V

I

Ế

T

VIẾT BÀI VĂN PHÂN
TÍCH MỘT TÁC PHẨM
VĂN HỌC

II
Quy trình

viết bài văn
phân tích tác
phẩm văn
học

II. Quy trình viết bài văn phân tích tác phẩm văn học

1.Các bước trong quy trình viết

III. Quy trình viết bài văn phân tích tác phẩm văn học
Các bước trong quy
trình viết

Tác dụng

Xác định được đề tài, mục đích và thu thập
Chuẩn bị trước khi
tư
liệu
để
viết
bài
văn
phân
tích
một
tác
viết
phẩm văn học.
Giúp người viết tìm ý và lập dàn ý để hình
thành nội dung chính của bải văn phân
Tìm ý, lập dàn ý
tích một tác phẩm văn học.
Viết bài
Triển khai các ý được đầy đủ dựa trên dàn ý.
Xem lại, chỉnh sửa và Kiểm soát lại bài văn đã viết, chỉnh sửa diễn
rút kinh nghiệm
đạt và rút ra kinh nghiệm cho bản thân.

II. Quy trình viết bài văn phân tích tác phẩm văn học

1.Các bước trong quy trình viết
2. Tiêu chí đánh giá

Sau khi viết xong,
đọc và kiểm tra lại
bài viết của mình dựa
vào bảng kiểm

2. Tiêu chí đánh giá

Xác định những
tiêu chí cần
được giải thích
thêm (nếu có).

Trình bày
cách sử dụng
bảng kiểm.

Bảng kiểm
Các phần

Nội dung kiểm tra

Nêu tên tác phẩm, thể loại và tên tác giả (nếu có)
Mở bài
Nêu khái quát đặc sắc của tác phẩm (chủ đề, hình thức nghệ thuật
 
nổi bật)
Nêu chủ đề của tác phẩm
 
Nêu một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm
 
Phân tích giá trị của một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật
 
Sử dung các bẳng chứng trong tác phẩm
 
Thân bài Sử dụng các phương tiện để liên kết các luận điểm, lí lẽ, bằng
chứng
Khẳng định lại thành công nổi bật của tác phẩm (chủ đề, hình thức
Kết bài nghệ thuật)
Nêu suy nghĩ, cảm xúc hoặc bài học rút ra từ tác phẩm
Đảm bảo đúng chính tả, ngữ pháp, không mắc lỗi diễn đạt (dùng từ
Diễn đạt
và đặt câu)

Đạt
 
 

 
 

 
 
 
 
 

 
 
 
 
 

 

 

 
 

 
 

Chưa
đạt

III. Thực hành viết bài văn phân
tích một tác phẩm văn học

Đề bài: Viết bài văn
phân tích một tác
phẩm truyện mà em
yêu thích.

Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết
01

Chọn tác
phẩm truyện
dự định sẽ
viết bài văn
phân tích.

02

Đọc lại
truyện, tìm
chủ đề, liệt kê
các sự kiện,
nhân vật, chi
tiết tiêu biểu.

=>Truyện mà em
yêu thích hoặc giúp
em có những thay
đổi về cách nhìn
cuộc sống, con
người..

Bước 2: tìm ý,
lập dàn ý

PHT 2

Phiếu tìm ý

PHIẾU TÌM Ý : PHÂN TÍCH MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC
Tên tác phẩm văn học em lựa chọn:…......................................................................................
Thông tin chung về tác giả, tác phẩm:........................................................................................
.......................................................................................................................................................
Chủ đề:
+ Tóm lược nội dung tác phẩm: ……...................……….............................................................
+ Nêu chủ đề: …............................................................................................................................
Những nét đặc sắc về nghệ thuật và tác dụng:
+ Nét thứ nhất: Chỉ ra và nêu tác dụng
……………………………………………………………………………………………………
+ Nét thứ 2: Chỉ ra và nêu tác dụng
+ ….................................................................................................................................................
Cảm nhận về tác phẩm

Bước 3:
Viết bài

Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết

Em hãy
tìm đọc
Các truyện mà
em đã học
trong sách giáo
khoa Ngữ văn
6, 7.

Truyện mà em yêu
thích hoặc giúp em
có những thay đổi
về cách nhìn cuộc
sống, con người..

Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết

Xác định
mục đích
Để chia sẻ suy nghĩ của
mình với bạn bè trong
lớp, trong trường/ tham
gia một cuộc thi viết/ ghi
nhật kí cho chính mình,…

Thu thập
tư liệu
các nguồn tham khảo
uy tín: các tờ báo và
tạp chí: Văn học và
Tuổi trẻ, Văn nghệ,
Tuổi trẻ, Thanh niên,
…

Hình thức ghi
chép và suy ngẫm
nhật kí đọc sách,
bảng tóm tắt thông
tin, sơ đồ tóm tắt
nhân vật,…

Quan sát cách GV
tìm ý để hoàn thành
PHT sau đây:

Quá trình làm
mẫu tìm ý

Bài học em rút
ra

…

…

a. Tìm ý
HS về nhà điền vào
phiếu tìm ý phân
tích một tác phẩm
văn học trong SGK
(làm vào vớ);

b. Lập dàn ý
Nhiệm vụ

Tiến hành lập
dàn ý (tham
khảo dàn ý trong
SGK) và tiến
hành viết bài.

b. Lập dàn ý

Lập dàn ý

Mở bài

Giới thiệu tác phẩm (tên tác phẩm, tác giả)
Nêu khái quát về chủ đề và một vài nét đặc sắc
về hình thức nghệ thuật của tác phẩm
Nêu chủ đề của tác phẩm

Thân bài

Kết bài

Chỉ ra và phân tích tác dụng của một vài nét đặc
sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm.
Khẳng định lại chủ đề và giá trị của một vài nét
đặc sắc về hình thức nghệ thuật cảu tác phẩm.
Nêu suy nghĩ/ cảm xúc về tác phẩm, chai sẻ bài
học rút ra cho bản thân.

Tên tác phẩm được
phân tích:
…………………………………
Bồng chanh đỏ
Lập dàn ý cho phần viết bài văn:
- Đọc lại tác phẩm cần phân tích.
- Xác định các nội dung chính cần
phân tích:
+ Chủ đề của tác phẩm.
+ Một số nét đặc sắc về hình thức
nghệ thuật.
Ví dụ: Nét đặc sắc trong nghệ thuật
của truyện thường ở các yếu: bối
cảnh, tình huống truyện, nhân vật,
chi tiết tiêu biểu, ngôi kể, giọng kể,
…
- Khái quát lại nội dung, nghệ thuật.
Bài học, suy nghĩ, cảm xúc.

Dàn
ý
Phần mở bài:

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm:………………………………………
- Nêu khái quát về chủ đề và đặcĐỗ
sắcChu,
nghệBồng
thuậtchanh
của tácđỏphẩm:……
……………………………………………………………………………
……………..
Tình yêu thương và sự tôn trọng tự do của thiên nhiên
…………………………………………………………………………….
. một số đặc sắc về hình thức nghệ thuật
Phần thân bài:
Tình yêu thương, sự trân trọng, sống hài
- Nêu chủ đề của tác phẩm:……………………………………..
hòa với thiên nhiên
- Chỉ ra, phân tích một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác
phẩm:………………………………………………………
+ Nhân vật
………………………………………………………………
+ Chi tiết tiêu biểu
Phần kết bài:
-Khẳng định lại chủ đề và giá trị của một vài nét đặc sắc về hình thức
nghệ thuật của tác phẩm………………………………….
Với
lối viết chân thực, nhẹ nhàng mà giàu cảm xúc, “Bồng tranh đỏ” đã để lại cho
………………………………………………………………….

người đọc bài học về cách ứng xử của con người: yêu thương, tôn trọng, bảo vệ …

- Chia sẻ suy nghĩ/cảm xúc về tác phẩm, chia sẻ bài học rút ra cho
bản thân:……………………………………………………….

Chiều thu
Thăm thẳm trời xanh lộng đáy hồ,
Mùi hoa thiên lý thoảng chiều thu.
Con cò bay lả trong câu hát,
Giấc trẻ say dài nhịp võng ru.
 
Lá thấp cành cao gió đuổi nhau,
Góc vườn rụng vội chiếc mo cau.
Trái na mở mắt, nhìn ngơ ngác,
Đàn kiến trường chinh tự thưở nào.
(Nguyễn Bính – Thơ và đời, NXB Văn học, 2003)

PHT ....
Câu số

Gợi ý trả lời

1

Bài văn phân tích tác phẩm văn học Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam).
Mở bài giới thiệu tác phẩm văn học, nêu ý kiến khái quát về chủ đề và nét đặc sắc
nghệ thuật.
Phần thân bài có hai luận điểm:
- Luận điểm 1: Chủ để truyện.
- Luận điểm 2: Đặc sắc nghệ thuật: Cốt truyện và tình huống truyện; miêu tả nội
tâm nhân vật, chi tiết đặc sắc.
- Các lí lẽ có kí hiệu là (*).
- Các dẫn chứng có kí hiệu là (**).

2

3

4
5

Phần kết bài có hai ý: Khẳng định lại ý kiến về chủ đề và đặc sắc nghệ thuật; nêu
cảm nghĩ về tác phẩm.
Người viết dùng cụm từ liên kết giữa các phần, các đoạn của bài viết: Trước hết,
bên cạnh đó, hơn thế nữa....

Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học
Tên tác phẩm được
Phần mở bài:
phân tích:
- Giới thiệu tác phẩm:
…………………………………
……………………………………………….

Các bước lập lập dàn ý cho phần viết bài
văn:
- Đọc lại tác phẩm cần phân tích.
- Xác định các nội dung chính cần phân tích:
+ Chủ đề của tác phẩm.
+ Một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật.

- Nêu khái quát về chủ đề và một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm:
………………………………………………………………………………….........
Phần thân bài:
- Nêu chủ đề của tác phẩm:
………………………………………………
- Chỉ ra, phân tích một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm:

Ví dụ: Nét đặc sắc trong hình thức nghệ thuật
của thể loại truyện thường nằm ở các yếu tố
bối cảnh, tình huống truyện, nhân vật, chi tiết
tiêu biểu, ngôi kể, giọng kể,…

…………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………

- Sắp xếp các luận điểm, lí lẽ, bằng chứng tìm
được theo một trình tự hợp lí.

- Khẳng định lại chủ đề và giá trị của một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của
tác phẩm:

- Tiến hành viết bài, chỉnh sửa, rút kinh
nghiệm.

- Chia sẻ suy nghĩ/cảm xúc về tác phẩm, chia sẻ bài học rút ra cho bản thân:

Phần kết bài:

…………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………

Bước 3: Viết bài
1
Viết bài dựa trên
cơ sở dàn ý.

3
Tách đoạn hợp lí

2
Nêu luận điểm, lí lẽ
kết hợp với bằng
chứng.

4
Sử dụng các phương
tiện liên kết để liên kết
các luận điểm, lí lẽ,
bằng chứng.

Bước 4: Xem lại,
chỉnh sửa và rút
kinh nghiệm

Bước 4: Kiểm tra, chỉnh sửa và rút kinh nghiệm

Sau khi viết xong, đọc và
kiểm tra lại bài viết của mình
dựa vào Bảng kiểm kĩ năng
viết bài văn phân tích một tác
phẩm văn học: Chủ đề và nét
đặc sắc về hình thức nghệ
thuật (trong SGK).

Bước 4: Kiểm tra, chỉnh sửa và rút kinh nghiệm

Chỉnh sửa bài viết.

Sau khi viết xong,
hs tự kiểm tra, xem
xét và điều chỉnh
theo bảng kiểm.

Rút kinh nghiệm

Hoạt động vận dụng

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Nhiệm vụ
Sửa bài viết
cho hoàn
chỉnh và công
bố.

Chọn truyện khác
để viết bài văn
phân tích tác
phẩm mới và
công bố