TRƯỜNG TỪ VỰNG
TIẾT 9
THẾ NÀO LÀ TRƯỜNG TỪ VỰNG:
1. Ví dụ: Đọc đoạn trích (sgk – tr21)
Mẹ tôi lấy vạt áo nâu thấm nước mắt cho tôi rồi xốc nách tôi lên xe. Đến bấy giờ tôi mới kịp nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác quá như cô tôi nhắc lại lời người họ nội của tôi. Gương mặt mẹ vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má. Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc? Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi cảm thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường.
THẾ NÀO LÀ TRƯỜNG TỪ VỰNG:
Ví dụ:
- Các từ: mặt, mắt, da, gò má, đùi, đầu, cánh tay, miệng
-> là các danh từ chỉ người.
-> nét nghĩa chung: Chỉ bộ phận của cơ thể người
=> trường từ vựng
- Các từ in đậm trong bài tập thuộc từ loại gì ? Chỉ đối tượng nào ?
- Nét nghĩa chung của nhóm từ trên là gì ?
- Em hiểu thế nào là trường từ vựng ?
2. Kết luận:
Trường từ vựng là tập của các từ có ít nhất một nét chung về nghĩa.
II. LƯU Ý
1. Các ví dụ
a. VD 1:
- Các trường từ vựng mắt:
+ Bộ phận của mắt: lòng đen, con người, lông mi, lông mày...
+ Hoạt động của mắt: ngó, trông, liếc, nhìn...
+ Bệnh: cận thị, viễn thị
+ Cảm giác: chói, quáng...
=> một trường từ vựng có thể:
+ bao gồm nhiều trường từ vựng nhỏ hơn.
+ bao gồm các từ khác biệt nhau về từ loại.
Trong VD 1 trường từ vựng mắt có thể bao gồm những trường từ vựng nhỏ nào ?
Qua VD 1 ta rút ra nhận xét gì về trường từ vựng ?
II. LƯU Ý
1. Các ví dụ
a. VD 1:
HS quan sát: VD 2 Tìm trường từ vựng “ngọt”?
Qua VD 2 ta rút ra nhận xét gì về trường từ vựng ?
b. VD 2:
- Trường từ vựng “ngọt”
+ Trường mùi vị (cùng trường với cay, đắng, chát...)
+ Trường âm thanh (cùng trường với: the thé, êm dịu, chối tại...)
+ Trường thời tiết, (cùng trường với rét ngọt, hanh, ẩm, giá...)
=> Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau.
II. LƯU Ý
1. Các ví dụ
a. VD 1:
Qua VD 3 ta rút ra nhận xét gì về trường từ vựng ?
b. VD 2:
c. VD 3:
- Các từ: tưởng, mừng, cậu, chực... được chuyển từ trường từ vựng “người” sang trường từ vựng “thú vật” - > Tăng sức gợi cảm
= > Có thể chuyển từ vựng.
Các từ in đậm trong đoạn văn thường dùng để chỉ đối tượng nào ?
- Trong đoạn văn tác đã chuyển các từ đó sang trường từ vựng chỉ đối tượng nào ? Nhằm mục đích gì ?
II. LƯU Ý
1. Các ví dụ
a. VD 1
b. VD 2
c. VD 3
2. Kết luận
- Một trường từ vựng có thể bao gồm nhiều trường từ vựng nhỏ hơn và có thể bao gồm các từ khác biệt nhau về từ loại.
- Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau.
- Có thể chuyển từ vựng để tăng thêm tính nghệ thuật của ngôn từ và khả năng diễn đạt.
Qua các VD hãy rút ra những điều cần lưu ý khi sử dụng trường từ vựng ?
II. LUYỆN TẬP
Bài 1:
Trường từ vựng”người ruột thịt”: thầy, cậu, mợ, cô, em.
Bài 2:
a. Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản.
b. Dụng cụ để đựng.
c. Hoạt động của chân.
d. Trạng thái tâm lí của con người.
e.Tính cách con người
g. Dụng cụ để viết
II. LUYỆN TẬP
Bài 1
Bài 2
Bài 3:
Thuộc trường từ vựng chỉ thái độ.
Bài 4:
- Khứu giác: mũi, miệng, thơm, điếc, thính.
- Thính giác: tai nghe, điếc, rõ, thính.
II. LUYỆN TẬP
Bài 1
Bài 2
Bài 3
Bài 4
Bài 5
a. Từ lưới
- Trường dụng cụ đánh bắt thuỷ sản: lưới, nơm, vó...
- Trường đồ dùng cho chiến sĩ: lưới, võng, tăng, bạt
- Trường các hoạt động săn bắt của con người: lưới, bẫy, bắn, đâm...
b. Từ “lạnh”:
- Trường thời tiết và nhiệt độ: lạnh, nóng,. ấm, hanh, ẩm, mát...
- Trường tính chất của thực phẩm: lạnh (đồ lạnh), nóng (đun nóng)
- Trường tính chất tâm lí, tình cảm con người: lạnh, ấm áp) …
- Thế nào là trường từ vựng ? Cho vd ?
- Những điều cần lưu ý khi sử dụng trường từ vựng ?
- Học thuộc ghi nhớ.
- BTVN: 5,6-23
- Chuẩn bị bài: Tức nước vỡ bờ
TỰ HỌC CÓ HƯỚNG DẪN
TẠM BIỆT CÁC CON