cảnh nhà em thêm đẹp
Giờ học đến đây là kết thúc
Chào các em!