Kiểm tra bài cũ:
? Những tác nhân nào gây đột biến nhân tạo?

Tác nhân vật lí:
+ Tia phóng xạ: Chiếu lần lược các tia, xuyên qua màng, mô (xuyên sâu). Tác động lên ADN.
+ Tia tử ngoại: Chiếu tia xuyên qua màng (xuyên nông).
+ Sốc nhiệt: Tăng giảm nhiệt độ môi trường đột ngột.
- Tác nhân hoá học: Hoá chất: EMS, NMU, NEU, cônsixin.

THOÁI HÓA DO TỰ THỤ PHẤN
VÀ DO GIAO PHỐI GẦN
Bài 34
GV: Nguyễn Diểm My
KIỂM TRA MIỆNG
Các dấu hiệu: Các con lai ở thế hệ kế tiếp có sức sống kém dần, năng suất kém, chống chịu với môi trường kém, giảm khả năng thích nghi với đời sống, dị dạng là biểu hiện của hiện tượng gì?
A. Đột biến NST
B. Đột biến gen
C. Ưu thế lai
D. Thoái hóa giống
Bài 34: THOÁI HÓA DO TỰ THỤ PHẤN
VÀ DO GIAO PHỐI GẦN
I. Hiện tượng thoái hóa
1. Hiện tượng thoái hóa do tự thụ phấn ở cây giao phấn
.
.
.
.
.
.
.
.
GIAO PHẤN TỰ THỤ PHẤN
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
? Tự thụ phấn khác giao phấn ở điểm cơ bản nào.
- Giao phấn: Hạt phấn ở hoa của cây này thụ phấn cho hoa của cây khác.
- Tự thụ phấn : Hạt phấn ở hoa của một cây thụ phấn ngay cho hoa của cây đó.
I. Hiện tượng thoái hóa
1. Hiện tượng thoái hóa do tự thụ phấn ở cây giao phấn
2,93m
2,46m
2,34 m
NS: 24,1 tạ/ha
NS: 15,2 tạ/ha
NS : 47,6 tạ/ha
Tự thụ phấn qua 15 thế hệ
Tự thụ phấn qua 30 thế hệ
Thoái hóa
Ban đầu
Hiện tượng thoái hóa do tự thụ phấn ở cây giao phấn biểu hiện như thế nào?
Các cá thể của thế hệ kế tiếp có sức sống kém dần:
- Phát triển chậm
- Chiều cao giảm
- Năng suất giảm
- Bộc lộ đặc điểm xấu, dị dạng, bị chết
I. Hiện tượng thoái hóa
1. Hiện tượng thoái hóa do tự thụ phấn ở cây giao phấn
Ví dụ về hiện tượng thoái hoá ở một số cây khác ?
I. Hiện tượng thoái hóa
1. Hiện tượng thoái hóa do tự thụ phấn ở cây giao phấn
Ở cây hồng xiêm thoái hoá qủa nhỏ, không ngọt, ít quả.
Bưởi thoái hoá quả nhỏ, khô
Chiều cao, năng suất giảm, nhiều cây bị chết
+ Đối với cây giao phấn: Khi tiến hành tự thụ phấn bắt buộc qua các thế hệ thì con cháu
Sinh trưởng và phát triển chậm
Sức chống chịu kém
Bộc lộ các
tính trạng xấu
I. Hiện tượng thoái hóa
1. Hiện tượng thoái hóa do tự thụ phấn ở cây giao phấn
I. Hiện tượng thoái hóa
1. Hiện tượng thoái hóa do tự thụ phấn ở cây giao phấn
2. Hiện tượng thoái hóa do giao phối gần ở động vật.
a. Giao phối gần (giao phối cận huyết)
Giao phối gần là gì? Ví dụ?
Giao phối gần (giao phối cận huyết): Là sự giao phối giữa con cái sinh ra từ một cặp bố mẹ hoặc giữa bố mẹ với con cái.
I. Hiện tượng thoái hóa
1. Hiện tượng thoái hóa do tự thụ phấn ở cây giao phấn
2. Hiện tượng thoái hóa do giao phối gần ở động vật.
a. Giao phối gần (giao phối cận huyết)
b. Thoái hóa do giao phối gần
Giao phối gần gây ra những hậu quả nào ở động vật?
Biểu hiện thoái hóa ở thế hệ sau:
- Sinh trưởng, phát triển yếu
- Sinh sản giảm, quái thai, dị tật, chết non
I. Hiện tượng thoái hóa
1. Hiện tượng thoái hóa do tự thụ phấn ở cây giao phấn
2. Hiện tượng thoái hóa do giao phối gần ở động vật.
a. Giao phối gần (giao phối cận huyết)
b. Thoái hóa do giao phối gần
I. Hiện tượng thoái hóa
1. Hiện tượng thoái hóa do tự thụ phấn ở cây giao phấn
2. Hiện tượng thoái hóa do giao phối gần ở động vật.
a. Giao phối gần (giao phối cận huyết)
b. Thoái hóa do giao phối gần
Biểu hiện của sự thoái hóa do giao phối gần ở động vật và sự thoái hóa do tự thụ phấn ở cây giao phấn giống nhau ở những đặc điểm nào?
Sức sống kém dần
Năng suất giảm dần
Sinh sản giảm, xuất hiện hiện tượng dị dạng, gây chết
I. Hiện tượng thoái hóa
II. Nguyên nhân của hiện tượng thoái hóa
Tỉ lệ 
Dị hợp tử 100
Đồng hợp tử 0
Đời đầu
Đời sau
Aa
Aa
Aa
Aa
*Thảo luận nhóm Qua các thế hệ tự thụ phấn hoặc giao phối gần, tỉ lệ thể đồng hợp và thể dị hợp biến đổi như thế nào?
Qua các thế hệ tự thụ phấn hoặc giao phối cận huyết cho tỉ lệ thể dị hợp giảm dần, tỉ lệ thể đồng hợp tăng (kể cả đồng hợp tử gen trội và gen lặn
*Thảo luận nhóm:Tại sao tự thụ phấn ở cây giao phấn và giao phối gần ở động vật lại gây ra hiện tượng thoái hóa?
 Tỉ lệ thể đồng hợp tăng (đồng hợp trội và đồng hợp lặn bằng nhau). Tỉ lệ thể di hợp giảm.
+ Gen lặn thường biểu hiện tính trạng xấu.
+ Gen lặn gây hại khi ở thể dị hợp không được biểu hiện.
+ Các gen lặn khi gặp nhau (Ở thể đồng hợp) thì biểu hiện ra kiểu hình.
Tuy nhiên, ở một số loài động vật, thực vật cặp gen đồng hợp không gây hại nên không gây hiện tượng thoái hoá, do vậy vẫn có thể tiến hành giao phối gần.
Ví dụ: Ở thực vật (đậu Hà Lan, cà chua …). Ở động vật (chim bồ câu, cu gáy…).

- 1 số SV không bị thoái hóa khi tự thụ phấn & giao phối gần vì chúng mang những cặp gen đồng hợp không gây hại
Nguyên nhân của thoái hóa: Là vì tạo ra các cặp gen lặn đồng hợp gây hại.
I. Hiện tượng thoái hóa
II. Nguyên nhân của hiện tượng thoái hóa
0
1
0
100%
0%
Bài tập: Xét một quần thể tự thụ phấn ban đầu có 100% cá thể dị
hợp Aa . Hãy xác định tỉ lệ kiểu gen, tỉ lệ % thể đồng hợp và thể
dị hợp ở các thế hệ F1 và F2 rồi ghi kết quả vào bảng sau :
P : Aa x Aa
GP:
F1:
0
1
0
100%
0%
50%
50%
F2:
P : Aa x Aa
GP:
F1:
hay
0
1
0
100%
0%
50%
50%
25%
75%
Vì sao tự thụ phấn bắt buộc và giao phối gần gây ra hiện tượng thoái hóa nhưng những phương pháp này vẫn được người ta sử dụng trong chọn giống ?
Trong chọn giống, người ta dùng các phương pháp này vì
- Củng cố và duy trì 1 số tính trạng mong muốn, loại bỏ gen xấu ra khỏi quần thể.
Tạo dòng thuần.
Phát hiện các gen xấu để loại bỏ khỏi quần thể.
Xuất hiện cặp gen đồng hợp tử
I. Hiện tượng thoái hóa
II. Nguyên nhân của hiện tượng thoái hóa
III. Vai trò của phương pháp tự thụ phấn bắt buộc và giao phối cận huyết trong chọn giống
Chọn đáp án đúng:
? Nguyên nhân của hiện tượng thoái hóa.
a. Tạo ra thể dị hợp
b. Tạo ra thể đồng hợp trội
c. Tạo ra thể đồng hợp lặn
d. Cả a và b
e. Cả b và c

c
Câu hỏi:
? Giải thích vì sao người ta cấm anh em có quan hệ huyết thống gần nhau lấy nhau (có cùng dòng máu trực hệ, có họ trong phạm vi 3 đời).
Ở người 20-30% số con của các cặp bố mẹ kết hôn gần bị chết non hay mang các dị tật bẩm sinh.
Tại Brazin, ở 1 hòn đảo nhỏ có 1 cộng đồng khoảng 300 người. Do cách li, họ phải kết hôn gần nên sinh ra 1 lớp người bị bạch tạng.
Câu hỏi:
? Để hạn chế hiện tượng thoái hoá giống ở vật nuôi nhân dân ta làm như thế nào.
- Hạn chế hiện tượng trùng huyết bằng cách thay đổi con đực giống.
4
5
6
1
2
3
Trò chơi đi tìm kiến thức!
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
1.Nguyên nhân của hiện tượng thoái hoá là do:
a. Các cặp gen đồng hợp lăn có hại tăng lên.
b. Các cặp gen đồng hợp tăng lên.
c. Các cặp gen dị hợp tăng lên
d. Các cặp gen dị hợp giảm dần
Chúc các bạn may mắn!
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
2. Biểu hiện của thoái hoá do tự thụ phấn bắt buộc là:
Cây phát triển chậm, nhiều cây bị chết
b. Sinh sản giảm
c. Chiều cao cây và năng suất giảm dần
Cả a và c đúng
e. Tất cả đều đúng
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
3. Vai trò của phương pháp tự thụ phấn bắt buộc và giao phối cận huyết trong chọn giống:
a. Củng cố và duy trì một số tính trạng mong muốn, tạo dòng thuần
b. Phát hiện gen xấu để loại bỏ ra khỏi quần thể
c. Chuẩn bị lai khác dòng để tạo ưu thế lai
d. Tất cả đều đúng
4.Tự thụ phấn bắt buộc đối với cây giao phấn hoặc giao phối gần ở động vật gây ra hiện tượng ……………vì tạo ra các cặp gen lặn đồng hợp gây hại.
a. Đa bội.
b. Đồng hợp.
c. Thoái hóa.
d. Dị hợp
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
Chúc các bạn may mắn!
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
5. Hiện tượng không xuất hiện ở vật nuôi khi cho giao phối cận huyết là:
Sức sinh sản của thế hệ sau giảm
Con cháu xuất hiện những đặc điểm ưu thế hơn bố mẹ
Xuất hiện quái thai, dị hình
d.Tạo ra nhiều kiểu gen xấu trong bầy đàn
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
6.Kết quả nào dưới đây không phải là của hiện tượng giao phối gần :
a. Hiện tượng thoái hóa.
b. Tỉ lệ thể đồng hợp tăng , thể dị hợp giảm .
c. Tạo ưu thế lai .
d. Tạo ra dòng thuần .



Những đứa trẻ phát triển không bình thường

Năm 2007, Ban Dân vận Lào Cai khảo sát tại 44 xã của 9 huyện/TP, trong 224 cặp kết hôn cận huyết, thì có 221 cặp là con bác lấy con dì, con chị gái lấy con em trai, cháu lấy dì, chú lấy cháu, cháu lấy cô. Cá biệt có 3 cặp là con anh trai lấy con em trai. Trong 558 trẻ sinh ra từ các cặp vợ chồng này có 51 trẻ phát triển không bình thường. Các cháu bị bạch tạng, thiểu năng trí tuệ, liệt, câm, lông mi trắng, thọt, đần độn. Tám trẻ đã chết.

Dặn dò:
Về nhà học bài cũ & trả lời câu hỏi 1, 2 SGK
Tìm hiểu bài 35 và hoàn thành các bài tập trong mỗi mục của bài.
CHÚC CÁC EM HỌC SINH HỌC TỐT