NHANH
NHƯ CHỚP

CHUẨN BỊ

Kiến thức
đã học và
việc chuẩn
bị bài ở
nhà

Sự
nhanh
nhẹn

Trả lời
bằng
cách viết
ra từ
khóa

09/20/2024
TS. Tống Xuân Tám - Trường ĐH Sư phạm TP.HCM - 0982 399 008 - tongxuantam@gmail.com

2

THỂ LỆ TRÒ CHƠI
Có 8 câu hỏi, mỗi câu xuất hiện 15s, liên quan đến tri thức về
truyện đồng thoại và việc đọc văn bản “Bài học đường đời đầu
tiên”

Viết câu trả lời ngắn gọn vào giấy;
Đáp án sẽ được chiếu ở phần cuối trò chơi.
Phần thưởng cực kì ngọt ngào.
09/20/2024
TS. Tống Xuân Tám - Trường ĐH Sư phạm TP.HCM - 0982 399 008 - tongxuantam@gmail.com

3

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

“Nếu cậu muốn có một người bạn
'Trích từ tác phẩm nào?

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Hoàng tử bé đến từ đâu?

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Từ 'Cảm hóa” xuất hiện bao
nhiêu lần trong văn
bản:''Nếu cậu muốn có một
người bạn”?

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
Róc rách,rì rào là từ gì?

4

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Nhà văn Xu-pe-ri làm nghề gì?

5

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Câu “Người gầy gò và dài lêu nghêu như một
gã nghiện thuốc phiện”sử dụng phép tu từ gì?

6

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Từ phức là gì?

7

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Màu tóc của Hoàng tử bé là màu cái
gì mà cáo liên tưởng đến?

8

Đáp án

1. Hoàng tử bé
2. Hành tinh khác
3. 15 lần
4. Từ Láy

5. Phi công
6. So sánh
7. Từ có 2 hay nhiều
tiếng
8. Màu vàng cánh
đồng lúa mì

Chúc mừng các con đã hoàn tất
phần khởi động

ĐỌC HIỂU VĂN BẢN 1:

Tiết 46: BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
(Trích “Dế Mèn phiêu lưu kí” - Tô Hoài)

I.TÌM HIỂU CHUNG:
1.Tác giả

- Sinh năm 1920, tên khai
sinh là Nguyễn Sen, quê ở
Hà Nội.
- Viết văn từ trước cách mạng
tháng Tám -1945.
- Có nhiều tác phẩm viết cho
thiếu nhi.

Tô Hoài

Những tác phẩm viết cho thiếu nhi

2. Tác phẩm
a. Vị trí

- Trích từ truyện Dế
Mèn phiêu lưu kí – tác
phẩm được xuất bản
lần đầu năm 1941.

Chương I :
Kể về lai lịch và bài học đường đời đầu tiên của
Dế Mèn.

Chương II, III:
Kể chuyện Dế Mèn bị bọn trẻ con bắt đi chọi nhau
với các con dế khác. Mèn trốn thoát. Trên đường về
gặp chị Nhà Trò bị sa vào lưới của bọn Nhện độc
ác.Mèn đánh tan bọn nhện cứu chị Nhà Trò yếu ớt.

Bảy chương còn lại :
Kể về cuộc phiêu lưu của Mèn cùng Trũi - người
anh em kết nghĩa – không ít nguy hiểm, vất vả
nhưng đầy ý nghĩa.

2 phần

+ P1: Từ đầu …sắp đứng đầu thiên hạ rồi.
 Bức chân dung tự hoạ của Dế Mèn.
+ P2: còn lại:
 Bài học đường đời đầu tiên.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Bức chân dung tự
hoạ của Dế Mèn

THẢO LUẬN NHÓM

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Từ văn bản Bài học đường đời đầu tiên, hãy tìm một vài
câu thể hiện lời kể của Dế Mèn (xưng “tôi”) và lời đối thoại
của Dế Mèn với nhân vật khác?
 
Lời kể của Dế
Lời đối thoại của
Mèn
Dế Mèn
Chi tiết thể hiện
trong văn bản

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Tìm một số chi tiết trong văn bản thể hiện ngoại hình, hành động, lời nói và tâm
trạng của Dế Mèn. Trên cơ sở đó, nhận xét về tính cách của Dế Mèn (bằng cách
hoàn thiện sơ đồ sau):
Ngoại hình
……………….…………………
……………………………….….

Hành động
…...………………………………

……..……………………………
……

Tính cách của Dế Mèn ……………………………………
…………

…………………………………………………..
……………………………….……………..….

Ngôn ngữ
…………………………………………
…………………………………………
……
…………………………………………
……….

Tâm trạng
…………………………………………
………………………………….……...

* Ngoại hình của Dế Mèn:
-

Thanh niên cường tráng.
Đôi càng tôi mẫm bóng.
Những cái vuốt …cứng dần và nhọn hoắt.
Đôi cánh tôi…dài kín xuống tận chấm đuôi.
Cả người tôi …một màu nâu bóng mỡ soi gương
được và rất ưa nhìn.
- Đầu tôi to ra và nổi từng tảng, rất bướng.
- Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm
ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc.
- Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng.

=> Chàng dế thanh niên cường tráng, rất khỏe,
yêu đời.

*Hành động của Dế Mèn:

- Tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ.
Những ngọn cỏ gẫy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua.
- Lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy
làm việc.
- Cứ chốc chốc lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai
chân lên vuốt râu.
- Tôi đi đứng oai vệ, làm điệu dún dẩy
- Cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm.
- Quát mấy chị Cào Cào
- Ngứa chân đá một cái, ghẹo anh Gọng Vó.

=> Quá kiêu căng hợm hĩnh, không tự biết mình.

* Tính cách
- Tôi tợn lắm
- Tôi cho là tôi giỏi.
- Tôi tưởng: lầm cử chỉ ngông
cuồng là tài ba, càng tưởng tôi là
tay ghê ghớm, có thể sắp đứng
đầu thiên hạ rồi.

* Ngôn ngữ
- Gọi Dế Choắt là “chú
mày”, xưng “anh”.
- Gọi chị Cốc là “mày”
xưng “tao”.
=>

* Tâm trạng
“Thoát nạn rồi mà còn ân
hận quá, ân hận mãi.”, …
“Tôi hối hận lắm!”, “Tôi
thương lắm”

Ngoại hình
Đôi càng mẫm bóng, cái vuốt cứng,
nhọn hoắt, người rung rinh màu nâu bóng
mỡ, đầu to ra, nổi từng tảng, răng đen
nhánh,…

Hành động
Đạp phanh phách, vũ phành phạch, răng nhai ngoàm
ngoạp, vuốt râu, đi đứng oai vệ, cà khịa bà con, đá
ghẹo anh gọng vó, trêu chị Cốc,…
- Mon men bò lên bờ, hốt hoảng quỳ xuống nâng đầu
Choắt lên, đem xác Choắt chôn, đắp thành nấm mồ to,
đứng lặng hồi lâu.

.

Tính cách của Dế Mèn
- Kiêu ngạo, ích kỉ, coi thường mọi người xung
quanh, xốc nổi, hành động thiếu suy nghĩ.
- Thành thật, dũng cảm…
 
 

Ngôn ngữ
 
Xưng anh, ta – chú
mày (với Dế Choắt), chê bôi Choắt
 
“hôi như cú mèo”, vô
tâm “đào tổ nông thì cho chết”…
Hỏi câu ngớ ngẩn: “sao? sao?”, … tôi hối lắm! Tôi hối
hận lắm! Anh mà chết …Tôi biết làm thế nào bây giờ?
 

Tâm trạng
“Thoát nạn rồi mà còn ân hận quá, ân
hận mãi.”, … “Tôi hối hận lắm!”,
“Tôi thương lắm” …

khỏe đẹp, cường
tráng, mạnh mẽ,
tự tin

nét đẹp

Theo em hình ảnh
Dế Mèn đẹp ở chỗ
nào và chưa đẹp ở
điểm nào?

nét chưa đẹp

kiêu căng, tự phụ,
xốc nổi,
hung hăng,
hống hách.

1. Bức chân dung tự hoạ của Dế Mèn



=> khỏe mạnh, cường tráng, có vẻ
đẹp hùng dũng của con nhà võ
(nét đẹp).
=> kiêu căng tự phụ, xem thường
mọi người, hung hăng hống hách,
xốc nổi (nét chưa đẹp).
=> NT: Miêu tả, nhân hoá,
giọng kể kiêu ngạo

CHÀO NGƯỜI BẠN MỚI !

Ngoại hình

Hành động

Ngôn ngữ

Tâm trạng

Râu ria cụt có một mẩu, mà mặt
mũi lúc nào cũng ngẩn ngẩn
ngơ ngơ.

- Đùa trò gì em đương lên cơn
hen đây! Hừ hừ…

Loay hoay trong cửa hang

Trả lời tôi bằng giọng rất buồn rầu.

2. Nhân vật Dế
Choắt

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Hình dáng

Cách sinh
hoạt

Ngôn ngữ

- Chạc tuổi: Dế Mèn
- Người: gầy gò, dài lêu ngêu
như gã nghiện thuốc phiện.
- Cánh: ngắn củn … như
người cởi trần mặc áo ghi nê.
- Đôi càng: bè bè, nặng nề
- Râu: cụt có một mẩu
- Mặt mũi: ngẩn ngẩn ngơ
ngơ
-

Ăn xổi, ở thì

Với Dế Mèn:

-

+ Lúc đầu: gọi “anh” xưng
“em”.
+ Trước khi mất: gọi “anh”
xưng “tôi” và nói: “ở
đời….thân”.

- Với chị Cốc:
+ Van lạy
+ Xưng hô: chị - em.

Hình dáng

- Chạc tuổi: Dế Mèn
- Người: gầy gò, dài lêu ngêu
như gã nghiện thuốc phiện.
- Cánh: ngắn củn … như
người cởi trần mặc áo ghi nê.
- Đôi càng: bè bè, nặng nề
- Râu: cụt có một mẩu
- Mặt mũi: ngẩn ngẩn ngơ ngơ

Cách sinh
hoạt

Ngôn ngữ
Với Dế Mèn:
+ Lúc đầu: gọi “anh” xưng
“em”.
+ Trước khi mất: gọi “anh”
xưng “tôi” và nói: “ở
đời….thân”.
- Với chị Cốc:
+ Van lạy
+ Xưng hô: chị - em.
-

- Ăn
xổi, ở
thì

2. Nhân vật Dế Choắt
=> Gầy gò, ốm yếu nhưng rất khiêm tốn, nhã nhặn.
Bao dung độ lượng trước tội lỗi của Mèn.

=> NT: Miêu tả, sử
dụng thành ngữ.



3. Bài học đường đời đầu tiên
Dế
Mèn
Hành
động

Thái độ
Bài học

Trước khi trêu chị Cốc

Sau khi trêu chị Cốc

Hậu quả

3. Bài học đường đời đầu tiên

Dế
Mèn
Hành
động

Thái
độ
Bài học

Trước khi trêu chị Cốc

Sau khi trêu chị Cốc

Hậu quả

Dế Trước khi trêu chị Cốc
Mèn
Hành
động

Thái
độ
Bài
học

Sau khi trêu chị Cốc

bắt nạt Choắt.
- Cất giọng véo von
trêu chị Cốc.

- Chui tọt vào hang.
- Núp tận đáy hang,
nằm in thít.
- Mon men bò lên.
- Chôn Dế Choắt

Hung hăng, ngạo
mạn, xấc xược.

Sợ hãi, hèn nhát

- Mắng, coi thường,

Hậu quả
Dế Choắt
bị chị Cốc
mổ cho đến
chết

Hối hận

Không nên kiêu căng, coi thường người khác.

3. Bài học đường đời đầu tiên
=> Không nên kiêu căng, coi
thường người khác.



Những bài học sâu sắc
em rút ra từ
nhân vật Dế Mèn?

Em học tập được
gì từ nhân vật
Dế Choắt?