Lớp
7a1

Văn bản:

Trình bày: NGUYỄN
NGỌC KHANG

Văn bản:TỤC NGỮ VỀ
CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI

A. Tìm hiểu bài
1. Một mặt người bằng mười mặt của.
2. Cái răng, cái tóc là góc con người.
3. Đói cho sạch, rách cho thơm.
4. Học ăn, học nói, học gói, học mở.
5. Không thầy đố mày làm nên.
6. Học thầy không tày học bạn.
7. Thương người như thể thương thân.
8. Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
9. Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

I - Bố cục
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.

Tục ngữ về
Một mặt người bằng mười mặt của.
Cái răng, cái tóc là góc con người. phẩm chất, giá
trị con người
Đói cho sạch, rách cho thơm.
Học ăn, học nói, học gói, học mở.
Tục ngữ về
Không thầy đố mày làm nên.
học tập, tu
Học thầy không tày học bạn.
dưỡng
Thương người như thể thương thân.
Tục ngữ
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
về quan hệ
Một cây làm chẳng nên non
ứng xử
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

Văn bản:TỤC NGỮ VỀ
CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI

A. Tìm hiểu bài
II – Phân tích
1. Tục ngữ về phẩm chất, giá trị con người
Câu 1: Một mặt người bằng mười mặt của

Câu 1: Một mặt người bằng mười mặt của

Câu 1: Một mặt người bằng mười mặt của

* Nghệ thuật
So sánh( bằng); hoán dụ: mặt người; nhân hóa:
mặt của; phép đối, gieo vần lưng:người-mười
-> Nội dung:
Đề cao giá trị của con người; con người quý hơn
nhiều lần so với củ cải vật chất...
=>Giá trị sử dụng:
Tư tưởng, triết lí sống: đặt con người lên trên
mọi thứ của cải; phê phán những người coi của
hơn người...
*Câu tương tự
Người sống hơn đống vàng; Của đi thay người;
Người ta là hoa đất...

Câu 3: Đói cho sạch rách cho thơm

Câu 3: Đói cho sạch, rách cho thơm.
* Nghệ thuật

Đối song song (đói – rách, sạch – thơm),
gieo vần sạch - rách

-> Nội dung

+ Nghĩa đen: Sự khó khăn, thiếu thốn về vật chất sạch, chỉ
những điều mà con người cần phải giữ gìn,vươn lên trong
mọi hoàn cảnh ->Dù đói vẫn phải ăn uống sạch sẽ; dù rách
vẫn phải giữ quần áo thơm tho, gọn gàng
+ Nghĩa bóng:Dù nghèo khổ thiếu thốn vẫn phải sống trong
sạch; không vì nghèo khổ mà làm điều xấu, tội lỗi..

=> Giá trị sử dụng

Khuyên con người sống tự trọng, nhân cách, Dù nghè o khổ
thiế u thố n vẫ n phả i số ng trong sạ ch. Giá o dụ c con ngườ i
phả i có lò ng tự trọ ng.

* Câu tương tự:

- Giấy rách phải giữ lấy lề,...

II- Phân tích
2. Tục ngữ về học tập, tu dưỡng
Câu 5: Không thầy đố mày làm nên

Câu 5: Không thầy đố mày làm nên
* Nghệ thuật
Lời thách đố, gieo vần: (Thầy – mày)
-> Nội dung
Vai trò quan trọng và công ơn của người
thầy trong sự thành công của mỗi người
=> Giá trị sử dụng
Khuyên nhủ cần kính trọng và biết ơn
thầy cô
* Câu tương tự:
Nhất tự vi sư, bán tự vi sư; muốn sang thì bắc
cầu kiều/ Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy

II – Phân tích
3. Tục ngữ về quan hệ ứng xử
Câu 8: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

Câu 8: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

* Nghệ thuật

Ẩn dụ: (ăn quả): người được thừa hưởng thành
quả (Kẻ trồng cây): chỉ người làm ra của cải

-> Nội dung

+ Nghĩa đen: Quả ngọt trái chín trên cây, người trồng
trọt đã tốn chăm sóc để cây ra hoa, kết trái ->Hoa quả
ta ăn đều do công sức người trồng cây mà có nên phải
ghi nhớ công ơn.
+ Nghĩa bóng: Khi được thừa hưởng thành quả nào đó
thì ta phải nhớ đến công ơn của người đã gây dựng nên
thành quả.

=> Giá trị sử dụng

Khuyên nhủ lối sống ân nghĩa thủy chung
Phê phán lối sống vô ơn, bội bạc

* Câu tương tự hoặc trái nghĩa với
câu ăn quả nhớ kẻ trồng cây
* Câu đồng nghĩa
- Uống nước nhớ nguồn
* Câu trái nghĩa
- Được chim bẻ ná, được cá quên ơn
- Qua cầu rút ván
- Ăn cháo đá bát...

II – Phân tích
3. Tục ngữ về quan hệ ứng xử
Câu 8: Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

Câu 9: Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

* Nghệ thuật

Hoán dụ: số từ: (một- ba);

Ẩn dụ: (một cây – một người); (ba cây – nhiều người);non,
núi cao: việc lớn, khó khăn; lục bát; đối

-> Nội dung

+ Nghĩa đen: một cây đơn lẻ thì không thể làm nên rừng
nhưng nhiều cây gộp lại sẽ thành rừng rậm, núi cao
+ Nghĩa bóng: một người riêng lẻ thì không thể làm nên việc
lớn nhưng nhiều người hợp sức lại sẽ giải quyết được khó
khăn, trở ngại
-> Khẳng định sức mạnh của tinh thần đoàn kết

=> Giá trị sử dụng

Giáo dục lối sống tập thể; lời khuyên về tinh thần
đoàn kết; tránh những tiêu cực cá nhân

*
-

Câu tương tự
Cả bè hơn cây nứa
Hợp quần gây sức mạnh
Góp gió thành bão
Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Giàu hình ảnh so sánh, ẩn dụ
- Ngắn gọn, hàm súc, có vần, nhịp...
2. Nội dung
- Tôn vinh giá trị con người
- Đưa ra nhận xét, lời khuyên về những
lối sống, phẩm chất mà con người cần
có.