Tiết 108: tìm hiểu chung về phép lập luận giải thích
I.Mục đích và phuương pháp giải thích
1. Mục đích giải thích
- Trong cuộc sống:
- Ngưuời ta cần đuược giải thích khi:
+ Gặp một hiện tưuợng mới lạ
+ Gặp một vấn đề rắc rối
* Câu hỏi về nhu cầu giải thích hằng ngày
+ Hôm qua vì sao bạn A không đi học?
+ Vì sao lại có núi?
+ Máy bay dùng để làm gì?
+ Sao muối lại cần thiết cho sinh vật?
+ Vì sao lại tặng hoa cho nhau?
Chuưa hiểu
Tiết 108: tìm hiểu chung về phép lập luận giải thích
I.Mục đích và phuương pháp giải thích
1. Mục đích giải thích
- Trong cuộc sống:
* Câu hỏi về nhu cầu giải thích hằng ngày




Hiểu đuược nguyên nhân,
lí do, quy luật của hiện
tưuợng hoặc nội dung, ý nghĩa
của sự vật đối với thế giới
và con nguười

Tiết 108: tìm hiểu chung về phép lập luận giải thích
I.Mục đích và phưuơng pháp giải thích
Mục đích giải thích
- Trong cuộc sống: làm hiểu rõ những điều chuưa biết trong mọi lĩnh vực.
- Trong văn nghị luận : nhằm nâng cao nhận thức, trí tuệ, bồi duưỡng tuư tuởng, tình cảm
2. Phuương pháp giải thích
- Vấn đề giải thích: lòng khiêm tốn

* Câu hỏi về nhu cầu giải thích hằng ngày
- làm hiểu rõ những điều chưua biết về hiện tưuợng , sự vật, ý nghĩa của sự vật .
* Những vấn đề cần giải thích trong văn nghị luận thưuờng gặp:
- Là tuư tuưởng, đạo lý, phẩm chất. của con nguười
Văn bản: Lòng khiêm tốn
(Lâm Ngữ Đường)

+ Thế nào là hạnh phúc?
+ "Uống nuước nhớ nguồn" có nghĩa nhuư thế nào?
+ Thật thà là gì?
* Văn bản : Lòng khiêm tốn (Lâm Ngữ Đường)
- Nh÷ng c©u v¨n ®Þnh nghÜa trong v¨n b¶n:
+ “ Lßng khiªm tèn cã thÓ ®­ưîc coi lµ mét b¶n tÝnh c¨n b¶n cho con ng­ưêi trong nghÖ thuËt xö thÕ vµ ®èi ®·i víi sù vËt.”
+ “§iÒu quan träng cña khiªm tèn lµ chÝnh nã ®· tù n©ng cao gi¸ trÞ c¸ nh©n cña con ng­ưêi trong x· héi”
+ “Khiªm tèn lµ biÓu hiÖn cña con ng­ưêi ®øng ®¾n, biÕt sèng theo thêi vµ biÕt nh×n xa.”
+ “Con ng­ưêi khiªm tèn bao giê còng lµ ngư­êi th­êng thµnh c«ng trong lÜnh vùc giao tiÕp víi mäi ngư­êi.”
+ “Khiªm tèn lµ tÝnh nh· nhÆn, biÕt sèng mét c¸ch nhón nh­ưêng, lu«n lu«n h­ưíng vÒ phÝa tiÕn bé, tù khÐp m×nh vµo nh÷ng khu«n th­ưíc cña cuéc ®êi, bao giê còng kh«ng ngõng häc hái.”
+ “Hoµi b·o lín nhÊt cña con ng­ưêi lµ tiÕn m·i kh«ng ngõng, như­ng kh«ng nh»m môc ®Ých tù khoe khoang, tù ®Ò cao c¸ nh©n m×nh tr­ưíc ngư­êi kh¸c.”
+………………….



* Văn bản : Lòng khiêm tốn (Lâm Ngữ Đường)
- Nh÷ng c©u v¨n ®Þnh nghÜa trong v¨n b¶n:
+ “ Lßng khiªm tèn cã thÓ ®­ưîc coi lµ mét b¶n tÝnh c¨n b¶n cho con ng­ưêi trong nghÖ thuËt xö thÕ vµ ®èi ®·i víi sù vËt.”
+ “§iÒu quan träng cña khiªm tèn lµ chÝnh nã ®· tù n©ng cao gi¸ trÞ c¸ nh©n cña con ng­ưêi trong x· héi”
+ “Khiªm tèn lµ biÓu hiÖn cña con ng­ưêi ®øng ®¾n, biÕt sèng theo thêi vµ biÕt nh×n xa.”
+ “Con ngư­êi khiªm tèn bao giê còng lµ ngư­êi thư­êng thµnh c«ng trong lÜnh vùc giao tiÕp víi mäi ngư­êi.”
+ “Khiªm tèn lµ tÝnh nh· nhÆn, biÕt sèng mét c¸ch nhón như­êng, lu«n lu«n h­ưíng vÒ phÝa tiÕn bé, tù khÐp m×nh vµo nh÷ng khu«n th­ưíc cña cuéc ®êi, bao giê còng kh«ng ngõng häc hái.”
+ “Hoµi b·o lín nhÊt cña con ng­ưêi lµ tiÕn m·i kh«ng ngõng, như­ng kh«ng nh»m môc ®Ých tù khoe khoang, tù ®Ò cao c¸ nh©n m×nh tr­íc ngưêi kh¸c.”
+………………….



Tiết 108: tìm hiểu chung về phép lập luận giải thích
Văn bản: Lòng khiêm tốn
(Lâm Ngữ Đưuờng)
Các biểu hiện của lòng khiêm tốn:
+ hay tự cho mình là kém.
+ không bao giờ chịu chấp nhận sự thành công.
Dùng cách đối lập: nguười khiêm tốn và kẻ không khiêm tốn
Tìm lí do : vì sao khiến con nguười phải khiêm tốn?
- Nhấn mạnh tầm quan trọng của khiêm tốn và nguyên nhân của thói không khiêm tốn.

I.Mục đích và phưuơng pháp giải thích
1.Mục đích giải thích
2. Phuương pháp giải thích
Văn bản: Lòng khiêm tốn
(Lâm Ngữ Đưuờng)
- Vấn đề giải thích: lòng khiêm tốn
- Nêu định nghĩa về lòng khiêm tốn
- Liệt kê các biểu hiện của lòng khiêm tốn
- So sánh, đối chiếu với các hiện tuợng khác
- Tìm lí do phải khiêm tốn
- Chỉ ra cái lợi của khiêm tốn
-> Phép lập luận giải thích
Tiết 108: tìm hiểu chung về phép lập luận giải thích
I.Mục đích và phuương pháp giải thích
1.Mục đích giải thích
2. Phuương pháp giải thích
* Văn bản: Lòng khiêm tốn (Lâm Ngữ Đuường)
- Vấn đề giải thích: lòng khiêm tốn
- Các phuương pháp:
Bố cục: 3 phần
- Mối quan hệ giữa các phần: mạch lạc, chặt chẽ, có lớp lang
- Bố cục của bài văn :
+ Mở bài: Đoạn 1, 2
Giới thiệu và nêu cái lợi của lòng khiêm tốn
(Đưua vấn đề và chỉ ra đặc điểm của vấn đề)
+ Thân bài: Đoạn 3, 4, 5
. Giải thích khiêm tốn
. Biểu hiện của lòng khiêm tốn
. Lí do con ngưuời cần khiêm tốn
( Định nghĩa, biểu hiện, nguyên nhân của vấn đề )
+ Kết bài: Đoạn 6, 7
Tầm quan trọng và ý nghĩa của lòng khiêm tốn
( Kết thúc vấn đề , nêu ý nghĩa của vấn đề)
Tiết 108: tìm hiểu chung về phép lập luận giải thích
I.Mục đích và phưuơng pháp giải thích
1.Mục đích giải thích
2. Phưuơng pháp giải thích
* Văn bản: Lòng khiêm tốn (Lâm Ngữ Đưuờng)
- Vấn đề giải thích: lòng khiêm tốn
- Các phưuơng pháp:
Bố cục: 3 phần
- Mối quan hệ giữa các phần: mạch lạc, chặt chẽ, có lớp lang
Ngôn từ : trong sáng, dễ hiểu
- Yêu cầu: có kiến thức , vận dụng các thao tác
- ngôn từ : trong sáng, dễ hiểu (không nên dùng những điều không ai hiểu để giải thích những điều nguưười ta chưa hiểu. )
- Yêu cầu: có kiến thức về vấn đề và vận dụng tổng hợp các thao tác giải thích, chứng minh cho phù hợp.
Tiết 108: tìm hiểu chung về phép lập luận giải thích
I.Mục đích và phuương pháp giải thích
1.Mục đích giải thích
2. Phuương pháp giải thích
* Văn bản: Lòng khiêm tốn (Lâm Ngữ Đuường)
- Vấn đề giải thích: lòng khiêm tốn
- Các phưuơng pháp:
Bố cục:3 phần
- Mối quan hệ giữa các phần: mạch lạc, chặt chẽ, có lớp lang
Ngôn ngữ : trong sáng, dễ hiểu
Yêu cầu: có kiến thức , vận dụng các thao tác
3. Ghi nhớ (SGK- T71)
II. Luyện tâp
III. Đọc thêm
VB: Lòng nhân đạo (Lâm Ngữ Đuường)
- Vấn đề đưuợc giải thích: Lòng nhân đạo
- Phuương pháp giải thích
+ Nêu định nghĩa: Lòng nhân đạo tức là lòng thưuơng ngưuời
+ Kể ra các biểu hiện của lòng thuơng người: ông lão hành khất, đứa trẻ nhặt từng mẩu bánh, mọi người xót thuương
+ Đối chiếu lập luận bằng cách đuưa ra câu nói của Thánh Găng-đi : " Chinh phục đưuợc mọi ngưuời . lòng nhân đạo đến cùng và tột độ vậy"
Hai đoạn văn sau cùng viết về câu thành ngữ "Tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ" . Em hãy xác định phép lập luận trong mỗi đoạn văn.
Đoạn văn 1
Vì sao lại nói "Tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ "? Tay giúp con ngưuời làm việc, " tay làm" là hình ảnh con nguười chăm chỉ, "tay quai" là hình ảnh con nguười lười biếng , không chịu làm việc. "Hàm" và "miệng" giúp con ngưuời ăn uống. Hình ảnh ở đây tuượng trưung cho cuộc sống của con nguời. Bởi vậy ngưuời chăm chỉ mới có cái để ăn, kẻ lưuời biếng thì chẳng có gì để ăn, miệng cứ trễ xuống.
-> Phép lập luận giải thích : Giải thích từ nghĩa đen suy ra nghĩa bóng để làm sáng tỏ nội dung câu thành ngữ.
Đoạn văn 2
Nguười nông dân chăm chỉ, cày sâu cuốc bẫm, mùa đến sẽ thu hoạch tốt, thu nhập của gia đình sẽ tăng, vì thế cuộc sống sẽ no đủ , sung túc. Trái lại, nếu nguười nông nhân lười biếng, không chăm chút đến ruộng nuương thì dù có đầu tuư giống tốt thì cũng sẽ không đưuợc một mùa bội thu cuộc sống sẽ thiếu thốn .Từ đó ta nhận thấy rằng nguười chăm chỉ mới có cái để ăn, kẻ lưuời biếng sẽ chẳng có gì để ăn. Ông cha ta nói " tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ" quả là có lí.
-> Phép lập luận chứng minh : lấy dẫn chứng về nguười nông dân để chứng tỏ nội dung câu thành ngữ là đúng.
Củng cố nội dung bài học
I.Mục đích và phương pháp giải thích
1.Mục đích giải thích
- Trong cuộc sống
Trong văn nghị luận
=> nhằm nâng cao nhận thức, trí tuệ... bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm cho con người.
2. Phương pháp giải thích
Các phương pháp:
+ Nêu định nghĩa về vấn đề
+ Liệt kê các biểu hiện của vấn đề
+ So sánh, đối chiếu với các hiện tượng khác
+ Tìm lí do, nguyên nhân, quy luật
+ Chỉ ra cái lợi , cái hại...

- Bố cục:3 phần
- Mối quan hệ giữa các phần: mạch lạc, chặt chẽ, có lớp lang
- Ngôn ngữ : trong sáng, dễ hiểu
- Yêu cầu: có kiến thức , vận dụng các thao tác
3. Ghi nhớ (SGK- T71)
II. Luyện tâp
III. Đọc thêm
Hướng dẫn học bài ở nhà
- Nắm chắc nội dung ghi nhớ.
- Xác định vấn đề giải thích và phương pháp giải thích trong hai văn bản đọc thêm (SGK).
- Soạn bài: Sống chết mặc bay