Giáo viên: Trương Thị Mai
Môn: Ng? van 9
Tổ :Khoa học xã hội
Kính chào quý thầy cô
và các em
10
Kiểm tra bài cũ
Yêu cầu : Xác định từ đơn, từ phức, thành ng? trong bài thơ sau :
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chỡm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn gi? tấm lòng son.
Dáp án : Từ phức : nước non, mặc dầu, tấm lòng
Cỏc t? còn lại là từ đơn
Th�nh ng?: b?y n?i ba chỡm
( Bánh trôi nước – Hồ Xuân Hương)
Tiết 42 :
Tổng kết từ vựng
I. Nội dung ôn tập
STT
Tên gọi
Khái niệm
Ví dụ cụ thể
- Từ đơn
1
- Là từ chỉ gồm có 1 tiếng
nhà, cửa..
- Từ phức
- Là từ gồm 2 hay nhiều tiếng ghép lại với nhau
quần áo, xe đạp.
Từ phức gồm 2 loại
- Từ ghép và từ láy
l� cỏc từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa.
: l� nh?ng từ phức có quan hệ láy âm gi?a các tiếng.
bàn ghế, bà nội .
lập loè, ầm ầm, lao xao.
+Từ ghép:
+ Từ láy
Bài tập
Yêu cầu : Xác định từ ghép, từ láy, từ láy giảm nghĩa và láy tang nghĩa
2.
- Từ ghép:
- ngặt nghèo, giam gi?, bó buộc, tươi tốt, bọt bèo, cây cỏ, đưa đón, nhường nhịn, rơi rụng, mong muốn.
- Từ láy:
- nho nhỏ, gật gù, lạnh lùng, xa xôi, lấp lánh.
3.
- Từ láy giảm nghĩa
- trang trắng, đèm đẹp, nho nhỏ, lành lạnh, xôm xốp.
- Từ láy tang nghĩa
- nhấp nhô, sạch sành sanh, sát sàn sạt.
Lưu ý : 1. Nh?ng t? ghộp trờn cú c?u t?o gi?ng nhau m?t ph?n v? v? ng? õm nhung chỳng du?c coi l� t? ghộp vỡ gi?a cỏc y?u t? cú m?i quan h? ng? nghia v?i nhau. S? gi?ng nhau v? v? ng? õm ? dõy ch? mang tớnh ch?t lõm th?i.
2. D? d? d?c v� th? hi?n m?t s? s?c thỏi bi?u d?t nờn m?t s? t? lỏy to�n b? cú hi?n tu?ng bi?n d?i thanh di?u v� õm d?u.
I. Nội dung ôn tập
STT
Tên gọi
Khái niệm
Ví dụ cụ thể
- Từ đơn
1
- Là từ chỉ gồm có 1 tiếng
nhà, cửa..
- Từ phức
- Là từ gồm 2 hay nhiều tiếng ghép lại với nhau
quần áo, xe đạp.
Từ phức gồm 2 loại
- Từ ghép và từ láy
: l� các từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa.
: l� nh?ng từ phức có quan hệ láy âm gi?a các tiếng.
bàn ghế, bà nội .
lập loè, ầm ầm, lao xao
+Từ ghép
+ Từ láy
- Thành ng?
2
- Là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.
- Nghĩa của thành ng? có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó nhưng thông thường qua phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh..
den như cột nhà cháy
Bài tập
2
Yêu cầu : Xỏc d?nh th�nh ng?, t?c ng?, gi?i thớch v� tỡm th�nh ng?, t?c ng?.
Thành ng?
Tục ng?
- Dánh trống bỏ dùi:
- Dược voi đòi tiên :
- Nước mắt cá sấu :
- Gần mực thỡ đen, gần đèn thỡ rạng:
- Chó treo, mèo đậy :
làm việc không đến nơi đến chốn
lòng tham vô độ, được cái này lại đòi cái khác
hành động giả dối được che đậy một cách tinh vi
hoàn cảnh sống, môi trường xã hội có ảnh hưởng quan trọng đến việc hỡnh thành và phát triển nhân cách của con người.
muốn gi? gỡn thức an, với chó thỡ phải treo lên, với mèo thỡ phải đậy lại
3.
Chỉ động vật :
- ếch ngồi đáy giếng - cá chậu chim lồng
Chỉ thực vật :
- dây cà ra dây muống - cây cao bóng cả
4.
- Bảy nổi ba chỡm với nước non..
Thành ng?
Tục ng?
- Có cấu tạo là một cụm từ chưa thành câu
- Có cấu tạo là một câu
- Sử dụng không độc lập, có tác dụng bổ sung ý nghĩa cho thành phần câu hoặc tự mỡnh làm thành phần câu
- Sử dụng tương đối độc lập, biểu thị kinh nghiệm sống, kinh nghiệm tự nhiên, xã hội
* Lưu ý :
Phân biệt gi?a thành ng? và tục ng?
I. Nội dung ôn tập
STT
Tên gọi
Khái niệm
Ví dụ cụ thể
- Từ đơn
1
- Là từ chỉ gồm có 1 tiếng
nhà, cửa..
- Từ phức
- Là từ gồm 2 hay nhiều tiếng ghép lại với nhau
quần áo, xe đạp.
Từ phức gồm 2 loại
- Từ ghép và từ láy
: l� các từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa.
: l� nh?ng từ phức có quan hệ láy âm gi?a các tiếng.
bàn ghế, bà nội .
lập loè, ầm ầm, lao xao
2
- Thành ng?
- Là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.
den như cột nhà cháy
- Nghĩa của thành ng? có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó nhưng thông thường qua phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh..
+Từ ghép
+ Từ láy
3
- Nghĩa của từ
- Là nội dung ( sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ ..) mà từ biểu thị
di :(ngu?i,d?ng v?t) t? di chuy?n t? ch? n�y d?n ch? khỏc b?ng nh?ng bu?c chõn nh?c lờn, d?t xu?ng liờn ti?p.
Bài tập 2: Chọn cách hiểu đúng trong những cách hiểu sau:
A, Nghĩa của từ mẹ là “ người phụ nữ, có con, nói trong quan hệ với con.

B. Nghĩa của từ mẹ khác với nghĩa của từ bố ở phần nghĩa “người phụ nữ,
có con.”

C. Nghĩa của từ mẹ không thay đổi trong hai câu: Mẹ em rất hiền và Thất bại
là mẹ thành công.

D, Nghĩa của từ mẹ không có phần nào chung với nghĩa của từ bà.

I. Nội dung ôn tập
STT
Tên gọi
Khái niệm
Ví dụ cụ thể
- Từ đơn
1
- Là từ chỉ gồm có 1 tiếng
nhà, cửa..
- Từ phức
- Là từ gồm 2 hay nhiều tiếng ghép lại với nhau
quần áo, xe đạp.
Từ phức gồm 2 loại
- Từ ghép và từ láy
: l� các từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa.
: l� nh?ng từ phức có quan hệ láy âm gi?a các tiếng.
bàn ghế, bà nội .
lập loè, ầm ầm, lao xao
2
- Thành ng?
- Là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.
den như cột nhà cháy
- Nghĩa của thành ng? có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó nhưng thông thường qua phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh..
+Từ ghép
+ Từ láy
3
- Nghĩa của từ
- Là nội dung ( sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ ..) mà từ biểu thị
đi : hoạt động di chuyển của con người bằng chân
+ Nghĩa chuyển : là nghĩa được hỡnh thành trên cơ sở nghĩa gốc
+ Nghĩa gốc : là nghĩa xuất hiện từ đầu, làm cơ sở để hỡnh thành các nghĩa khác
Trong từ nhiều nghĩa có:
- Chuyển nghĩa là hiện tượng thay đổi nghĩa của từ tạo ra nh?ng từ nhiều nghĩa.
- Từ có thể có một nghĩa hay nhiều nghĩa.
xuân
Hiện tượng chuyển nghĩa
của từ
-Từ nhiều nghĩa
4
Xác định từ theo nghĩa gốc hay nghĩa chuyển? Có phải là hiện
tượng chuyển nghĩa làm xuất hiện từ nhiều nghĩa không? Vì sao?
Thềm hoa,
lệ hoa
Từ “hoa” trong “thềm hoa”. “lệ hoa” được dùng theo nghĩa
chuyển.
Không thể coi đây là hiện tượng chuyển nghĩa làm xuất hiện
từ nhiều nghĩa.
Vì nghĩa chuyển của từ “hoa” chỉ là nghĩa chuyển lâm thời,
nó chưa làm thay đổi nghĩa của từ, chưa thể đưa vào từ điển.
Bài tập:
Lưu ý: Một số từ có hiện tượng chuyển nghĩa nhưng không làm
xuất hiện từ nhiều nghĩa. Vì đó chỉ là nghĩa chuyển lâm thời.
Bản đồ tư duy
V. Hướng dẫn về nhà.
Làm, hoàn thiện các bài tập trong SGK
- Xác định trong văn bản: Chị em Thúy Kiều những nội dung đã học hôm nay
Bài học kết thúc
Xin chân thành cảm ơn quý thầy cô
và các em học sinh