Thứ ba ngày 18 tháng 4 năm 2023

Luyện từ và câu

Khởi động

1. Những câu nào sau đây là câu cảm?
a) Chiều nay, chị đón em nhé!
b) A! mẹ đã về!
c) Chà, con mèo có bộ lông mới đẹp làm sao!
d) Lan ơi, cho tớ về với!
2. Câu cảm dùng để làm gì? Trong câu cảm
thường có những từ ngữ nào?
- Trong câu cảm, thường có các từ ngữ: ôi,
chao, chà, trời ; quá, lắm, thật…Khi viết,
cuối câu cảm thường có dấu chấm than (!)
- Câu cảm (câu cảm thán) là câu dùng để bộc
lộ cảm xúc (vui mừng, thán phục, đau xót,
ngạc nhiên,…) của người nói.

Khám phá

I . Nhận xét:
Bài 1: Đọc cặp câu sau và cho biết chúng có gì
khác nhau?
a. I-ren trở thành một nhà khoa học nổi tiếng.
b. Nhờ tinh thần ham học hỏi, sau này, I-ren trở
thành một nhà khoa học nổi tiếng.

I . Nhận xét:
Bài 1: Đọc cặp câu sau và cho biết chúng có gì
khác nhau?
a. I-ren trở thành một nhà khoa học nổi tiếng.
b. Nhờ tinh thần ham học hỏi, sau này, I-ren trở
thành một nhà khoa học nổi tiếng.
* I-ren là một nhà hóa
học và nhà vật lý học
người Pháp. Bà sinh
năm 1897, mất năm
1956. Bà được trao
giải Nobel Hóa học
năm 1935.

I . Nhận xét:
Bài 1: Đọc cặp câu sau và cho biết chúng có gì
khác nhau?
a. I-ren trở thành một nhà khoa học nổi tiếng.
b. Nhờ tinh thần ham học hỏi, sau này, I-ren trở
thành một nhà khoa học nổi tiếng.
- Khác nhau: Câu b có thêm bộ phận in nghiêng:
Nhờ tinh thần ham học hỏi, sau này, …

I . Nhận xét:
Bài 2. Đặt câu hỏi cho các phần in nghiêng.
b. Nhờ tinh thần ham học hỏi, sau này, I-ren trở
thành một nhà khoa học nổi tiếng.
- Vì sao, khi nào, I-ren trở thành một
khoa học nổi tiếng?
- Vì sao, bao giờ, I-ren trở thành một
khoa học nổi tiếng?
- Nhờ đâu, bao giờ, I-ren trở thành một
khoa học nổi tiếng?
- Nhờ đâu, khi nào, I-ren trở thành một
khoa học nổi tiếng?

nhà
nhà
nhà
nhà

I . Nhận xét:
Bài 2. Đặt câu hỏi cho các phần in nghiêng.
b. Nhờ tinh thần ham học hỏi, sau này, I-ren trở
thành một nhà khoa học nổi tiếng.
- Vì sao, khi nào, I-ren trở thành một
khoa học nổi tiếng?
- Vì sao, bao giờ, I-ren trở thành một
khoa học nổi tiếng?
- Nhờ đâu, bao giờ, I-ren trở thành một
khoa học nổi tiếng?
- Nhờ đâu, khi nào, I-ren trở thành một
khoa học nổi tiếng?

nhà
nhà
nhà
nhà

Bài 3. Mỗi phần in nghiêng bổ sung cho câu b ý
nghĩa gì?
b. Nhờ tinh thần ham học hỏi, sau này, I-ren trở
thành một nhà khoa học nổi tiếng.
- Phần in nghiêng nhờ tinh thần ham học hỏi :
nguyên nhân I-ren trở thành nhà khoa học lớn.
- Phần in nghiêng sau này : xác định thời gian
I-ren trở thành một nhà khoa học nổi tiếng.

Bài 4. Hãy thay đổi vị trí của các từ in nghiêng
trong câu trên.
b. Nhờ tinh thần ham học hỏi, sau này, I-ren trở
thành một nhà khoa học nổi tiếng.
+ Sau này, I-ren trở thành một nhà khoa học nổi tiếng
nhờ tinh thần ham học hỏi.
+ I-ren sau này trở thành một nhà khoa học nổi tiếng
nhờ tinh thần ham học hỏi.
+ Nhờ tinh thần ham học hỏi, I-ren sau này trở thành
một nhà khoa học nổi tiếng.
+ I-ren, nhờ tinh thần ham học hỏi, sau này trở thành
một nhà khoa học nổi tiếng.

* Khi thay đổi vị trí của các từ in nghiêng nghĩa của các
câu trên thế nào? Nghĩa của câu không thay đổi.

- Em có biết các phần in nghiêng trên được gọi là gì?

- Các phần in nghiêng trên được gọi là trạng
ngữ.
- Trạng ngữ là gì?
Trạng ngữ là thành phần phụ trong câu xác
định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục
đích… của sự vật nêu trong câu.
- Trạng ngữ trả lời cho các câu hỏi nào?
Trạng ngữ trả lời cho câu hỏi: Khi nào? Ở
đâu? Vì sao? Để làm gì?
- Trạng ngữ đứng vị trí nào trong câu?
Trạng ngữ có thể đứng đầu câu, cuối câu
hoặc chen giữa chủ ngữ và vị ngữ.

II. Ghi nhớ
1. Trạng ngữ là thành phần phụ của câu
xác định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân,
mục đích,… của sự việc nêu trong câu.
2. Trạng ngữ trả lời cho các câu hỏi Khi
nào?, Ở đâu?, Vì sao?, Để làm gì?

III. Luyện tập
Bài 1. Gạch một gạch dưới trạng ngữ trong các
câu sau:
a. Ngày xưa, Rùa có một cái mai láng bóng.
b. Trong vườn, muôn loài hoa đua nở.
c. Từ tờ mờ sáng, Cô Thảo đã dậy sắm sửa đi về
làng. Làng của cô cách làng Mỹ Lý hơn mười
lăm cây số. Vì vậy, mỗi năm cô chỉ về làng chừng
hai ba lượt.
* Mỗi trạng ngữ xác định điều gì?
* Mỗi trạng ngữ trả lời cho câu hỏi nào?

III. Luyện tập
Bài 2. Viết một đoạn văn ngắn (từ 3 đến 5 câu)
kể về một lần em được đi chơi xa, trong đó có ít
nhất một câu dùng trạng ngữ, gạch một gạch
dưới các bộ phận trạng ngữ đó.
Ví dụ 1: Chủ nhật tuần qua, cả nhà em về thăm
quê ngoại. Cánh đồng lúa quê ngoại rộng mênh
mông và xanh mượt. Cây đa đầu làng sum suê.
Dưới bóng mát cây đa, em cùng bạn vui đùa cả
ngày.

* Em hãy đặt một câu có trạng ngữ?
- Sáng nay, bố đưa em đi học.
- Trong vườn, đàn bướm bay rập rờn.
- Nhờ chăm chỉ, bạn Bắc học rất tiến bộ.
- Vì bạn Nga bị ốm nên bạn phải nghỉ học.

Giáo viên: Trần Công
Hiến

Tạm biệt các em,
hẹn gặp lại!