Người khám phá văn
chương
Chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm gồm 4 – 5
HS. HS trong vai người khám phá, cùng đọc
đoạn ngữ liệu sau đó thảo luận để tìm ra các từ
khóa then chốt liên quan đến nội dung tác phẩm.
Nhóm sẽ viết ra những từ khóa đã tìm, kết nối và
giải thích cách các từ khóa này giúp HS hiểu sâu
hơn về tác phẩm được nói đến.

…Trở về sau ba năm cách biệt, ngỡ đâu vị thần hạnh phúc sẽ gõ cửa gia đình nàng.
Thế nhưng, chính vì thói đa nghi và ghen tuông che mờ lí trí, Trương Sinh mù
quáng tin vào những lời nói ngây thơ của bé Đản mà đinh ninh phán cho Vũ Nương
cái danh “vợ hư”. Trương Sinh bỏ ngoài tai những lời khuyên can của mọi người
và cũng chẳng thèm đếm xỉa tới lời biện bạch của nàng. Rồi từ chỗ “la um lên cho
hả giận”, chàng đã nhẫn tâm mắng nhiếc và đánh đuổi vợ đi. Phải chăng xã hội
phong kiến với chế độ nam quyền độc đoán, bất công và tàn bạo, với thói “trọng
nam khinh nữ” bám chặt vào huyết quản đã dung túng cho phép người người đàn
ông được quyền coi thường, rẻ rúng, mặc nhiên định đoạn thậm chí giẫm đạp lên
quyền sinh, quyền tử và phẩm giá cao quý của người vợ. Vũ Nương đức hạnh,
ngoan hiền vậy mà lại phải mang bản án ô nhục, nhuốc nhơ “hư thân mất nết”.
Thuở xưa, nàng Thị Kính còn biết ngọn nguồn nỗi oan khuất của mình. Còn Vũ
Nương, đến khi gieo mình xuống đáy sông nàng vẫn chẳng hiểu vì sao lại bị người
từng đầu ấp tay gối với mình mắng nhiếc và đánh đuổi đi. Nỗi oan của nàng thấu
tận trời xanh vậy mà nàng cũng chẳng được quyền phản kháng, bảo vệ chính
mình…

Em đã đọc văn bản nghiên cứu, phê bình văn học
nào? Văn bản đó giúp em nhận ra điều gì? Theo em,
việc khám phá vẻ đẹp văn chương có ý nghĩa gì?

Bài 4:
Khám phá vẻ đẹp văn
chương

Người đọc phải tự mình khám phá bộ mã
nằm ngay trong văn bản và hoạt động
này tương đương với việc họ đem lại ý
nghĩa cho văn bản.
Uốp-phờ-gang I-dơ (Wolfgang Iser)

Giới thiệu
bài học

1. Chủ đề

Khám phá vẻ đẹp văn
chương
Tác phẩm văn học là thế giới của cái đẹp,

vẫy gọi người đọc khám phá. Cái đẹp đó
thường được thể hiện kín đáo trong ngôn từ,
hình tượng, trong các thủ pháp nghệ thuật,…
Để chạm tới được vẻ đẹp của văn chương,
người đọc có thể tiếp cận bằng những con
đường khác nhau, sử dụng những cách thức
khác nhau.

2. Thể loại

“Người con gái
Nam Xương” –
một bi kịch của
con
người
(Nguyễn
Đăng
Na)
 Nghị luận văn
học

Từ “Thằng quỷ nhỏ”
của Nguyễn Nhật
Ánh nghĩ về những
phẩm chất của một
tác phẩm viết cho
thiếu nhi. (Trần Văn
Toàn)
 Nghị luận văn học

Ngày xưa
(Vũ Cao)
 Thơ lục bát

Tri thức ngữ
văn

1.
Văn bản nghị luận
viết về tác phẩm văn
học

Văn bản
nghị luận
viết về tác
phẩm văn
học

Đối
tượng
bàn
luận
Mục
đích

Cách
triển
khai

tác phẩm văn học
làm sáng tỏ các phương diện nội dung và
hình thức của tác phẩm
thể hiện quan điểm, thái độ, cách đánh
giá và kiến giải của người viết về tác
phẩm
theo một hệ thống luận điểm rõ ràng, mạch
lạc, dựa trên lí lẽ và bằng chứng thuyết phục.

Lưu ý:

không nhất thiết phải bàn luận một cách toàn diện về tác phẩm mà
có thể đi sâu vào một hoặc một số khía cạnh nổi bật của tác phẩm.

2.
Vai trò của người đọc
và bối cảnh tiếp nhận
đối với việc đọc hiểu văn
bản

NGƯỜI ĐỌC
- Vai trò:
+ góp phần làm phong phú
thêm ý nghĩa của tác phẩm
văn học
+ tạo nên lịch sử tiếp nhận tác
phẩm
+ tác động trở lại đối với hoạt
động sáng tạo của nhà văn.

Bối cảnh tiếp nhận

đọc
hiểu
văn
bản

Bối cảnh thời
đại, xã hội

Hoàn cảnh riêng
của mỗi cá nhân

- Vai trò:
+ chi phối hoạt động tiếp nhận tác
phẩm văn học
+ góp phần vào việc định hướng giá
trị, trình độ tiếp nhận của người đọc.
Bối cảnh
thời đại,
xã hội

Hoàn cảnh
riêng của
mỗi cá nhân