TIẾNG VIỆT LỚP 8TỪ TƯỢNG HÌNH ,TỪ TƯỢNG THANH (Tiêt 15 )
I/Kiểm tra bài cũ :
1/ trường từ vựng là gì ?
a/Tập hợp những từ có cùng nghĩa .
b/Tập hợp những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa .
c/Tập hợp những từ cùng nghĩa .
d/Tất cả đều đúng .
2/Tìm trường từ vựng của từ “Lạnh”
1/ B. Tập hợp những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa .
2/Trường từ vựng của từ “ lạnh” :
-Chỉ thời tiết và nhiệt độ cơ thể người :lạnh ,nóng ,hanh , ẩm ,mát...
-Tính chất của thực phẩm :lạnh , ôi,...
-Tính chất hay tình cảm của con người: lạnh lùng , ấm áp ...

Đọc đoạn văn trích sau và trả lời câu hỏi._Mặt lào đột nhiên co rúm lại .Những vết nhăn xô lại với nhau ép cho nước mắt chảy ra.Cái đầu của lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu như con nít .Lão hu hu khóc ... _Này! Ông giáo ạ! Cái giống nó cũng khôn!Nó cứ làm in như nó trách tôi; nó kêu ư ử ,nhìn tôi, như muốn bảo tôi rằng:”A!Lão già tệ lắm!Tôi ăn ở với lão như thếmà lão xử với tôi như thế này à ?
_Tôi ở nhà Binh Tư về được môt lúc thì thấy những tiếng nhốn nháo ở bên nhà lão Hạc .Tôi mải mốt chạy sang.Mấy người hàng xóm đến trước tôi đang xôn xao ở trong nhà .Tôi xồng xộc chạy vào . Lão Hạc đang vật vã trên giường, đầu tóc rũ rượi, áo quần xộc xệch, hai mắt long sòng sọc.
Hỏi:
Trong các từ in đậm trên,những từ nào gợi tả hình ảnh , dáng vẻ, trạng thái của sự vật;những từ nào mô phỏng âm thanh của tự nhiên ,của con người ?
Đó là các từ” móm mém ,vật vã ,rũ rượi ,xồng xộc,xộc xệch ,sòng sọc “gợi hình ảnh ,dáng vẻ, trang thái của sự vật .Từ mô phỏng âm thanh tự nhiên của con người: hu hu
Hỏi:
Những từ gợi tả hình ảnh,dáng vẻ , trạng thái hoặc mô phỏng âm thanh như trên có tác dụng gì trong văn miêu tả và tự sự ?
Những từ trên có tác dụng gợi hình ảnh, gợi âm thanh, góp phần tái hiện sinh động cụ thể mọi sự vật, hiện tượng được đề cập đến trong văn tự sự và miêu tả .
Từ các ví dụ trên, cho biết thế nào là từ tượng hình, từ tượng thanh ?
Từ tượng hình là từ gơị tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật.
Từ tượng thanh là từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên, của con người.
Từ các ví dụ, em rút ra được công dụng của từ tượng hình, từ tượng thanh ?
Từ tượng hình, tượng thanh gợi được hình ảnh, âm thanh cụ thể, sinh động, có giá trị biểu cảm cao; thường được dùng trong văn miêu tả và tự sự.
Học sinh đọc lại toàn bộ ghi nhớ SGK trang 49.
II- Luyện tập :phát vấn, thảo luận, trò chơi tiếp sức.
Bài tập 1 :Tìm từ tượng hình, tượng thanh trong các câu:
- A/Thằng Dần vục đầu vừa thổi vừa húp soàn soạt. Chị Dậu rón rén bưng một bát lớn đến chỗ chồng nằm.
-B/ Vừa nói hắn vừa bịch luôn vào ngực chị Dậu mấy bịch rồi lại sấn đến để trói anh Dậu.
- C/cai lệ tát vào mặt chị một cái đánh bốp, rồi hắn cứ nhảy vào cạnh anh Dậu.
- D/Rồi chi túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa. Sức lẻo khoẻo của anh chàng nghiện chạy không kịp với sức xô đẩy của người đàn bà lực điền, hắn ngã chỏng quèo trên mặt đất, miệng vẫn nham nhảm thét trói vợ chồng kẻ thiếu sưu.
_Từ tượng thanh :Soàn soạt ,bốp .
_Từ tượng hình :Rón rén, bịch ,lẻo khoẻo, chỏng quèo .
Bài tập2: tiếp sức
Tìm 5 từ tượng hình gợi tả dáng đi của người ?
Lò dò ,rón rén ,lom khom ,khệnh khạng ,huỳnh huỵch ...
Bài tập3:Phân biệt ý nghĩa của các từ tượng thanh :ha hả ,hi hi ,hô hố ,hơ hớ .
Bài tập4: Đặt câu với các từ tượng hình ,tượng thanh sau :lắc rắc ,lã chã ,lấm tấm ,khúc khuỷu ,lập loè, tích tắc ,lộp bộp ,lạch bạch , ồm ồm , ào ào...
Bài tập 5 :Sưu tầm môt bài thơ có sử dụng từ tượng hình ,tượng thanh .