Khởi động
Câu 1: Em hãy cho biết năm sinh năm mất của tác giả Phạm Ngũ Lão ?
A. 1255 - 1320
B. 1255 - 1321
C. 1255 - 1322
D. 1255 - 1323
Câu 2: Phạm Ngũ Lão là môn khách của ai?
A. Trần Minh Tông
B. Trần Hưng Đạo
C. Trần Anh Tông
D. Đáp án khác
Câu 3: Quê Phạm Ngũ Lão ở đâu?
A. Hưng Yên
B. Thái Bình
C. Thái Nguyên
D. Hà Nam
Câu 4: Phạm Ngũ Lão có công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân nào?
A. Hán
B. Mông - Nguyên
C. Tống
D. Đáp án khác
Câu 5: Phạm Ngũ Lão làm quan dưới triều nào?
A. Lê
B. Trần
C. Nguyễn
D. Đáp án khác
VĂN
HỌC
TRUNG
ĐẠI
VIỆT
NAM
Thạch Lam
TỎ LÒNG
Phạm Ngũ Lão
CẤU TRÚC BÀI HỌC
Tìm hiểu chung
Đọc hiểu văn bản
Tổng kết
Luyện tập
Vận dụng

1.Tác giả
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
Khu đền thờ Phạm Ngũ Lão ở làng Phù Ủng –Hưng Yên
ngày nay
Khu lăng mộ Phạm Ngũ Lão
ở làng Phù Ủng –Hưng Yên
ngày nay.

1.Tác giả
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
- Phạm Ngũ Lão (1255-1320)
Quê: Phù Ủng, Đường Hào
( Hưng Yên)
Con người:
+ Văn võ toàn tài
+ Tính cách phóng khoáng
+ Có công trong cuộc kháng chiến chống Mông Nguyên
Tác phẩm:Có 2 bài thơ
 Danh tướng lỗi lạc thời Trần


1.Tác giả
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
2.Tác phẩm
Bài thơ ra đời trước cuộc kháng chiến chống Mông Nguyên lần thứ 2 ( 1285 )
a. Hoàn cảnh ra đời:

1.Tác giả
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
2.Tác phẩm
a. Hoàn cảnh ra đời:
b. Nhan đề:
Thuật: kể, bày tỏ
Hoài : nỗi lòng
Bày tỏ nỗi lòng

1.Tác giả
Tiết : Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
2.Tác phẩm
a. Hoàn cảnh ra đời:
b. Nhan đề:
c. Thể loại, bố cục:

Phiên âm
Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu.
Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.
Dịch nghĩa
Cầm ngang ngọn giáo gìn giữ non sông đã mấy thu,
Ba quân như hổ báo, khí thế hùng dũng nuốt trôi trâu.
Thân nam nhi mà chưa trả xong nợ công danh,
Thì luống thẹn thùng khi nghe người đời kể chuyện Vũ hầu.

Dịch thơ
Múa giáo non sông trải mấy thu,
Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu.
Công danh nam tử còn vương nợ,
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão

1.Tác giả
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
2.Tác phẩm
a. Hoàn cảnh ra đời:
b. Nhan đề:
+ Thể loại: Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
+ Bố cục:
c. Thể loại, bố cục:
2 câu đầu -
2 câu cuối
Khai – thừa – chuyển – hợp

1.Tác giả
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
2.Tác phẩm
- Hoàn cảnh ra đời:
- Nhan đề:
- Thể loại, bố cục:
- So sánh bản dịch:

Múa giáo non sông trải mấy thu,
Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu.
Công danh nam tử còn vương nợ,
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu.
( Bùi Văn Nguyên )
Hoành sóc giang sơn kháp kỷ thu,
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu.
Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu.
( Phạm Ngũ Lão )
Hoành sóc
Múa giáo
Tam quân tì hổ
Ba quân khí mạnh

II.Đọc hiểu văn bản
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
1. Hai câu thơ đầu
Hoành sóc giang san kháp kỉ thu
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu
(Múa giáo non sông trải mấy thu
Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu )

II.Đọc hiểu văn bản
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
1. Hai câu thơ đầu
Khỏe khoắn, mang âm hưởng hào hùng
* Giọng điệu:
II.Đọc hiểu văn bản
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
1. Hai câu thơ đầu
* Hình ảnh:
* Giọng điệu:

Múa giáo non sông trải mấy thu,
Hoành sóc giang sơn kháp kỷ thu,

Cầm ngang ngọn giáo gìn giữ
non sông đã mấy thu
Hai câu đầu
2. Hai c©u cuèi

II.Đọc hiểu văn bản
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
1. Hai câu thơ đầu
* Hình ảnh:
* Giọng điệu:
- Hình ảnh người tráng sĩ:
+ Tư thế:
+ Bối cảnh xuất hiện:
cầm ngang ngọn giáo
-> Tư thế chủ động, hiên ngang, sẵn sàng chiến đấu.
Không gian: “Giang sơn” non sông  vũ trụ rộng lớn
Thời gian: “Kháp kỉ thu” trải mấy thu  thời gian dài
 Hình ảnh người anh hùng mang tầm vóc vũ trụ với tư thế hiên ngang, kì vĩ.
II.Đọc hiểu văn bản
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
1. Hai câu thơ đầu
* Hình ảnh:
* Giọng điệu:

Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu.
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu
Ba quân như hổ báo, khí thế
hùng dung nuốt trôi trâu
II.Đọc hiểu văn bản
Tiết : Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
1. Hai câu thơ đầu
* Hình ảnh:
* Giọng điệu:

Hình ảnh: Ba quân
+ Quân đội nhà Trần (nghĩa hẹp)
+ Sức mạnh của dân tộc (nghĩa rộng)
Sức mạnh “tì hổ” như hổ báo
 Hình ảnh so sánh, ẩn dụ chỉ cho sức mạnh vô địch của quân đội nhà Trần
II.Đọc hiểu văn bản
Tiết : Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
1. Hai câu thơ đầu
* Hình ảnh:
* Giọng điệu:

Khí thế “khí thôn ngưu” nuốt trôi trâu
Cách nói cường điệu chỉ hùng khí dũng mãnh ào ào ra trận.
Tự hào, kiêu hãnh về sức mạnh thời đại, sức mạnh dân tộc.

II.Đọc hiểu văn bản
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
1. Hai câu thơ đầu
Tiểu kết:
Hình tượng người anh hùng vệ quốc mang tầm vóc vũ trụ được lồng trong hình tượng Ba quân, tạo nên bức tranh toàn cảnh về thời đại nhà Trần với “Hào khí Đông A”.


II.Đọc hiểu văn bản
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
1. Hai câu thơ đầu

Công danh nam tử còn vương nợ,
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu

II.Đọc hiểu văn bản
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
1. Hai câu thơ đầu
Trầm lắng, suy tư
-> Nỗi băn khoăn, trăn trở
2. Hai câu thơ sau
* Giọng điệu:

II.Đọc hiểu văn bản
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
1. Hai câu thơ đầu
- Quan niệm về nợ công danh:
2. Hai câu thơ sau
* Giọng điệu:
* Nỗi lòng tác giả :
+ Công danh:
Lập công:
Làm nên sự nghiệp
Lập danh:
Để lại tiếng thơm
 Lý tưởng sống chung của trang nam nhi thời phong kiến.
+ Nợ: nghĩa vụ, trách nhiệm của cá nhân với đất nước
 Công danh là món nợ phải trả, trả xong nợ công danh là hoàn thành nghĩa vụ với đất nước
:
II.Đọc hiểu văn bản
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
1. Hai câu thơ đầu
- Nỗi thẹn:
khi nghe chuyện Vũ Hầu
2. Hai câu thơ sau
* Giọng điệu:
* Nỗi lòng tác giả :
Vũ hầu
(Khổng Minh
Gia Cát Lượng)
Nhà quân sự kiệt xuất, nhà chính trị ngoại giao lỗi lạc
Bậc kì tài, túc trí đa mưu
:
II.Đọc hiểu văn bản
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
1. Hai câu thơ đầu
- Nỗi thẹn:
khi nghe chuyện Vũ Hầu
2. Hai câu thơ sau
* Giọng điệu:
* Nỗi lòng tác giả :
Thấy mình chưa đủ tài mưu lược
Chưa trả được nợ công danh…
 Thể hiện cái tâm chân thành, trong sáng: khát vọng cống hiến, tận trung với nước
 Là cái thẹn đầy khiêm tốn và cao cả: cái thẹn làm nên nhân cách lớn.
:
II.Đọc hiểu văn bản
Tiết:Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
1. Hai câu thơ đầu
2. Hai câu thơ sau
Tiểu kết:
Lời bày tỏ niềm trăn trở về khát vọng lập công danh , “tận trung báo quốc” của con người có nhân cách cao đẹp
:
II.Đọc hiểu văn bản
Tiết: Đọc văn Tỏ lòng
( Thuật hoài ) Phạm Ngũ Lão
I.Tìm hiểu chung
III.Tổng kết
:
1 Nghệ thuật:
- Ngôn từ hàm súc
- Hình ảnh thơ giàu sức khái quát
- Vẻ đẹp người anh hùng vệ quốc hiên ngang lẫm liệt với lí tưởng và nhân cách lớn lao.
- Vẻ đẹp thời đại với sức mạnh và khí thế hào hùng
2 Nội dung:
1
Luyện tập:
2
Luyện tập:
3
Luyện tập:
4
Luyện tập:
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
(...) Hào khí Đông A là một cơn gió mạnh, một mặt nó là con đê chắn giữ cho vận nước vững bền( chống lại mọi kẻ thù xâm lược), một mặt nó khơi nguồn cho bao nhiêu tiềm lực tinh thần ẩn giấu. Thuật hoài của Phạm Ngũ Lão như một hạt muối kết tinh từ nước biển và ánh sáng mặt trời của một thời đại vẻ vang trong lịch sử, một thời đại đặc sắc của thơ ca Việt Nam.
( Trích Văn bản Ngữ văn 10, gợi ý đọc hiểu và lời bình, Vũ Dương Quỹ-Lê Bảo, trang 75, NXBGD 2006)
1/ Anh/ chị hiểu Hào khí Đông A là gì ?
2/ Cụm từ chống lại mọi kẻ thù xâm lược thuộc thành phần gì trong câu văn?
3/ Xác định biện pháp tu từ về từ trong văn bản. Nêu hiệu quả nghệ thuật của biện pháp đó.
 4/ Người viết tỏ thái độ như thế nào khi nhận xét về bài thơ Thuật hoài của Phạm Ngũ Lão ?
CỦNG CỐ
1/ Hào khí Đông A là hào khí thời Trần, tức khí thế chống ngoại xâm của quân dân đời nhà Trần, vì chữ Trần có thể đọc theo lối chiết tự là Đông A.
2/ Cụm từ chống lại mọi kẻ thù xâm lược thuộc thành phần chêm xen.
3/ Biện pháp tu từ về từ trong văn bản là so sánh. Cụ thể :
-Hào khí Đông A - một cơn gió mạnh - con đê chắn giữ
-Thuật hoài - một hạt muối kết tinh từ nước biển và ánh sáng mặt trời
Hiệu quả nghệ thuật: tạo hình ảnh cụ thể, gợi sự liên tưởng phong phú trong tâm trí người đọc về vẻ đẹp của Hào khí Đông A và giá trị bài thơ Thuật Hoài.
4/ Người viết tỏ thái độ ca ngợi, đánh giá rất cao vị trí bài thơ Thuật hoài của Phạm Ngũ Lão trong văn mạch của dân tộc.
CỦNG CỐ
Tiết học kết thúc.
Xin chân thành cảm ơn
cô và các em!