Nhiệt liệt chào
mừng
Lớp
5B
các thầy cô giáo
về dự giờ
GV : Dương Doãn Đại

Đồng nghĩa với “dũng cảm”?
 A. Hèn nhát

 B. Sợ hãi

 C. Anh dũng

 D. Nhát gan

Trái nghĩa với “cẩn thận”?
 A. Cẩu thả

 B. Nắn nót

 C. Chu đáo

 D. Thận trọng

Tìm cặp từ đồng âm?
 A. Xinh xắn – Xinh đẹp

 B. Cái bàn – Bàn bạc

 C. Khổng lồ - Bé tí

 D. Bao la – Rộng lớn

Chân ghế

Chân núi

Chân em bé

TỪ NHIỀU NGHĨA

MỤC TIÊU

01
02
03

Hiểu thế nào là từ nhiều nghĩa, nghĩa
gốc và nghĩa chuyển trong từ nhiều
nghĩa.
Xác định được nghĩa gốc và nghĩa
chuyển của một số từ nhiều nghĩa.
Tìm được nghĩa chuyển của một số
danh từ chỉ bộ phân cơ thể người và
động vật.

1. Tìm nghĩa ở cột B thích hợp với mỗi từ ở cột A :

A
Răng

B
a) Bộ phận ở hai bên đầu người và động
vật, dùng để nghe.

Mũi

b) Phần xương cứng, màu trắng, mọc trên
hàm, dùng để cắn, giữ và nhai thức ăn.

Tai

c) Bộ phận nhô lên ở giữa mặt người hoặc
động vật có xương sống, dùng để thở và
ngửi.

Các nghĩa vừa xác định được
cho các từ răng, mũi, tai là
nghĩa gốc (nghĩa ban đầu) của
mỗi từ.

Nghĩa của các từ in đậm trong khổ thơ sau có gì giống và
khác nghĩa của chúng ở bài tập 1?

Răng của chiếc cào
Làm sao nhai được?
Mũi thuyền rẽ nước
Thì ngửi cái gì?
Cái ấm không nghe
Sao tai lại mọc?
Quang Huy

Răng của chiếc cào
Làm sao nhai được?
Mũi thuyền rẽ nước
Thì ngửi cái gì?
Cái ấm không nghe
Sao tai lại mọc?

Răng

Dùng để kéo rơm rạ hoặc phơi lúa.

Mũi

Rẽ nước nhanh cho thuyền, ghe tiến về
phía trước.

Tai

Bộ phận của bình nước để cầm và rót nước.

Nhọn, sắc, sắp đều nhau thành hàng.

Bộ phận có đầu nhọn nhô ra phía
trước.
Chỉ bộ phận mọc ở hai bên và có hình
dáng hơi giống nhau.

Bài tập 2 là nghĩa chuyển của từ.
Đó là nghĩa được suy ra từ nghĩa gốc.

Từ nhiều nghĩa là từ có
một nghĩa gốc và một hay
một số nghĩa chuyển.
Các nghĩa của từ nhiều
nghĩa bao giờ cũng có mối
liên hệ với nhau.

Bài 1: Trong những câu nào, các từ mắt, chân, đầu mang nghĩa
gốc và trong những câu nào, chúng mang nghĩa chuyển?

a. Mắt

- Đôi mắt của bé mở to.
- Quả na mở mắt.

b. Chân

- Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân.
- Bé bị đau chân.

c. Đầu

- Khi viết em đừng ngoẹo đầu.
- Nước suối đầu nguồn rất trong.

Nghĩa gốc

Nghĩa

Nghĩa gốc
Nghĩa
chuyển

Nghĩa gốc

Nghĩa
chuyển

Bài 2: Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật thường là từ
nhiều nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về sự chuyển nghĩa của những
từ sau: lưỡi, miệng, cổ, tay, lưng.