Giáo viên: Nguyễn Thu Nguyệt
Trường: THPT Hoàng Quốc Việt

Thơ Hai-cư của Ba-sô
Tiết 53 - Đọc thêm
I. GIớI THIệU CHUNG
1. Tác giả Ba-sô
- Matsuô Basho (1644 -1694) là
một trong những nhà thơ nổi
tiếng nhất Nhật Bản.
- Tõm h?n phúng khoỏng, ua
thớch cu?c sống lóng du.
- Các tác phẩm chính: SGK
(tr.155)
3
2. Thơ Hai-cư
- Hình thức: ngắn gọn, gồm 17 âm tiết, ngắt thành 3 đoạn (5/7/5).
- Tứ thơ: ghi lại khoảnh khắc của cảnh vật ở một thời điểm, từ đó khơi gợi cảm xúc, suy tư.
- Thấm đẫm chất Thiền tông và tinh thần văn hoá phương Đông.
- Thủ pháp tượng trưng khi viết về thiên nhiên và triết lí về thiên nhiên.
- Ngôn ngữ:
+ Không dùng nhiều tính từ và trạng từ, chỉ gợi mà không tả.
+ Mỗi bài thơ đều sử dụng quý ngữ.
4
II. Hướng dẫn đọc - hiểu văn bản
1. Các nhóm chủ đề
- Nhóm 1 (Bài 1, 2): Tình yêu quê hương, đất nước.
- Nhóm 2 (Bài 3): Tình cảm với mẹ.
- Nhóm 3 (Bài 4, 5): Tình cảm nhân đạo.
- Nhóm 4 (Bài 6, 7): Triết lí về thiên nhiên.
- Nhóm 5 (Bài 8): Mộng lãng du.
5
Bài 1: mười năm sống nơi đất khách (Ê-đô) nay về thăm quê bỗng lại thấy nhớ, thấy Ê-đô thân thiết như chính đó là quê hương mình.
+ Quý ngữ: Mùa sương - mùa thu.
Tình cảm gắn bó sâu nặng với mảnh đất mình đã và đang sống.
a. Bài 1, 2: Tình yêu quê hương, đất nước
2. Tìm hiểu chi tiết văn bản
6
- Nhìn mớ tóc bạc, di vật của người mẹ quá cố, Ba-sô
trào nước mắt.
+ Quý ngữ: làn sương thu.
- Trường liên tưởng:
+ Tóc mẹ như sương.
+ Giọt nước mắt như sương.
+ Cuộc đời mỏng manh như hạt sương - ngắn ngủi, vô thường.
Bài thơ mơ hồ, đa nghĩa, ghi dấu khoảnh khắc thiêng liêng của tình mẫu tử; nối kết mất - còn, hữu hạn - vô hạn.
b. Bài 3: Tình cảm gia đình
7
Bài 4: đi qua khu rừng, nghe tiếng vượn hú, ngỡ như tiếng trẻ con bị bỏ rơi đang than khóc.

Tình cảm của Ba-sô đối với những đứa trẻ bất hạnh, thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc.
c. Bài 4, 5: Tình cảm nhân đạo
8
- Bài 6: cánh hoa anh đào mỏng manh lả tả như mây hoa rụng xuống làm nước hồ gợn sóng.
+ Quý ngữ: hoa anh đào - mùa xuân.
Triết lí sâu sắc: sự tương giao kì diệu giữa các sự vật, hiện tượng trong vũ trụ, thiên nhiên.
d. Bài 6,7: Triết lí về thiên nhiên
9
10
- Lóc s¾p ph¶i tõ biÖt thÕ giíi, Ba-s« vÉn m¬ thÊy nh÷ng cuéc l·ng du trªn nh÷ng c¸nh ®ång hoang vu.
+ Quý ng÷: c¸nh ®ång hoang vu – mïa ®«ng.
NiÒm l­u luyÕn cuéc ®êi trÇn thÕ, kh¸t väng ®­îc sèng, ®­îc tiÕp tôc l·ng du.
e. Bài 8: Mộng lãng du
11
III. kết luận
- Mỗi bài thơ Hai-cư của Ba- sô là một nét chấm phá về đời sống ở nhiều góc độ khác nhau. Chất triết lí, sự suy tưởng, tính hàm súc cao đã làm nên vẻ đẹp riêng cho các tác phẩm này.
12
XIN CHÂN THàNH CảM ƠN !