H.Tìm từ miêu tả âm thanh của con vật trên? cho biết từ đó thuộc
kiểu từ gì?
H.Đặt một câu có dùng một biện pháp tu từ có liên quan đến con vật
trên? cho biết đó là biện pháp tu từ gì?

- Từ tượng thanh: ào ào, lanh lảnh, choe chóe, hừ hừ, leng keng, đì đẹt
- Từ tượng hình: lêu nghêu, lảo đảo, lom khom, gập ghềnh, lướt thướt

HĐN cặp đôi 2'- chia sẻ bài tập 3/93

Bài tập (3/ 93) 
Xác định từ tượng hình và nêu tác dụng :
- Chờn vờn: gợi hình ảnh bếp lửa chập chờn vào
mỗi sớm mai, ùa về trong kí ức nhà thơ.
- Thướt tha: gợi cảnh sắc chiều xuân thanh dịu, thơ
mộng, hữu tình.

VD: Trắng như
tuyết

.

VD: Gần mực thì đen,
gần đèn thì rạng (Tục
ngữ)
VD:Trăng nhòm khe
cửa ngắm nhà thơ

VD: Bàn tay ta làm nên
tất cả có sức người sỏi
đá cung thành cơm

II. Luyện tập.
HĐNĐ 5'- chia sẻ
Bài tập 5/94 (1,5) Vận dụng kiến thức về các biện pháp
tu từ, phân tích giá trị biểu đạt của các đoạn trên:

Thà rằng liều một thân con
Hoa dù rã cánh lá còn xanh cây Ẩn dụ
-Hoa, cánh: Chỉ Thúy Kiều và cuộc đời của nàng.
-Lá, cây: Chỉ cha mẹ Thúy Kiều và cuộc sống của
họ.

 Cách diễn đạt thêm tế nhị và cảm động
khi nói Thuý Kiều bán mình để
cứu gia đình, làm cho sự hi
sinh của nàng được nói đến
đầy xót xa.

Bài tập 5( 4):

Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ
(Ngắm trăng – Hồ Chí Minh)

Phép nhân hóa: Thể hiện sự giao hòa giữa
Bác và trăng.
Thiên nhiên trở nên sống

động, có hồn và gắn bó với nhà
thơ như người bạn

HĐCN 5', chia sẻ bài tập vận dụng 2 (1,2)/95
(1)Còn trời còn nước còn non,
Còn cô bán rượu anh còn say sưa.

Điệp ngữ

- Điệp từ “còn” vừa tạo nhịp điệu
câu thơ vừa cho thấy cách nói có duyên của
chàng trai
- Bằng việc dùng từ đa nghĩa “say sưa”.

Chơi chữ

Đây là cách bày tỏ tình cảm vừa mạnh mẽ
vừa kín đáo.

Bài tập 2( 2)/95

Gươm mài đá, đá núi cũng mòn.
Voi uống nước, nước sông phải cạn.

Nói quá

Tác giả dùng biện pháp nói quá
để làm nổi bật sự lớn mạnh của nghĩa
quân Lam Sơn

Trò
chơi
ô
chữ
?6
?7

Â
G U
N H

6

N

O
K

7
?8

I
I
8

N
N
Y
Â
H
Đ I Ê
G I A M
Ê N N G
C H Ơ I

D
Ê
N
O
P
N
H
C

1
?1
U
N D U 2 ?2
H O A 3 ?3
4
?4
A N D U
5
?5
N G Ư
O I T R A N H
I A B Â T V I
H Ư

U
T Y
R U
Ê N
Y U
Ệ N
Ê K
T R
I K
Ề U
I

K?

K

Hàng ngang số 1(gồm 4 ô chữ):
Biện pháp tu từ

10
11
12
9876543210

Gọi tên sự vật hiện tượng này bằng tên
sự vật hiện tượng khác có nét tương đồng
với nó nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm

Hàng ngang số 2(gồm 8 ô chữ):
Tên tác giả

10
11
12
9876543210

Tác giả của: “Thanh Hiên thi tập”,
“Bắc hành tạp lục”,
“Đoạn trường tân thanh”
v.v…

Hàng ngang số 3 (gồm 7 ô chữ):
Biện pháp tu từ

10
11
12
9876543210

Gọi, tả con vật, đồ vật, cây cối…bằng những
từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người,
làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối…trở nên
gần gũi với con người, biểu thị được những suy nghĩ,
tình cảm của con người.

Hàng ngang số 4(gồm 6 ô chữ):
Biện pháp tu từ

10
11
12
9876543210

Gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm…
bằng tên của sự vật, hiện tượng, khái niệm…
khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng
sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

Hàng ngang số 5(gồm 7 ô chữ):
Biện pháp tu từ

10
11
12
9876543210

Lặp lại từ ngữ (hoặc cả câu) để làm nổi bật ý,
gây cảm xúc mạnh.

Hàng ngang số 6(gồm 15 ô chữ):
Biện pháp tu từ

10
11
12
9876543210

Dùng cách diễn đạt tế nhị,uyển chuyển,
tránh gây cảm giác đau buồn, ghê sợ,
nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự.

Hàng ngang số 7(gồm 14 ô chữ):
Câu nói thể hiện
nghĩa khí của nhân vật

10
11
12
9876543210

Nhớ câu…………………………………,
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng.
(Lục Vân Tiên)

Hàng ngang số 8(gồm 7 ô chữ):
Biện pháp tu từ

10
11
12
9876543210

Lợi dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của từ
để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước… làm câu
văn hấp dẫn, thú vị.

Từ khóa (gồm 10 ô chữ):
U Y Ê N U Ê T R K I
Một kiệt tác bất hủ của nền
văn học trung đại Việt Nam
Tác phẩm còn có tên là
“Đoạn Trường Tân Thanh”

10
11
12
9876543210

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
* Bài cũ :
- Tập viết đoạn văn có sử dụng một trong số các biện pháp tu từ
đã học.
- Hoàn thành các bài tập còn lại vào vở soạn Ngữ Văn.
* Bài mới:
- Chuẩn bị bài: chuẩn bị bài Tổng kết từ vựng tiếp trang 99,100,
làm các BT

2b; Trong như tiếng hạc bay qua,
Đục như tiếng suối mới sa nửa vời.
Tiếng khoan như gió thoảng ngoài,
Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa.

So sánh
 Tiếng đàn của Thúy Kiều được
miêu tả có lúc trong trẻo, vút bay; lúc
thảng thốt, trầm lắng, suy tư; có lúc
nhẹ nhàng đến mơ màng; lúc hối thúc,
giục giã, dồn dập.

Bài tập 2c
Làn thu thủy, nét xuân sơn
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.
Một hai nghiêng nước nghiêng thành
Sắc đành đòi một, tài đành họa hai.

Truyện Kiều – Nguyễn Du

Nhờ phép ẩn dụ, nhân hóa,
nói quá , Nguyễn Du đã thể hiện
đầy ấn tượng một nhân vật tài
sắc vẹn toàn (Thuý Kiều).

Ẩn dụ
Nhân hóa
Nói quá

2d; Gác kinh viện sách đôi nơi,
Trong gang tấc lại gấp mười quan san.

Nói quá
Bằng lối nói quá, Nguyễn Du cực tả sự
xa cách giữa thân phận, cảnh ngộ
của Thuý Kiều và Thúc Sinh.

Bài tập 2e
Có tài mà cậy chi tài,
Chữ tài liền với chữ tai một vần.
Chơi chữ

 Tài năng và tai họa nhiều
lúc đi liền với nhau

Lợi dụng nét đặc sắc về ngữ âm để
tạo ra cách diễn đạt độc đáo.

Bài tập 3a
Còn trời còn nước còn non,
Còn cô bán rượu anh còn say sưa.

Điệp ngữ

- Điệp từ “còn” vừa tạo nhịp điệu
câu thơ vừa cho thấy cách nói có duyên của
chàng trai
- Bằng việc dùng từ đa nghĩa “say sưa”.

Chơi chữ

Đây là cách bày tỏ tình cảm vừa mạnh mẽ
vừa kín đáo.

Bài tập 3b

Gươm mài đá, đá núi cũng mòn.
Voi uống nước, nước sông phải cạn.

Nói quá

Tác giả dùng biện pháp nói quá
để làm nổi bật sự lớn mạnh của nghĩa
quân Lam Sơn