Văn bản
Đoạn văn
Chủ đề
Diễn dịch

Quy nạp
Song song
Phối hợp
Ngôn ngữ

Đọc nội dung "Đoạn văn diễn dịch, quy
nạp, song song, phối hợp: đặc điểm và
chức năng", xem SGK và hoàn thành
bảng tóm tắt

1. Khái niệm đoạn văn
- Đoạn văn là đơn vị tạo nên văn bản,
thường do nhiều câu tạo thành, bắt đầu từ
chữ viết hoa lùi vào đầu dòng, kết thúc bằng
dấu ngắt đoạn.
- Câu chủ đề trong đoạn văn mang nội dung
khái quát, thường đứng đầu hoặc cuối đoạn.

2. Cách trình bày đoạn văn
Đoạn văn diễn dịch
- Có câu chủ đề đứng
đầu đoạn
- Các câu còn lại triển
khai cụ thể ý của câu
chủ đề bổ sung, làm
rõ câu chủ đề.

Quan trọng hơn cả, tự học còn là một thú vui rất
thanh nhã, nó nâng cao tâm hồn ta lên. Ta vui vì thấy khả
năng của ta đã thăng tiến và ta giúp đời nhiều hơn trước.
Một thầy kí, một bác nông phu, bất kì hạng người nào, nếu
chịu học hỏi tìm kiếm, cũng có thể cải thiện phương pháp
làm việc của mình, và giảng giải những kinh nghiệm của
mình cho người khác. Sau cùng, còn gì vui bằng tìm tòi và
khám phá: Pát-xơ-tơ, Anh-xơ-tanh, hai vợ chồng Kiu-ri và
hàng trăm nhà bác học khác, suốt đời nghèo nàn mà lúc nào
cũng mãn nguyện hơn những vua chúa trên ngai vàng; cả
tháng cả năm tự giam trong phòng thí nghiệm, không hề biết
những tiêu khiển của người đời mà thấy thời giờ trôi qua vẫn
quá mau, là nhờ thú tự học tìm tòi của họ.
- Câu chủ đề đứng đầu đoạn.

2. Cách trình bày đoạn văn
Đoạn văn quy nạp
- Có câu chủ đề ở vị
trí cuối đoạn
- Đoạn văn được trình
bày từ các ý nhỏ đến ý
lớn, từ các ý chi tiết
đến ý khái quát.

Hiện nay, tại một số địa phương người dân đã hưởng
ứng “lối sống xanh” bằng những hành động thiết thực như
tiết kiệm điện, nước, chăm sóc và bảo vệ cây xanh. Bên
cạnh những hoạt động đó, việc buôn bán và sử dụng thực
phẩm an toàn, nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh nơi công
cộng, ngăn chặn những hành vi làm ô nhiễm môi trường…
cũng cần được mọi người chú ý thực hiện tích cực hơn.
Tóm lại, “lối sống xanh” góp phần nâng cao chất lượng
sống, bảo vệ môi trường xung quanh và ngày càng được
nhiều người lựa chọn.
- Câu chủ đề đứng cuối đoạn.

2. Cách trình bày đoạn văn
Đoạn văn song song
- Không có câu chủ đề
- Các câu triển khai
nội dung song song
nhau. Mỗi câu nêu
một khía cạnh của chủ
đề đoạn văn, làm rõ
cho nội dung đoạn văn

Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học.
Chúng thẳng tay chém giết những người yêu nước
thương nòi của ta. Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của
ta trong những bể máu.
- Không có câu chủ đề.

2. Cách trình bày đoạn văn
Đoạn văn phối hợp
- Câu chủ đề nằm ở
đầu đoạn và cuối
đoạn.

Cốm trộn hạt dẻ trở thành món ăn đặc sản, sang
trọng. Khi trong nhà có khách, ông chủ bày cốm hạt dẻ mời
trà. Còn con rể thì dâng cốm hạt dẻ lễ bố mẹ vợ nhân ngày
Tết thưởng trăng. Hoc trò mang cốm trộn hạt dẻ biếu thầy
cô. Tóm lại, cốm trộn hạt dẻ là một thứ vật quý dùng để
khoản đãi quý nhân.
- Câu chủ đề đứng đầu đoạn và cuối đoạn.

2. Cách trình bày đoạn văn
Đoạn văn

Dấu hiệu nhận biết

Diễn dịch

- Có câu chủ đề đứng đầu đoạn
- Các câu còn lại triển khai cụ thể ý của câu chủ đề bổ sung, làm
rõ câu chủ đề.

Quy nạp

- Có câu chủ đề ở vị trí cuối đoạn
- Đoạn văn được trình bày từ các ý nhỏ đến ý lớn, từ các ý chi
tiết đến ý khái quát.

Song song

- Không có câu chủ đề
- Các câu triển khai nội dung song song nhau. Mỗi câu nêu một
khía cạnh của chủ đề đoạn văn, làm rõ cho nội dung đoạn văn

Phối hợp

Câu chủ đề nằm ở đầu đoạn và cuối đoạn.

Xếp mỗi đoạn văn dưới đây vào kiểu phù hợp: đoạn
văn diễn dịch, đoạn văn quy nạp, đoạn văn song
song, đoạn văn phối hợp. Chỉ ra câu chủ đề của mỗi
đoạn văn (trừ đoạn văn song song).

Đi Qua

Bắt đầu bài học

a. Nhiều người tin rằng, khi nhìn lên bầu trời và
thấy sao băng, nếu nhanh chóng ước một điều gì
đó thì điều đó chắc chắn sẽ trở thành sự thật. Một
số quan niệm cho rằng, sao băng là một hình tượng
đẹp và thường gắn liền với nhiều câu chuyện tình
yêu.
Kiểu đoạn văn song song, không có câu chủ đề

b. Lúc đầu, mọi người nghĩ rằng chim di cư là để tránh cái
lạnh của mùa đông, tuy nhiên, nghiên cứu gần đây đã phát
hiện ra rằng điều này không hoàn toàn đúng. Những nơi mà
loài chim này di cư tới so với nơi chúng sinh ra đều có khí hậu
ôn đới khá tương đồng tại cùng một thời điểm. Về mặt lí
thuyết, nếu chúng ở lại nơi được sinh ra vào mùa đông thì điều
kiện khí hậu ở đó cũng không ảnh hưởng nhiều và chúng vẫn
có thể sống sót bình thường. Vậy tại sao chúng vẫn phải thực
hiện một hành trình dài để di cư hằng năm? Về vấn đề này, các
nhà khoa học vẫn cảm thấy bối rối và chưa thể tìm được câu
trả lời.

Diễn dịch

c. Một trong những hành động góp phần bảo vệ môi
trường là sử dụng các sản phẩm tái chế. Chúng ta có thể
tái chế giấy, nhựa, báo, thủy tinh và lon nhôm… Bằng
cách tái chế một nửa số rác thải sinh hoạt, mỗi người có
thể giảm khoảng 1,2 tấn khí CO2, mỗi năm vì việc đốt
cháy rác thải làm tăng mức độ các-bon đi-ô-xít (carbon
dioxide) trong khí quyển. Đây là tác nhân chính gây ra
hiệu ứng nhà kính và sự nóng lên toàn cầu. Vì vậy, con
người nên lựa chọn các sản phẩm tái chế để có thể góp
phần bảo vệ môi trường

Phối hợp

d. Bản đồ tư duy có thể đơn giản hóa những cách
thức khi bạn viết. Với tư cách là một công cụ có hệ
thống kích thích tư duy sáng tạo, bản đồ tư duy có
thể tổ chức và hệ thống hóa những ý nghĩ lộn xộn,
thiếu mạch lạc. Chính vì thế, bản đồ tư duy có thể
hỗ trợ bạn xác định cần nói những gì và nói như
thế nào để được hiệu quả nhất.

Quy nạp

Mảnh ghép
phù hợp
- Chia lớp thành 3 đội chơi, mỗi đội 3 thành viên.
- GV chuẩn bị 3 mảnh ghép gồm 3 câu văn trong ngữ liệu.
- Yêu cầu trong thời gian 2 phút, các đội ghép lại thành 1
đoạn văn phù hợp
(1) Khi những đợt sóng liên tiếp tràn vào các vùng vịnh, chúng bị bật ngược trở
lại và gặp những đợt sóng liên tiếp theo gây ra sự cộng hưởng. (2) Hiệu ứng này
có thể làm tăng sức mạnh và sự phá hủy của những đợt sóng thần lên gấp nhiều
lần, khiến cho thiệt hại ở những khu vực có sự cộng hưởng lớn hơn rất nhiều so
với những khu vực khác. (3) Một điểm nữa tạo nên những đợt sóng thần có sức
mạnh khủng khiếp nhất đó là hiệu ứng cộng hưởng.

(3) – (1) – (2) – Đoạn văn diễn dịch

Bài tập 3
Viết câu chủ đề cho các đoạn văn

Bài tập 3
Đoạn Nội dung đề cập
a.

Tác hại của
không khí ô
nhiễm với da

b.

Tiết kiệm năng
lượng

Kiểu đoạn
văn
Diễn dịch

Quy nạp

Câu chủ đề
Ô nhiễm không khí làm sao
tăng các bệnh về da.

Vì vậy, con người nên tích cực
triển khai các hành động cụ thể
để thực hiện việc tiết kiệm năng
lượng trong sản xuất và sinh
hoạt hàng ngày.

Bài tập 4

Máy tính đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống của
chúng ta. Trên phạm vi công việc, máy tính giúp chúng ta thực hiện công
việc một cách chính xác và tiết kiệm thời gian. Ngoài ra, máy tính còn hỗ
trợ cho học sinh trong việc tìm kiếm tài liệu học tập và thực hiện việc học
trực tuyến. Bên cạnh đó, máy tính cũng đóng vai trò quan trọng trong lĩnh
vực giải trí. Sau những ngày làm việc hay học tập mệt mỏi, chúng ta
thường sử dụng máy tính để xem phim, nghe nhạc hoặc đọc báo. Máy tính
đã trở thành một công cụ làm việc hết sức hữu ích, phục vụ chúng ta một
cách hiệu quả. Nó thay thế hoàn toàn cho máy chữ cổ lỗ và cung cấp
những công cụ hiện đại, giúp cho công việc trở nên thuận tiện và đơn giản
hơn rất nhiều.
 Đoạn văn diễn dịch

Tiêu chí đánh giá
Hình
thức

Nội
dung

Thang
điểm

Đảm bảo dung lượng 6-8 câu

1 điểm

Diễn đạt mạch lạc, rõ ý, đúng chuẩn chính tả, ngữ pháp
tiếng Việt
Xác định được cấu trúc của đoạn văn (chỉ rõ)

1 điểm

Trình bày được vai trò của máy tính trong cuộc sống hiện
tại
Nêu được quan điểm cá nhân về vấn đề.

3 điểm

Tổng điểm

3 điểm

1 điểm

Số điểm
đạt được