1

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH
ĐẾN VỚI BUỔI HỌC
TIẾT 84: THÊM TRẠNG NGỮ CHO CÂU.
I. Đặc điểm của trạng ngữ:
1. Ví dụ:( sgk/ 39)
a) Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng, khai hoang. Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp. […]
Tre vẫn phải còn vất vả mãi với người. Cối xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc.
( Thép Mới )
b) Vì mải chơi, em quên chưa làm bài tập.
c) Để xứng đáng là cháu ngoan Bác Hồ, chúng ta phải học tập và rèn luyện thật tốt.
d) Với giọng nói dịu dàng, chị ấy mời chúng tôi vào nhà.
e) Bằng chiếc xe đạp cũ, Lan vẫn đến trường mỗi ngày.

Các trạng ngữ vừa tìm được bổ sung nội dung gì cho câu?
I. Đặc điểm của trạng ngữ
2. Nhận xét:
a) Dưới bóng tre xanh
- đã từ lâu đời
- đời đời, kiếp kiếp
- từ nghìn đời nay
b) Vì mải chơi
c) Để xứng đáng là cháu ngoan bác Hồ
d) Với giọng nói dịu dàng

e) Bằng chiếc xe đạp cũ
* Trạng ngữ được thêm vào câu để làm gì?
Bổ sung thông tin về nơi chốn
Bổ sung thông tin về thời gian
Bổ sung thông tin về mục đích
Bổ sung thông tin về nguyên nhân
Bổ sung thông tin về cách thức
Bổ sung thông tin về phương tiện
*Thảo luận nhóm 2 phút trả lời câu hỏi sau: Em có nhận xét gì về cấu tạo, vị trí của trạng ngữ trong ví dụ a?

a) Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang. 
- Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp… 
- Cối xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc.” 

Đầu câu
Cuối câu
Giữa câu
* Có thể chuyển các trạng ngữ nói trên sang những vị trí nào trong câu?

a) Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang.
- Người dân cày Việt Nam, dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang.
- Người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang, dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời
b) Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp…
- Đời đời, kiếp kiếp tre ăn ở với người
- Tre đời đời, kiếp kiếp ăn ở với người
c) Côí xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc.
- Từ nghìn đời nay, cối xay tre nặng nề quay, xay nắm thóc
- Cối xay tre nặng nề quay xay nắm thóc từ nghìn đời nay

Giữa trạng ngữ với chủ ngữ và vị ngữ được phân cách với nhau như thế nào khi nói hoặc viết?

3. Ghi nhớ (sgk-tr39)
* Về ý nghĩa:
Trạng ngữ được thêm vào câu để xác định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân mục đích, phương tiện, cách thức diễn ra sự việc nêu trong câu.
* Về hình thức:
- Trạng ngữ có thể đứng đầu câu, cuối câu hay giữa câu
- Giữa trạng ngữ với chủ ngữ và vị ngữ thường có một quãng nghỉ khi nói hoặc một dấu phẩy khi viết.





Giữa trạng ngữ với chủ ngữ và vị ngữ thường có một quãng nghỉ khi nói hoặc một dấu phẩy khi viết
Bài tập nhanh
Câu 1: Thêm trạng ngữ cho câu sau:
Bạn Mai được cô giáo khen.



Câu 2: Trong 2 câu sau, câu nào có trạng ngữ, câu nào không có trạng ngữ ? Tại sao ?
a) Bố tôi đọc báo hôm nay.
=> Hôm nay là phụ ngữ trong cụm động từ.
b) Hôm nay, bố tôi đọc báo.
Hôm nay là trạng ngữ (xác định về thời gian)

* Lưu ý:Thêm trạng ngữ cho câu là một cách mở rộng câu, làm cho nội dung câu phong phú hơn.

II. Luyện tập:
Bài 1: Hãy cho biết trong câu nào cụm từ mùa xuân là trạng ngữ. Trong những câu còn lại, cụm từ mùa xuân đóng vai trò gì?
a) Mùa xuân của tôi - mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân của Hà Nội - là mùa xuân có mưa riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh. ( Vũ Bằng)
=> Làm chủ ngữ và vị ngữ trong câu.
b) Mùa xuân, cây gạo gọi đến bao nhiêu là chim ríu rít.
( Vũ Tú Nam)
=> Làm trạng ngữ trong câu.
c) Tự nhiên như thế: ai cũng chuộng mùa xuân. ( Vũ Bằng)
=>Làm phụ ngữ trong cụm động từ.
d) Mùa xuân ! Mỗi khi họa mi tung ra những tiếng hót vang lừng, mọi vật như có sự đổi thay kì diệu. ( Võ Quảng )
=> Câu đặc biệt.
* Đáp án:
+ như báo trước mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết
+ khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi

+ Trong cái vỏ xanh kia
+ Dưới ánh nắng,
b) với khả năng thích ứng với hoàn cảnh lịch sử như chúng ta nói trên đây
T/N chỉ cách thức
T/N chỉ thời gian
T/N chỉ nơi chốn
T/N chỉ nơi chốn
T/N chỉ cách thức
Bài 2: (yêu cầu sgk tr40.)
HƯỚNG DẪN BÀI TẬP VỀ NHÀ
1. Bài cũ :
- Hoàn thiện các bài tập/SGK.
- Học thuộc phần ghi nhớ.
2. Bài mới :
* Chuẩn bị bài :
- Luyện tập về phương pháp lập luận trong văn nghị luận.
- Tìm hiểu chung về phép lập luận chứng minh. Cách làm bài văn lập luận chứng minh.