TRƯỜNG THCS
NGUYỄN THỊ HAI
MÔN NGỮ VĂN 8
Kiểm tra bài cũ
*Trả lời:
-Từ tượng hình: là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật.
- Từ tượng thanh: là từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên, của con người.
1/ Thế nào là Từ tượng hình, từ tượng thanh ?
2/ Xác định từ tượng hình, từ tượng thanh trong câu sau:
“Lom khom dưới núi tiều vài chú,
Lác đác bên sông chợ mấy nhà”

“ Lom khom, lác đác”
->Từ tượng hình

Truyện cười:
Hiểu nhầm
Anh học trò người miền Nam đi vào cổng nhà kia, thấy con chó xồ ra sủa, nhe răng dữ tợn, nên hoảng sợ thụt lùi; chủ nhà thấy vậy bèn chạy ra vừa cười vừa nói:
- Con chó không có răng mô!
- Tôi thấy nó nhe nguyên cả hai hàm răng, mà bà lại bảo nó không có răng!.
Tiết 18:
TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG VÀ BIỆT NGỮ XÃ HỘI

* Quan sát những từ in đậm trong các ví dụ sau và trả lời câu hỏi :
I. TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG
- Sáng ra bờ suối tối vào hang
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.
(Hồ Chí Minh, Tức cảnh Pác Bó)
- Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt, đầy sân nắng đào.
(Tố Hữu, Khi con tu hú)
“ngô”
được dùng
phổ biến hơn.
=>Từ toàn dân
“bắp”, “bẹ”
chỉ dùng ở một số địa phương
=>Từ địa phương
GHI NHỚ
Khác với từ ngữ toàn dân, từ ngữ địa phương là từ ngữ chỉ sử dụng ở một (hoặc một số)
địa phương nhất định.
II/ BIỆT NGỮ XÃ HỘI
*Đọc các ví dụ sau và trả lời câu hỏi.
Ví dụ a. Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến… Mặc dầu non một năm ròng mẹ tôi không gửi cho tôi lấy một lá thư, nhắn người thăm tôi lấy một lời và gửi cho tôi lấy một đồng quà.
Tôi cũng cười đáp lại cô tôi:
- Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.
(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)
Tầng lớp trung lưu, thượng lưu trước cách mạng tháng Tám thường dùng (con gọi mẹ là “mợ”)
“Mẹ”: trong lời kể mà đối tượng
là độc giả.
“Mợ”: trong câu đáp
của cậu bé Hồng với người cô,
giữa 2 người cùng tầng lớp xã hôi.
b. - Chán quá, hôm nay mình phải nhận con ngỗng cho bài tập làm văn.
- Trúng tủ, hắn nghiễm nhiên đạt điểm cao nhất lớp.
Điểm 2
Đúng phần đã học thuộc lòng
Tầng lớp
học sinh, sinh viên
Khác với từ ngữ toàn dân, biệt ngữ xã hội chỉ được dùng trong một tầng lớp xã hội nhất định.
GHI NHỚ
VD: ? Các từ : Trẫm, khanh, long sàng, ngự thiện có nghĩa là gì? Tầng lớp nào thường dùng các từ ngữ này?
- Trẫm : Là cách xưng hô của vua.
- Khanh : Là cách vua gọi các quan.
- Long sàng : Là giường của vua.
- Ngự thiện : Là vua dùng bữa.
=> Tầng lớp các vua quan trong triều đình phong kiến thường dùng các từ ngữ này.
III/ SỬ DỤNG TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG VÀ BIỆT NGỮ XÃ HỘI
1. Khi sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội phải phù hợp với tình huống giao tiếp.
Ví dụ: Tại sao trong các đoạn văn,thơ sau đây,tác giả vẫn dùng một số từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội?
- Đồng chí mô nhớ nữa
Kể chuyện Bình Trị Thiên
Cho bầy tui nghe ví
Bếp lửa rung rung đôi vai đồng chí
-Thưa trong nớ hiện chừ vô cùng gian khổ,
Đồng bào ta phải kháng chiến ra ri
(Theo Hồng Nguyên,Nhớ)
-Cá nó để dằm thượng áo ba đờ suy,khó mõi lắm
(Nguyên Hồng,Bỉ vỏ)
2.Qua 2 đoạn trích của 2 tác giả ta thấy họ vẫn sử dụng từ địa phương và biệt ngữ xã hội vì để tô đậm thêm màu sắc địa phương ,màu sắc tầng lớp xã hội,tính cách nhân vật
GHI NHỚ / 58:
- Việc sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội phải phù hợp với tình huống giao tiếp. Trong thơ văn, tác giả có thể sử dụng một số từ ngữ thuộc hai lớp từ này để tô đậm màu sắc địa phương, màu sắc tầng lớp xã hội của ngôn ngữ, tính cách nhân vật.
- Muốn tránh lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội, cần tìm hiểu các từ ngữ toàn dân có nghĩa tương ứng để sử dụng khi cần thiết.
IV/ LUYỆN TẬP.
Tìm một số từ ngữ địa phương – từ toàn dân
tương ứng
- Biệt ngữ của vua chúa:
+ Hoàng đế : vua
+ Long bào : áo của vua
+ Băng hà : chết
+ Hoàng tử : con của vua
- Biệt ngữ của học sinh, sinh viên:
+ Cây gậy: bị điểm một
+ Phao: tài liệu
+ Coppy: nhìn bài của bạn
+ Lệch tủ: học không đúng phần kiểm tra
+ Cúp tiết: trốn tiết
Bài tập 2/59:
Bài 3/59
Trong những trường hợp giao tiếp sau đây, trường hợp nào nên dùng từ địa phương, trường hợp nào không nên dùng từ địa phương?
a
c
d
e
g
b
Người nói chuyện với mình là người cùng địa phương.
Người nói chuyện với mình là người ở địa phương khác.
Khi phát biểu ý kiến ở lớp
Khi làm bài tập làm văn
Khi viết đơn từ, báo cáo gửi thầy cô giáo.
Khi nói chuyện với người nước ngoài biết tiếng Việt
nên
Có thể
Không nên
Không nên
Không nên
Không nên
Bài 4/59:Trình bày một số câu thơ, ca dao, hò, vè của địa phương em hoặc địa phương khác mà em biết có sử dụng từ ngữ địa phương.
- Ngó lên Hòn Kẽm, Đá Dừng
Thương cha nhớ mẹ quá chừng bậu ơi!
(Cao dao)

- Ghé tai mẹ, hỏi tò mò
Cớ răng ông cũng ưng cho mẹ chèo?
cớ răng: tại sao
ưng: chịu
- ngó: nhìn
- quá chừng: nhiều
bậu: bạn

Học bài đã ghi
Soạn bài: “Cô bé bán diêm.”
+ Đọc nội dung bài và trả lời câu hỏi phần đọc hiểu SGK/68
+ Xem nội dung phần ghi nhớ sgk/68
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
Chúc các em vui,khỏe,học giỏi !