Thuật hoài





Trong chương trình THCS, em đã học bài thơ nào thuộc thời đại nhà Trần? Em còn nhớ gì về tác giả cũng như nội dung bài thơ?

Thuật hoài
I- Tìm hiểu chung:
1- Tác giả:
Phạm Ngũ Lão (1255-1320) ? danh tướng đời Trần.
Ông là người văn võ song toàn, có công lao to lớn trong kháng chiến chống quân Nguyên Mông.

Phạm Ngũ Lão trên lưng ngựa
Phạm Ngũ Lão ra trận
Đền thờ Phạm Ngũ Lão
2- Tác phẩm:
a- Hoàn cảnh sáng tác:
Ra đời trong khí thế hào hùng, quyết chiến quyết thắng của vua tôi nhà Trần chống giặc Nguyên Mông lần thứ hai (trước 1285).
Chữ Trần (Đông A)
Lá cờ quyết thắng

Thuật hoài
Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu.
Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.
Tỏ Lòng
Múa giáo non sông trải mấy thu,
Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu.
Công danh nam tử còn vương nợ,
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.
b. Bố cục:
Hình ảnh con người và quân đội thời Trần.
Nỗi lòng của tác giả.

Thu�t ho�i
Ho�nh s�c giang s�n kh�p k� thu,
Tam qu�n t� hỉ kh� th�n ng�u.
Nam nhi v� liƠu c�ng danh tr�i,
Tu th�nh nh�n gian thuy�t Vị h�u.
Tỏ Lòng
Múa giáo non sông trải mấy thu,
Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu.
Công danh nam tử còn vương nợ,
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.
b. Bố cục:
II. Đọc hiểu bài thơ:
1. Hai câu thơ đầu:
Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu.
Múa giáo non sông trải mấy thu,
Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu.
II. Đọc hiểu bài thơ:
1. Hai câu thơ đầu:
Ho�nh s�c giang s�n kh�p k� thu,
Tam qu�n t� hỉ kh� th�n ng�u.
Mĩa gi�o non s�ng tr�i m�y thu,
Ba qu�n kh� m�nh nu�t tr�i tr�u.
So sánh bản dịch thơ với nguyên tác:
Hoành sóc: cầm ngang ngọn giáo

-> Tư thế tĩnh - hiên ngang vững chãi.
-> Tâm thế chủ động, tự tin.
Múa giáo:
-> tư thế động.
-> sự phô diễn ra bên ngoài.
Thảo luận:
? Câu thơ "Tam quân tì hổ khí thôn ngưu" có những cách hiểu khác nhau:

- Ba quân (mạnh như) hổ báo nuốt trôi trâu.
- Ba quân (mạnh như) hổ báo, khí thế át sao Ngưu.
Em lựa chọn cách hiểu nào? Vì sao? Cảm nhận của em về sức mạnh của quân đội nhà Trần qua câu thơ này như thế nào?
Câu hỏi trắc nghiệm:
Câu thơ thứ hai có sử dụng biện pháp nghệ thuật nào dưới đây?
a. So sánh
b. Cường điệu
c. Nhân hóa
d. Là cả ba ý trên
e. ý a và b
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu
Thảo luận:
Câu 1 hiện lên hình ảnh tráng sĩ
Câu 2 hiện lên hình ảnh ba quân
Theo em hai hình ảnh này có liên hệ với nhau như thế nào?
Hình ảnh tráng sĩ
Khắc hoạ cụ thể
Câu 1
Câu 2
Hình ảnh ba quân
Tư thế oai hùng
Khí thế hào hùng
ấn tượng khái quát
Hình ảnh
hoành tráng, sử thi
Thời đại
Hào khí Đông A
Tiểu kết:
Với hình ảnh thơ hoành tráng, đậm chất sử thi, hai câu đầu khắc hoạ vẻ đẹp lớn lao kì vĩ của tráng sĩ và quân đội đời Trần . Đó cũng là hào khí của cả dân tộc trong thời đại Đông A.
2. Hai câu thơ cuối:
Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.
Công danh nam tử còn vương nợ,
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.
2. Hai câu thơ cuối:
Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.
Công danh nam tử còn vương nợ,
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.
Câu hỏi trắc nghiệm:
Hai câu thơ trên gửi gắm nỗi niềm gì của tác giả:
a. Bày tỏ cái "chí"
b. Bày tỏ cái "tâm"
c. Cả 2 đáp án a và b.
Em hiểu thế nào là "chí nam nhi" theo
quan niệm của xã hội phong kiến?
"Chí nam nhi?:
Lập công": để lại sự nghiệp
Lập danh: để lại tiếng thơm
Một số câu thơ nói về chí nam nhi:
- Làm trai cho đáng nên trai
Xuống đông, đông tĩnh; lên đoài, đoài yên.
(Ca dao)
- Đã mang tiếng ở trong trời đất
Phải có danh gì với núi sông.
- Chí làm trai nam bắc tây đông
Cho phỉ sức vẫy vùng trong bốn bể.
(Nguyễn Công Trứ)
- Làm trai phải lạ ở trên đời
Há để càn khôn tự chuyển dời.
(Phan Bội Châu)
Câu hỏi trắc nghiệm:
Em hiểu như thế nào về nỗi thẹn của Phạm Ngũ Lão?
a. Nỗi thẹn của người cho mình là bất tài, không làm được gì có ích cho đất nước.
b. Nỗi thẹn của người ý thức được hành động sai lầm của mình.
c. Nỗi thẹn của người có nhân cách, có khát vọng nhưng thấy mình chưa được bằng người xưa.
d. Nỗi thẹn vì thấy mình tài năng thua kém người xưa.
1
2
6
3
5
4
Vẻ đẹp con người:
tư thế, tầm vóc,
lý tưởng

Vẻ đẹp hào khí
Đông A

Cảm hứng yêu
nước
1
2
3
4
5
6
Hình ảnh lớn lao,
đậm chất sử thi

Đường luật
Thất ngôn
Tứ tuyệt


Ngôn từ hàm
súc, giàu sức
gợi.
III - Tổng kết:
Vẻ đẹp hào khí
Đông A

Cảm hứng yêu
nước
III. Tổng kết bài
Tác phẩm được làm theo thể thơ gì?
Hình ảnh thơ có đặc điểm gì nổi bật?
Nhận xét gì về ngôn từ bài thơ?
Bµi th¬ cã c¶m høng næi bËt lµ nh©n ®¹o hay yªu n­íc?

VÎ ®Ñp cña thêi ®¹i nhµ TrÇn hiÖn lªn nh­ thÕ nµo?

Người trai đời Trần có những vẻ đẹp gì?
1
2
6
3
5
4
1
2
3
4
5
6











Vẻ đẹp con người: tư thế, tầm vóc, lý tưởng?
Vẻ đẹp thời đại: sức mạnh, khí thế?
Cảm hứng yêu nước
Ngôn từ hàm súc
?ý tại ngôn ngoại?
Hình ảnh lớn lao, đậm chất sử thi.
Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt
Bài thơ
Nội dung :
Phạm Ngũ Lão
Chí lớn lập công danh
Tâm trong sáng, cao cả
Bài thơ
Vẻ đẹp con người
III - Tổng kết:
Vẻ đẹp thời đại
Nhà Trần
III. Tổng kết
2. Nghệ thuật:
- Ngôn từ giàu sức gợi, đạt tới độ súc tích cao.
- Hình tượng thơ lớn lao kì vĩ, giàu tính sử thi.
IV. Luyện tập
Bài 1:
Đánh giá nào sau đây phù hợp với bài thơ?
a. Bài thơ thuộc loại thơ bày tỏ nỗi lòng
của chính tác giả.
b. Bài thơ cho thấy thế nào là hào khí
Đông A, là cảm hứng yêu nước trong
thơ.
c. Đây là một minh họa tiêu biểu cho độ
súc tích theo hướng ?quý hồ tinh bất
quý hồ đa? của văn học trung đại.
d. Cả ba ý trên.
Bài 2:
có cùng đề tài tỏ lòng trong văn học trung đại.
Ng�n ho�i
(Kh�ng L� ThiỊn S�)
M�nh ��t long x� ch�n ��ỵc n�i,
T�nh qu� n�o ch�n su�t ng�y vui.
C� khi ��nh nĩi trÌo l�n th�ng,
M�t ti�ng k�u vang l�nh c� tr�i.
Bài th? thứ nhất có cùng ?? tài ?t? lòng? :
Bài th? thứ hai có cùng ?? tài ?t? lòng?:
Cảm hoài - Đặng Dung
Việc đời bối rối tuổi già vay,
Trời đất vô cùng, một cuộc say.
Bầu tiện gặp thời, lên cũng dễ,
Anh hùng lỡ bước, ngẫm càng cay.
Vai khiêng trái đất mong phò chúa,
Giáp gột sông trời khó vạch mây.
Thù trả chưa xong đầu đã bạc,
Gươm mài bóng nguyệt biết bao rày.
Đền thờ Phạm Ngũ Lão
Về Nhà
Học thuộc bài thơ và viết suy nghĩ của em về lý tưởng của mình.
2. Soạn bài ?Cảnh ngày hè? Nguyễn Trãi.
Chân thành cảm ơn các thầy,
cô giáo và các em học sinh!