𝑊𝐸𝐿𝐿𝐶𝑂𝑀𝐸

09/02/2023

2

Nguyễn Chúc

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
1.Anh/chị từng biết đến những tác phẩm văn học nào viết về dòng sông?
2.Cảm xúc của chúng ta khi đứng trước một dòng sông mênh mang sóng
nước?

09/02/2023

Nguyễn Chúc

3

Tiết 80,81

TRÀNG GIANG
( Huy Cận)

lehoangkhoicd@gmail.com

Tháng 02 - 2023
09/02/2023

Nguyễn Chúc

4

Cấu trúc bài học
I. Tìm hiểu chung
II. Đọc - hiểu văn bản
III. Tổng kết

09/02/2023

Nguyễn Chúc

5

Phiếu HT số1 :

- Yêu cầu: Dựa vào phần tiểu dẫn trong SGK. Hãy xác định những thông
tin đúng về nhà thơ Huy Cận và bài thơ Tràng giang?
- Thời gian: 5 phút

09/02/2023

Nguyễn Chúc

6

Phiếu HT số1 :

- Yêu cầu: Dựa vào phần tiểu dẫn trong SGK. Hãy tìm và chỉ rõ những
thông tin đúng về nhà thơ Huy Cận
- Thời gian: 3 phút
1- Sinh năm1919 mất năm 2005,Tên khai sinh: Cù Huy Cận
2- Quê: “Cha đàng ngoài, mẹ ở đàng trong”
3- Con người mang học vấn, lối sống, sự nghiệp văn chương mang dấu ấn
“người của hai thế kỷ”
4- Quê ở Ân Phú,Hương Sơn ( nay là Đức Ân huyện Vũ Quang), tỉnh Hà Tĩnh.
5- Năm 1939, ông ra Hà Nội học Cao đẳng Canh nông.
6- Hoạt động trong mặt trận Việt minh từ trước cách mạng tháng tám, sau cách
mạng giữ nhiều trọng trách quan trọng
7- Ông được đánh giá là “nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới”
8- Thơ ông hàm súc giàu chất suy tưởng, triết lý
09/02/2023

Nguyễn Chúc

7

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
a. Cuộc đời : Huy Cận (1919 – 2005),
-Tên khai sinh là Cù Huy Cận.
-Quê: Ân Phú, Hương Sơn ,Hà Tĩnh

- Gia đình: Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo.
-Năm 1939, ông đỗ tú tài toàn phần tại Huế,
ra Hà Nội học Cao đẳng Canh Nông .
09/02/2023

Nguyễn Chúc

8

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
a. Cuộc đời
- Năm 1942, ông tham gia vào Mặt trận Việt Minh,
tham dự Quốc dân đại hội Tân Trào, được bầu vào Ủy
ban Dân tộc giải phóng toàn quốc.
- Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, ông luôn giữ
những chức vụ quan trọng trong Chính phủ và trong
Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật.
09/02/2023

Nguyễn Chúc

9

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
b. Sự nghiệp văn chương
 Trước cách mạng : là tác giả tiêu biểu của phong trào thơ Mới với hồn thơ
u sầu, ảo não. (Lửa thiêng, Kinh cầu tự, Vũ trụ ca)
 Sau cách mạng: ông trở thành nhà thơ cách mạng. Thơ ông dạt dào niềm
vui của cuộc sống mới (Trời mỗi ngày lại sáng, Đất nở hoa, Bài thơ cuộc
đời, Chiến trường gần đến chiến trường xa...)

09/02/2023

Nguyễn Chúc

10

11

- Đặc điểm thơ Huy Cận:

+ Luôn thấm đẫm một nỗi buồn, nỗi cô đơn. Đó là “Cái buồn tỏa ra
từ đáy hồn một người cơ hồ không biết tới ngoại cảnh”(Hoài Thanh).
+ Thơ Huy Cận hàm súc và giàu chất suy tưởng, triết lí.
=>Huy Cận là gương mặt tiêu biểu của thơ ca Việt Nam hiện đại.
Năm 1996 ông được nhận giải thưởng nhà nước về văn học nghệ thuật

I. Tìm hiểu chung
2. Bài thơ “Tràng giang”
a. Hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ bài thơ
Hoàn cảnh ra đời bài
thơ “Tràng giang” ?

09/02/2023

Nguyễn Chúc

12

2. Bài thơ “ Tràng giang”:

a. Hoàn cảnh sáng tác và xuất xứ:
- Bài thơ được sáng tác vào mùa thu
năm 1939, in trong tập Lửa thiêng.
-Cảm xúc được gợi từ cảnh sông
Hồng mênh mang sóng nước.

09/02/2023

Nguyễn Chúc

13

Huy Cận nói về bài thơ Tràng giang
           Một chiều thu 1939, tôi đi dạo trên bờ sông Cái (sông Hồng), bằng

xe đạp, có đoạn dắt xe đi bộ, thấy buổi chiều trên đê và trên sông đẹp
quá: Nắng chiều đã nhạt, mây đùn phía núi xa và man mác một nỗi buồn
khó tả, nửa như gần gũi, nửa như xa vời quạnh hiu. Tôi dừng ở quãng
bến Chèm (bây giờ là chân cầu Thăng Long) và vang lên trong tâm tưởng
mấy câu lục bát:
       Tràng giang sóng gợn mênh mông
Thuyền trôi xuôi mái, nước song song buồn
      Rêu trôi luồng lại nối luồng
 Về đâu bèo dạt,
mây lồng núi xa
09/02/2023
Nguyễn Chúc
14

Tôi còn định làm tiếp bài thơ bằng lục bát và đặt tên bài là Chiều
trên sông...Nhưng đạp xe về nhà ở số 40 Hàng Than) lại vang
trong đầu nhạc điệu của thơ bảy chữ, âm hưởng Đường luật như
quyến rũ tai tôi, cổ họng tôi và tôi liền chuyển mấy câu đầu sang
thể bảy âm, bắt được ngay hai câu đầu:
• Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp
• Con thuyền xuôi mái nước song song
               
09/02/2023

Nguyễn Chúc

15

Tràng Giang
-Huy Cận-

09/02/2023

16

Nguyễn Chúc

17

VĂN BẢN

Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu,
Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều.
Nắng xuống, trời lên sâu chót vót;
Sông dài, trời rộng, bến cô liêu.

TRÀNG GIANG
Huy Cận

Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp,
Con thuyền xuôi mái nước song song,
Thuyền về nước lại, sầu trăm ngả;
Củi một cành khô lạc mấy dòng.

Bèo dạt về đâu, hàng nối hàng
Mênh mông không một chuyến đò ngang.
Không cầu gợi chút niềm thân mật,
Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng.

Lớp lớp mây cao đùn núi bạc
Chim nghiêng cánh nhỏ: bóng chiều sa.
Lòng quê dợn dợn vời con nước,
Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà.

2. Bài thơ “Tràng giang”
1 và xác định Bố cục
b. Đọc

Tràng giang
Sông Đà hùng vĩ và hung bạo

Khổ 1

Khổ 2

Khổ 3

Khổ 4

Cảnh sông nước
mênh mông gợi
nỗi buồn mênh
mang trong lòng
người.

Cảnh hoang vắng,
sâu rộng của không
gian gợi tâm trạng
cô đơn cùng với nỗi
buồn trống trải.

Không gian hoang
vắng khao khát
những dấu hiệu của
sự sống, sự hoà hợp
giữa con người với
con người.

Không gian hùng vĩ
buổi hoàng hôn,nỗi
nhớ quê hương da
diết, mãnh liệt của
nhà thơ

II. Đọc hiểu bài thơ
1. Nhan đề và lời đề từ
Giảilời
thích
ý nghĩa nhan đề
Ý nghĩa
đề từ?
của bài thơ?

Trµng Giang
B©ng khu©ng trêi réng nhí s«ng dµi

Huy CËn
* Nhan đề: Từ Hán Việt gợi âm hưởng trang trọng cổ kính
Tràng (trường): Dài + Giang: Sông
-Điệp âm “ang” gợi không gian mênh mông, gợi nỗi buồn

* Lời đề từ: Thâu tóm cả tình và cảnh bài thơ
- Là cảm xúc trước thiên nhiên vũ trụ rộng lớn( Trời rộng, sông dài)
- Nỗi
09/02/2023
Nguyễn Chúc
buồn được gợi lên bởi sự xa cách,
chia li trong lòng tạo vật

19

2. Khổ thơ 1
Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp,

Tác giả miêu tả
hình. ảnh nào trong
khổ 1? Ý nghĩa ?

- Sóng

Con thuyền xuôi mái nước song song,
Thuyền về nước lại, sầu trăm ngả;
Củi một cành khô lạc mấy dòng.

gợn…buồn điệp điệp  Gợi nỗi buồn lan tỏa

-Con thuyền xuôi mái  Gợi sự trôi nổi, thụ động, phó mặc
-Thuyền về nước lại  Gợi sự chia li, tan tác
-Củi…lạc mấy dòng  Gợi sự nhỏ nhoi, lạc loài
09/02/2023

Nguyễn Chúc
- Không gian sông nước mênh
mang chất chứa nỗi buồn

20

+ Hình ảnh : “Củi một cành khô”

Bản thảo

- “Một cánh bèo trôi đã lạc dòng”.
- “Một chút bèo đơn lạnh giữa dòng”.
- “Củi một cành khô lạc giữa dòng”.

Tác giả đã chọn Củi một cành khô lạc mấy dòng
=> vừa tự nhiên, vừa hàm ý sâu hơn nhiều.

- Củi : hình ảnh đời thường,mộc mạc giản dị mang dáng vẻ của thơ hiện đại
- Nghĩa thực: có một cành củi khô nhỏ bé, dập dềnh trôi giữa dòng tràng giang
- Nghĩa tượng trưng: sự trôi nổi, lạc loài, vô định cô đơn của số kiếp con người
trong xã hội cũ
09/02/2023

Nguyễn Chúc

21

Nếu xem dòng sông là biểu
tượng của dòng đời thì theo
em ý nghĩa tượng trưng của
hình ảnh con thuyền và cành
củi khô là gì?

Ý nghĩa biểu tượng:
- Thuyền, củi: Những kiếp người nhỏ bé, đơn côi, lạc loài giữa dòng đời.
09/02/2023

Nguyễn Chúc

22

Thanh điệu, cấu trúc câu thơ
trong những cách diễn đạt
của Huy Cận có gì đặc sắc?

- Buồn điệp điệp - nước song song
- Thuyền về - nước lại
- Một cành khô - lạc mấy dòng

- Thanh điệu: Có sự phối hợp bằng trắc đều đặn.
- Cấu trúc: Đăng đối.
 Tạo âm điệu nhịp nhàng, chậm dãi, trầm buồn.
Cảnh ở khổ 1
gợi tình cảm
gì?

Khổ thơ 1:

Không gian tràng giang gợi nỗi buồn mênh mang trong lòng người.
09/02/2023

Nguyễn Chúc

23

Tràng giang_Huy Cận
_Tâm trạng của tác giả:
+Buồn điệp điệp
+Sầu trăm ngả
Nỗi buồn, sầu của tác giả như trải ra miên man khắp sông nước tràng giang
Tiểu kết
+Khổ 1 là toàn cảnh sông nước tràng giang. Ở đó nỗi buồn chất chứa
trong lòng người như giàn trải lên sông nước mênh mang vô định.
+Sự kết hợp hài hòa, nhuần nhuyễn yếu tố cổ điển và hiện đại.
09/02/2023

Nguyễn Chúc

3. Khổ 2

Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu,
Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều.
Nắng xuống, trời lên sâu chót vót;
Sông dài, trời rộng, bến cô liêu.

09/02/2023

Nguyễn Chúc

25