CHÀO MỪNG
THẦY CÔ VÀ
CÁC EM HỌC
SINH

KIỂM TRA BÀI
Khi trình bày luận
điểm
trong
văn
nghị
CŨ

luận em cần chú ý điều gì?
Khi trình bày luận điểm trong văn nghị luận ta cần chú ý:
- Thể hiện rõ ràng, chính xác nội dung của luận điểm
trong câu chủ đề.
- Tìm đủ các luận cứ cần thiết, tổ chức lập luận theo
một trật tự hợp lí để làm nổi bật luận điểm.
-Diễn đạt trong sáng, hấp dấn để sự trình bày có sức
thuyết phục.

TIẾT 117:
TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG
VĂN NGHỊ LUẬN

I, Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:

1, Đọc văn bản: “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”.

Lời
kêu
gọi
toàn
quốc
kháng
chiến
Hỡi đồng bào toàn quốc!

Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng. Nhưng chúng ta càng nhân
nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa!
Không!Chúng ta thà hy sinh tất cả,chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không
chịu làm nô lệ.
Hỡi đồng bào!
Chúng ta phải đứng lên!
Bất kì đàn ông,đàn bà,bất kì người già,người trẻ,không chia tôn giáo,đảng phái,dân tộc.
Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc. Ai có súng
dùng súng.Ai có gươm dùng gươm,không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc. Ai cũng
phải ra sức chống thực dân Pháp cứu nước.
Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ, dân quân!
Giờ cứu nước đã đến.Ta phải hi sinh đến giọt máu cuối cùng để giữ gìn đất nước.
Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một làng kiên quyết hi sinh, thắng lợi nhất định
về dân tộc ta!
Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm!
Kháng chiến thắng lợi muôn năm!

TIẾT 117:
TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG VĂN
NGHỊ LUẬN

I, Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:

1, Đọc văn bản: “Lời kêu gọi toàn quốc kháng
chiến”
2, Nhận xét:

?

Hãy tìm những từ ngữ biểu lộ tình cảm mãnh
liệt của tác giả và những câu cảm thán trong
đoạn văn trên?

- Từ ngữ biểu cảm: hỡi, - Câu cảm thán:
muốn, phải nhân nhượng, + Hỡi đồng bào toàn quốc!
lấn tới, quyết tâm cướp, + Hỡi đồng bào!
không, thà, chứ nhất định + Chúng ta phải đứng lên!
không chịu, phải đứng lên, + Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ, dân quân!
hễ là, thì, ai có, dùng, ai + Thắng lợi nhất định thuộc về dân tộc ta!
cũng phải.
+Việt Nam độc lập và thống nhất muôn
năm!
+ Kháng chiến thắng lợi muôn năm!

Tiết 117: TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG VĂN
I, Yếu
tố biểu cảm trong văn nghị
NGHỊ
LUẬN
1, Đọc văn bản “Lời kêu gọi toàn quốc kháng
luận
chiến”
2, Nhận xét:

a, - Từ ngữ biểu cảm:

Hỡi, muốn, phải nhân nhượng, lấn tới, quyết tâm cướp, không, thà, chứ
nhất định không chịu, phải đứng lên, hễ là, thì, ai có, dùng, ai cũng phải.
- Câu cảm thán:
+ Hỡi đồng bào toàn quốc!
+ Hỡi đồng bào!
+ Chúng ta phải đứng lên!
+ Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ, dân quân!
+ Thắng lợi nhất định thuộc về dân tộc ta!
+Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm!
+ Kháng chiến thắng lợi muôn năm!

Về mặt sử dụng từ ngữ và đặt câu
có tính chất biểu cảm có giống với
bài “Hịch tướng sĩ” hay không?

Bảng so sánh:
Lời kêu gọi toàn quốc
kháng chiến

Hịch tướng sĩ

Từ ngữ biểu lộ tình
cảm

Hỡi, muốn, phải nhân
nhượng….

Quên ăn, ruột đau như
cắt, nước mắt đầm
đìa…

Câu văn có tính biểu
cảm

Hỡi đồng bào toàn quốc,
hỡi anh em binh sĩ…

Thật khác nào như
đem thịt nuôi hổ đói!

Vậy 2 văn bản này giống nhau ở
điểm nào?

TIẾT 117:
TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM
TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

I, Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:

1, Đọc văn bản: “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”
2, Nhận xét:
- Hai văn bản này giống nhau ở:
+ Cùng là văn bản nghị luận.
+ Cùng sử dụng câu văn và từ ngữ có giá trị biểu cảm

Tại sao 2 văn bản này lại là văn bản nghị
luận chứ không phải là văn bản biểu
cảm?
Bởi nó không nhằm mục đích biểu cảm,
trữ tình mà nhằm mục đích nghị luận.

TIẾT 117:
TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG
VĂN NGHỊ LUẬN

I, Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:

1, Đọc văn bản: “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”
2, Nhận xét:
b,

Đó là 2 văn bản nghị luận vì nó không
nhằm mục đích biểu cảm trữ tình mà
nhằm mục đích nghị luận.

Vậy yếu tố biểu cảm có vai trò gì
trong văn bản nghị luận?
 Yếu tố biểu cảm không đóng vai trò chủ
yếu nhưng lại tác động mạnh mẽ đến cảm
xúc của người đọc.

 Làm cho văn bản nghị luận có sức
thuyết phục cao.

Vậy văn bản nghị luận có cần yếu tố
biểu cảm hay không? Vì sao?
Văn bản nghị luận rất cần yếu tố biểu
cảm. Vì yếu tố biểu cảm giúp văn nghị
luận có hiệu quả, thuyết phục và tác
động mạnh đến người đọc, người nghe.

Theo dõi bảng đối chiếu:
1

2

Thấy sứ giặc đi lại ngoài đường, sỉ mắng
triều đình, bắt nạt tể phụ.

Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang
ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà sỉ
mắng triều đình, mang thân dê chó mà
bắt nạt tể phụ.

Lúc bấy giờ các ngươi sẽ bị bắt.

Lúc bấy giờ ta và các ngươi sẽ bị bắt, đau
xót biết chừng nào!

Chúng ta sẵn sàng hi sinh tất cả, chứ
Không! Chúng ta thà hi sinh tất cả, nhất
không thể mất nước, không thể làm nô lệ. định không chịu mất nước, nhất định
không chịu làm nô lệ.
Chúng ta phải đứng lên.

Hỡi đồng bào!
Chúng ta phải đứng lên!

Em hãy so sánh và rút ra nhận xét:
hai bảng này có điểm gì khác nhau?
1
Không có yếu tố biểu cảm


Câu văn cứng nhắc,
không có ấn tượng.

2
Có thêm yếu tố biếu cảm
Câu văn mang lại ấn

tượng với người đọc


Có tác động mạnh.

TIẾT 117:
TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG
VĂN NGHỊ LUẬN

I, Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:

1, Đọc văn bản: “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”
2, Nhận xét:
c, - Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
cho ấn tượng mạnh với người đọc, làm
tăng sức thuyết phục cho bài văn nghị
luận.

Vậy làm thế nào để phát huy hết tác
dụng của yếu tố biểu cảm trong văn
nghị luận?
- Người viết không những phải suy nghĩ
đúng đắn về vấn đề đó mà còn phải thực sự
xúc động, có tình cảm với những gì mà mình
viết.

TIẾT 117:
TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM
TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

I, Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:

1, Đọc văn bản: “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”
2, Nhận xét:
- Người viết không những phải suy nghĩ
đúng, nghĩ sâu về vấn đề, luận điểm, luận
cứ, lập luận… mà còn phải thực sự xúc
động, có cảm xúc với những điều mình viết.

Ngoài sự rung động về cảm
xúc, người viết phải có
phẩm chất gì khác?

TIẾT 117:
TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG
VĂN NGHỊ LUẬN

I, Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:

1, Đọc văn bản: “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”
2, Nhận xét:
- Người viết còn phải rèn luyện cách viết của
mình, phải biết diễn tả cảm xúc đó bằng
những từ ngữ, câu văn có sức truyền cảm.

TIẾT 117:
TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG
VĂN NGHỊ LUẬN

I, Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:
1, Đọc văn bản: “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”
2, Nhận xét:
- Thông qua các biện pháp tu từ để tăng
thêm sức thuyết phục của bài.

Có ý kiến cho rằng: càng dùng nhiều từ ngữ biểu cảm,
càng đặt nhiều câu cảm thán thì giá trị trong văn nghị
luận càng tăng.
Em có đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao?
Không đồng ý với ý kiến trên. Vì: biểu cảm chỉ là
yếu tố phụ trợ cho văn bản nghị luận, nếu dùng qua
nhiều mà không phù hợp sẽ biến bài văn thành lí
luận dông dài, xa rời thể loại, lạc sang văn biểu cảm
đơn thuần.

TIẾT 117:
TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG
VĂN NGHỊ LUẬN

I, Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:
1, Đọc văn bản: “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”
2, Nhận xét:
- Để tránh lí luận dông dài và lạc sang văn
biểu cảm ta không nên dùng quá nhiều yếu
tố biểu cảm trong văn nghị luận.

Từ việc phân tích các ví dụ ở trên,
em hãy cho biết văn nghị luận có
cần có yếu tố biểu cảm hay không?
Nếu có thì tác dụng của nó là gì? Và
khi dùng ta cần chú ý điều gì?

TIẾT 117:
TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG
VĂN NGHỊ LUẬN

I, Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:
1, Đọc văn bản: “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”
2, Nhận xét:

* Ghi nhớ (SGK/97).

Ghi nhớ:

• Văn nghị luận rất cần yếu tố biểu cảm. Yếu tố biểu cảm
giúp cho văn nghị luận có hiệu quả thuyết phục lớn hơn, vì
nó có tác động mạnh đến tình cảm của người đọc
(người nghe)
• Để bài văn nghị luận có sức biểu cảm cao, người làm văn
phải thực sự có cảm xúc trước những điều mình viết (nói)
và phải biết diễn tả cảm xúc đó bằng những từ ngữ câu văn
có sức truyền cảm. Sự diễn tả cảm xúc cần phải chân thực

TIẾT 117:
TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG
VĂN NGHỊ LUẬN

I, Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:

1, Đọc văn bản: “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”
2, Nhận xét:
* Ghi nhớ (SGK/97).

II, Luyện tập:
Bài tập 1:

Bài tập 1: Hãy chỉ ra các yếu tố biểu cảm trong phần I - Chiến tranh và
“người bản xứ”(ở văn bản “Thuế máu”) và cho biết tác giả đã sử dụng
những biện pháp gì để biểu cảm. Tác dụng của biểu cảm đó là gì?
Yếu tố biểu cảm: tên da đen bẩn thỉu, A-nam-mít bẩn thỉu, con yêu,
bạn hiền, chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do…
Tác dụng: mỉa mai, phơi bày giọng điệu dối trá của bọn thực dân.

 Biện pháp: giễu nhại, đối lập
Nhiều người bản xứ đã chứng kiến cảnh kì diệu của trò biểu diễn
khoa học về phóng ngư lôi, đã được xuống đáy biển để bảo vệ tổ
quốc của các loài thủy quái. Một số khác đã bỏ xác tại….
Tác dụng: gây cười châm biếm sâu cay.

 Biện pháp: dùng từ ngữ, hình ảnh mỉa mai bằng giọng
điệu tuyên truyền của thực dân.

Bài tập 2: đọc đoạn nghị luận sau:
“Tôi muốn nói với các bạn câu chuyện làm Việt luận và học Việt văn, luôn thể giãi bày hết nỗi khổ tâm của người
anh các bạn đã đeo một cái “nghiệp” vào người: “nghiệp” dạy tiếng mẹ đẻ.
Nỗi buồn thứ nhất là thấy các bạn có quan niệm học “tủ”. Ông thầy dạy giỏi đối với các bạn là ông thầy giảng
và soạn sách đúng “tủ”.
Nói làm sao cho các bạn hiểu trong 7, 8 năm trời, nào đọc sách, nào nhận xét, xem truyện, giảng văn…, nào tập
dùng chữ, đặt câu, dàn ý, làm bài, tôi thiết tưởng với một học sinh, với khiếu thông minh, trí nhớ trung bình,
không có lí do gì phải nhấm bút trước một đề văn trong kì thi viết.
Sự học mà đã hạ xuống là học “tủ” thì chúng tôi cũng không cần làm việc cùng các bạn nữa. Sao không có một
“hãng” nào đó in ra độ 500 bài làm sẵn để học sinh cứ việc mang về học thuộc như con vẹt, rồi đem nguyen văn
chép lại cho hội đồng chấm thi duyệt xem chép sai hay đúng, việc gì còn phải lôi thôi bày đặt ra chương trình học
tập để bắt trẻ em ngày ngày phải đến trường?

Cảm xúc gì đã được biểu hiện qua đoạn văn?tác giả đã làm gì để đoạn
vừa thuyết phục, vừa gợi cảm
Tác giả không chỉ phân tích thiệt hơn cho học trò, để thấy đc tác hại của việc học
tủ và học vẹt. Tác giả còn bộc bạch nỗi buồn và sự khổ tâm của một nhà giáo
chân chính trước sự xuống cấp trong lối học văn và làm văn của học sinh.
Tác giả đã sử dụng từ ngữ biểu cảm, câu cảm, giọng điệu tâm tình,
thân mật, gần gũi

Bài tập 3: Viết một đoạn văn trình bày luận điểm:
“chúng ta không nên học vẹt và học tủ” sao cho đạn
văn ấy vừa có lí lẽ chặt chẽ, lại vừa có sức truyền
cảm?
Gợi ý:
-Về lí lẽ, dẫn chứng: làm rõ tác hại của lối học này
và đưa ra dẫn chứng cụ thể.
- Yếu tố biểu cảm: bày tỏ sự đáng tiếc cho lối học
vô bổ, không có tác dụng mở mang trí tuệ, kiến thức
(lối học vẹt) và lối học cầu may (lối học tủ).

BÀI HỌC CỦA
CHÚNG TA ĐẾN
ĐÂY LÀ KẾT THÚC,
CẢM ƠN THẦY CÔ
VÀ CÁC EM!