Thạch Trương Thảo (0987 039 863)
anhchanghieuhoc2002@yahoo.com
Chào mừng các thầy cô giáo
tới dự giờ Ngữ Văn - Lớp 7E
KIỂM TRA BÀI CŨ
1, Thế nào là từ đồng nghĩa?
Cho câu ca dao sau:
“Anh em như thể tay chân
Rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần”.
Tìm từ đồng nghĩa với từ đùm bọc?

 Đồng nghĩa với đùm bọc là che chở.
Thạch Trương Thảo (0987 039 863)
TỪ TRÁI NGHĨA
Tiết 39
Tiết 39: TỪ TRÁI NGHĨA
I -Thế nào là từ trái nghĩa?
1, Phân tích ngữ liệu
a, Ngữ liệu:
* Tìm các từ trái nghĩa trong hai bài thơ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh của Tương Như dịch và bản dịch thơ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê của Trần Trọng San.
CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương…
NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
Trẻ đi, già trở lại nhà,
Giọng quê không đổi,sương pha mái đầu.
Gặp nhau mà chẳng biết nhau,
Trẻ cười hỏi: “Khách từ đâu đến làng.
b, Nhận xét
Thảo luận nhóm
Dựa vào các kiến thức đã học ở Tiểu học, hãy xác định các cặp từ trái nghĩa trong các câu tục ngữ, thành ngữ, ca dao sau ?

- Lá lành đùm lá rách

- Chân cứng đá mềm.

- Trên đồng cạn, dưới đồng sâu

Chồng cày, vợ cấy, con trâu đi bừa.
Hãy xác định cặp từ trái nghĩa trong
hình dưới đây?
Trạng thái
Hoa tươi
Hoa héo
Quan sát hình ảnh và đưa ra cặp từ
trái nghĩa phù hợp?
Cao
Thấp

I - Thế nào là từ trái nghĩa?
b, Nhận xét

Lá lành – Lá rách
Cứng – Mềm
Đồng cạn – Đồng sâu
Có nghĩa trái ngược nhau.
Cao – Thấp
Nam – Nữ
Từ trái nghĩa
*Ví dụ:
Hãy tìm từ trái nghĩa với từ “già”
trong các trường hợp sau?
Cau già
Rau già
Người già
Cau non
Rau non
Người trẻ
Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều cặp từ trái
nghĩa khác nhau.
Bài 2: Tìm các từ trái nghĩa với những
từ in đậm trong các cụm từ sau:
Cá tươi
Tươi
Hoa tươi
Cá ươn
Hoa héo
Ăn yếu
Yếu
Học lực yếu
Ăn mạnh(khỏe)
Học lực giỏi
Chữ xấu
Xấu
Đất xấu
Chữ đẹp
Đất tốt
2. Kết luận ( Ghi nhớ - SGK )
Từ có nghĩa trái ngược nhau
Từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều
cặp từ trái nghĩa khác nhau
Từ trái nghĩa
II - Sử dụng từ trái nghĩa:
Phân tích ngữ liệu
a, Ngữ liệu:
Thảo luận nhóm ( 5’)
1/- Việc sử dụng từ trái nghĩa trong bài thơ Hồi hương ngẫu thư có tác dụng gì? (nhóm 1).

2/- Việc sử dụng từ trái nghĩa trong bài thơ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh có tác dụng gì? (nhóm 2).
Hồi hương ngẫu thư
Trẻ đi, già trở lại nhà, Giọng quê không đổi sương pha mái đầu.
Gặp nhau mà chẳng biết nhau.
Trẻ cười hỏi “Khách từ đâu đến làng? ”
Tác dụng
=> Tạo phép đối, làm nổi bật sự thay đổi của chính nhà thơ ở hai thời điểm khác nhau. Giúp cho câu thơ nhịp nhàng, cân xứng.
b, Nhận xét
C?m nghi trong dờm thanh tinh
Đầu giường ánh trăng rọi, Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng, Cúi đầu nhớ cố hương.
=> Tạo phép đối, làm nổi bật tình yêu quê hương tha thiết của nhà thơ.
Tác dụng
*Ví dụ
Cho câu thành ngữ:

“Lươn ngắn lại chê trạch dài
Thờn bơn méo miệng chê trai lệch mồm”.
Nêu tác dụng của việc dùng từ trái nghĩa trên?

 Tạo sự tương phản để phê phán, lên án những kẻ không biết mình mà còn hay chê bai người khác.
Lời nói thêm sinh động
Gây ấn tượng mạnh
Tạo hình ảnh tương phản
Tạo phép đối
II – Sử dụng từ trái nghĩa
2, Kết luận ( Ghi nhớ - Sgk tr128 )
Sử dụng trong
thể đối
Từ trái nghĩa
Là những từ có nghĩa trái ngược nhau
Khái niệm
Sử dụng từ trái nghĩa trong thể đối có tác dụng
Tạo phép đối
Tạo hình ảnh tương phản
Gây ấn tượng mạnh
Lời nói thêm sinh động
Đầu voi – đuôi chuột
Mắt nhắm – Mắt mở
Nhìn tranh tìm thành ngữ có sử dụng từ trái nghĩa
Trên đe dưới búa
Nhìn tranh tìm thành ngữ có sử dụng từ trái nghĩa
Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược
Nhìn tranh tìm thành ngữ có sử dụng từ trái nghĩa
Lên voi xuống chó
Nhìn tranh tìm thành ngữ có sử dụng từ trái nghĩa
Nhìn tranh tìm thành ngữ có sử dụng từ trái nghĩa
Lá lành đùm lá rách
III - Luyện tập :
1 – Bài 1: Tìm những từ trái nghĩa
trong các câu ca dao, tục ngữ sau:
- Chị em như chuối nhiều tàu,
Tấm lành che tấm rách, đừng nói nhau nhiều
Số cô chẳng giàu thì nghèo,
Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà.
- Ba năm được một chuyến sai,

Áo ngắn đi mượn, quần dài đi thuê.

- Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng,

Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
2 - Bài 3: Điền các từ trái nghĩa thích hợp
vào các thành ngữ sau:

Chân cứng đá……
Có đi có…….
Gần nhà …… ngõ.
Mắt nhắm mắt……
Chạy sấp chạy ……
mềm
về.
xa
mở
ngửa
Vô thưởng vô ……
Bên trọng bên ……
Buổi đực buổi……
Bước thấp bước …….
Chân ướt chân…….
phạt.
khinh.
cái.
cao.
ráo.
I
Đ
TRÒ CHƠI GIẢI Ô CHỮ
N
H
À
H
Ơ
T
T
I
Ư
Ơ
G
A
N
D
Ạ
1
2
4
5
6
7
8
10
9
11
Ô chữ thứ 3 gồm 4 chữ cái đó là một từ trái nghĩa với từ héo
M
Ừ
N
G
ấ
N
R
T
I
Á
T
R
3
V
H
Ĩ
A
Ụ
G
N
I
Đ
N
T
H
Ư
Ở
G
N
È
H
N
H
A
N
H
Ô chữ thứ 9 gồm 3 chữ cái, đó là một từ trái nghĩa với từ
“sang ”?
Ô chư thứ 2 gồm 4 chữ cái là một từ trái nghĩa với từ” tủi “?
Ô chữ thứ 7 gồm 6 chữ cái, đó là một từ trái nghĩa với từ
“ phạt ”?
Ô chữ thứ 5 gồm 4 chữ cái đó là một từ đồng nghĩa với từ “quả”
Ô chữ thứ 11 gồm 5 chữ cái, đó là một từ trái nghĩa với từ
“chậm ”?
Ô chữ thứ 6 gồm 2 chữ cái, đó là một từ trái nghĩa với từ
“đứng ”?
Ô chữ thứ 8 gồm 5 chữ cái, đólà một từ đồng nghĩa với từ “ dũng cảm”?
Ô chữ thứ 10 gồm 7 chữ cái, đólà một từ đồng nghĩa với từ “ nhiệm vụ ”?
Ô chữ thứ 4 gồm 4 chữ cái, đó là một từ trái nghĩa với từ
“Dưới ”?
Ô chữ thứ nhất gồm 6 chữ cái đó là một từ đồng nghĩa với từ thi nhân
CÔNG VIỆC VỀ NHÀ





1. Học thuộc ghi nhớ.

2. Hoàn thành bài tập 4
vào vở bài tập.

3. Chuẩn bị bài mới: “Từ đồng âm”



XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN
QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM!