MÔN VẬT LÍ LỚP 9
CHỦ ĐỀ
THẤU KÍNH PHÂN KÌ
ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH PHÂN KÌ
KIỂM TRA KIẾN THỨC CŨ
Nêu các đặc điểm nhận dạng TKHT?
+ Phần rìa mỏng hơn phần giữa.
+ Chùm sáng song song đến TK cho chùm tia ló hội tụ tại 1 điểm.
+ Quan sát vật nhỏ qua kính cho ảnh ảo, cùng chiều, lớn hơn vật.
A. THẤU KÍNH PHÂN KÌ
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA THẤU KÍNH PHÂN KÌ:
1.Quan sát và nhận biết:
C2 - Thấu kính phân kì có phần rìa dày hơn phần giữa.
Ký hiệu:

C2 - Độ dày phần rìa so với phần giữa của thấu kính phân kì có gì khác với thấu kính hội tụ?
2.Thí nghiệm:
Chiếu chùm sáng tới song song theo phương vuông góc với mặt thấu kính phân kì ta được chùm tia ló phân kì.
C3
Chùm tia ló có đặc điểm gì mà người ta gọi thấu kính này là thấu kính phân kì?

II. Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính phân kì :

C4: Quan sát lại thí nghiệm trên hình vẽ và cho biết trong ba tia tới thấu kính phân kì tia nào đi qua thấu kính không đổi hướng? Tìm cách kiểm tra điều này.
1. Trục chính (∆): T120-SGK
Tia tới vuông góc với thấu kính phân kì cho tia ló truyền thẳng không đổi hướng, tia này trùng với một đường thẳng được gọi là trục chính (∆) của thấu kính
Trục chính ()
C4

2. Quang tâm O: T120-SGK

- Trục chính cắt thấu kính tại O, O là quang tâm.
- Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng theo phương của tia tới.
o
∆




3. Tiêu điểm F, F’: T120-SGK
F
F`
O
O
∆
∆
F’
Mỗi thấu kính phân kì có 2 tiêu điểm F và F’ nằm về 2 phía của thấu kính cách đều quang tâm O.
F

O
∆



4. Tiêu cự: T120-SGK
OF = OF/ = f gọi là tiêu cự của thấu kính

f
F`
.
.
f
F
∆
Đường truyền của hai tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kì:
F’
F






O
+Tia tới song song với trục chính thì tia ló kéo dài đi qua tiêu điểm F’.
+Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng
HẾT PHẦN A
Vẽ các tia ló
III.VẬN DỤNG:
1.

O
S’
.
2.
Em có một kính cận thị. Làm thế nào để biết kính đó là thấu kính hội tụ hay phân kì?
Kính cận là thấu kính phân kì, có thể nhận biết bằng cách:
- Phần rìa của thấu kính dày hơn phần ở giữa.
- Đặt thấu kính này gần dòng chữ, nhìn qua thấu kính thấy hình ảnh dòng chữ nhỏ hơn so với khi nhìn trực tiếp vào dòng chữ đó.
4.Phân biệt thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì?
THẤU KÍNH PHÂN KÌ
THẤU KÍNH HỘI TỤ
- Phần rìa dày
- Phần rìa mỏng
4.Phân biệt thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì?
THẤU KÍNH PHÂN KÌ
THẤU KÍNH HỘI TỤ
- Chùm sáng tới song song, cho chùm tia ló hội tụ.
- Chùm sáng tới song song, cho chùm tia ló phân kì.
4.Phân biệt thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì?
THẤU KÍNH PHÂN KÌ
THẤU KÍNH HỘI TỤ
Đưa lại gần trang sách thấy chữ lớn hơn dòng chữ thật trên trang sách
Đưa lại gần trang sách thấy chữ nhỏ hơn dòng chữ thật trên trang sách
3.
Cho một trục chính ∆ của một thấu kính, S là một điểm sáng, S’ là ảnh của S
∆
S.
a/ S’ là ảnh thật hay ảo?
b/ Thấu kính đã cho là hội tụ hay phân kì?
c/ Xác định quang tâm O, tiêu điểm FF’ của thấu kính
o


I
F’
F
S’.




()
(O)

Đáy chai thường có hình lõm, vì vậy:
Đổ một ít nước vào chai thuỷ tinh, đáy chai và lớp
nước tạo thành một thấu kính phân kì.
Để dễ quan sát cắt một chai nhựa trong theo chiều
ngang, phần gần đáy. Đổ một ít nước vào chai,
đặt chai lên một tờ báo, nhìn từ trên xuống ta thấy
hình ảnh các dòng chữ đó nhỏ đi.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Tìm hiểu ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì và ứng dụng của thấu kính phân kì trong đời sống
Đọc phần có thể em chưa biết