KHỞI ĐỘNG
Em có thích xem hài kịch không?
Và sau khi xem hài kịch cảm xúc của em như thế nào?

Ngữ văn
8

Sản phẩm Giáo án của Hoàng Gia
Đt(ZALO): 0785584435
Mail: hogia0785@gmail.com

BÀI 5
NHỮNG TÌNH
HUỐNG KHÔI HÀI
(HÀI KỊCH)

Ngữ văn
8

BÀI 5

I

Giới thiệu
bài học

GIỚI THIỆU BÀI HỌC

- Chủ đề 5: Trong tác phẩm văn học, cuộc sống luôn hiện lên một cách
đa dạng, sinh động với nhiều cung bậc, góp phần thoả mãn nhu cầu tinh
thần, đời sống tình cảm muốn màu muôn vẻ của con người. Khúc tráng
ca hào sảng về chiến công vang dội của người anh hùng; khúc bi ca ai
oán, xót thương trước những thân phận thua thiệt, bé mọn; tràng cười
sâu cay, chua chát khi cuộc sống hiện ra như những tấn trò đời;... tất cả
đều cần thiết cho dời sống con người và không có cung bậc nào có thể
thay thế cho cung bậc nào.
Qua một số văn bản hài kịch như Ông Giuốc-đanh (Jourdain) mặc lễ
phục, Cái chúc thư, "Thuyền trưởng tàu viễn dương” trong bài học này,
các em sẽ được học cách đọc hiểu văn bản hài kịch; từ đó, hiểu thêm về
đặc điểm, giá trị của tiếng cười trong thể loại văn học này.

BÀI 5

II

Tìm hiểu tri
thức ngữ văn

Đọc thông tin trong sách giáo khoa, và hoàn thành phiếu học tập
1. Khái niệm

?

2. Đặc điểm hài kịch

3. Căn cứ xác định chủ đề văn bản

?

II. Tìm hiểu tri thức ngữ văn
1. Khái niệm hài kịch
Hài kịch là một thể loại kịch dùng biện pháp gây cười để chế giễu các tính cách và hành động xấu xa,
lỗ bịch, lỗi thời của con người.

II. Tìm hiểu tri thức ngữ văn
1. Khái niệm hài kịch
2. Các đặc điểm của hài kịch
Nhân vật của hài kịch là đối tượng của tiếng cười, gồm những hạng người hiện thân cho các thói tật xấu hay
những gì thấp kém trong xã hội. Tính cách của nhân vật hài kịch được thể hiện qua những biển cổ dẫn đến sự phơi
bày, phê phán cái xấu. Hành động trong hài kịch là toàn bộ hoạt động của các nhân vật (bao gồm lời thoại, điệu bộ,
cử chỉ...) tạo nên nội dung của tác phẩm hải kịch. Hành động thể hiện qua lời thoại dưới các dạng: tấn công – phân
công; thăm dò – làng tránh; chất vấn – chối cãi; thuyết phục – phủ nhận/ bác bỏ, cầu xin – từ chối,... Mọi hành
động lớn nhỏ trong kịch nói chung, hải kịch nói riêng đều dẫn tới xung đột và giải quyết xung đột; qua đó, thể hiện
chủ đề của tác phẩm.
Xung đột kịch thường này sinh dựa trên sự đối lập, mâu thuẫn tạo nên tác động qua lại giữa các nhân vật hay các
thể lực. Có nhiều kiểu xung đột, xung đột giữa cái cao cả với cải cao cả, giữa cái cao cả với cái thấp kém, giữa cải
thấp kém với cái thấp kém,... Trong hài kịch, do đặc điểm, tính chất của các nhân vật xung đột thường diễn ra giữa
cái thấp kém với cái thấp kém. Ví dụ: xung đột giữa những kẻ có mưu đồ đen tối với nhau hay xung đột giữa thói
keo kiệt, bủn xỉn của một kẻ cho vay nặng lãi với nhu cầu tiêu pha lãng phi của những đứa con hư...
Lời thoại là lời của các nhân vật hải kịch nói với nhau (đối thoại) nói với bản thân (độc thoại) hay nói với khán giả
(bằng thoại) góp phần thúc đẩy xung đột hài kịch phát triển.
Lời chỉ dẫn sân khấu là những lời chú thích ngắn gọn của tác giả biên kịch (thường để trong ngoặc đơn) nhằm
hướng dẫn, gợi ý về cách bài trí, xử lí âm thanh, ánh sáng, việc vào – ra sân khấu của diễn viên thủ vai nhân vật
cùng trang phục,hành động, cử chỉ, cách nói năng của họ, ...

II. Tìm hiểu tri thức ngữ văn
1. Khái niệm hài kịch
2. Các đặc điểm của hài kịch
3. Căn cứ xác định chủ đề
Chủ đề là vấn đề chính mà tác phẩm muốn nêu lên qua một hiện tượng đời sống. Để xác định chủ đề
của tác phẩm văn học cần dựa trên nhiều yếu tố như nhan đề, hệ thống các chi tiết và mối quan hệ giữa
chúng trong tác phẩm; giọng điệu, ngôn từ. thái độ, tình cảm, cảm xúc của chủ thể trở tỉnh (trong tác
phẩm thơ); cách xây dựng nhân vật, cốt truyện, sử dụng tình huống, hành động, xung đột,... (trong tác
phẩm truyện và tác phẩm kịch)

II. Tìm hiểu tri thức ngữ văn
1. Khái niệm hài kịch
2. Các đặc điểm của hài kịch
3. Căn cứ xác định chủ đề

Sau khi học xong bài Giới thiệu bài học và
Tri thức Ngữ Văn, em tiếp thu được những
tri thức gì? Hãy hệ thống hóa lại kiến thức
đó bằng sơ đồ tư duy.  

Khởi động

Xem video sau và nêu cảm nhận ban đầu của em về nhân vật chính

BÀI 5

Sản phẩm Giáo án của Hoàng Gia
Đt(ZALO): 0785584435
Mail: hogia0785@gmail.com

NHỮNG TÌNH HUỐNG KHÔI HÀI
(HÀI KỊCH)

VĂN BẢN 1
ÔNG GIUỐC –
ĐANH MẶC LỄ PHỤC

Ngữ văn
8

MỤC TIÊU
1. Mức độ/ yêu cầu cần đạt:
 Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của hài kịch như: xung đột, hành động, nhân vật, lời thoại, thủ pháp
trào phúng.
 Nhận biết và phân tích được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc thông qua hình
thức nghệ thuật; phân tích được một số căn cứ để xác định chủ đề.
2. Năng lực
a. Năng lực chung
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...
b. Năng lực riêng biệt
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản Ông Giuôc – đanh mặc lễ phục
- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về văn bản 
- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa truyện;
3. Phẩm chất:
-  Ý thức được sự bình đồng, dân chủ, có thái độ phê phân cái xấu, trân trọng tiếng cười trong cuộc sống.

I. Trải nghiệm
cùng văn bản

1. Đọc văn bản

Cả lớp cùng đọc
thầm lại vở kịch

I. Trải nghiệm cùng văn bản
2. Tìm hiểu chung

a. Tác giả
 Mô-li-e (1622 -1673)
nhà soạn kịch nổi tiếng
người Pháp.

b. Tác phẩm
 Thể loại: Hài kịch
 Xuất xứ: Đoạn trích là lớp kịch
kết thúc hồi 2 , trích vở kịch 5 hồi
Trưởng giả học làm sang.

Sơ đồ bố cục hài kịch “Trưởng giả học làm sang”

Hồi 1

Lớp
1

Hồi 2

Lớp
2

Lớp
3

Hồi 3

Lớp
4

Lớp
5

Hồi 4

Hồi 5

“ Ông
Giuốc đanh mặc
lễ phục.”

Tóm tắt vở hài kịch Trưởng giả học làm sang
Vở kịch gồm 5 hồi có xen những màn ca vũ nên gọi là khúc hài kịch.
Ông Giuốc-đanh – nhân vật chính – tuổi ngoài 40, là 1 người giàu có
nhờ bố mẹ ngày trước làm nghề buôn dạ nên muốn trở thành nhà quý
tộc, bước chân vào giới thượng lưu. Tuy dốt nát những ông muốn học
đòi những người cao sang nên thuê thầy về dạy đủ tất cả các môn âm
nhạc, kiếm thuật, triết lí và tìm cách thay đổi cả lối ăn mặc. Ông ngớ
ngẩn để cho bọn họ lừa bịp dễ dàng. Ông từ chối gả con gái Luyxin
cho Clê-ông chỉ vì chàng không phải quý tộc. Cuối cùng, nhờ mưu
mẹo của đầy tớ Cô-vi-ên, Clê-ông cải trang làm hoàng tử Thổ Nhĩ Kì
đến hỏi cưới và được ông chấp nhận ngay.

Cảnh 1: Ông Giuốcđanh và bác phó may

Bố

cục
Cảnh 2: Ông Giuốcđanh và 4 thợ phụ

II. Suy ngẫm và
phản hồi

1. Nhân vật,
hành động,
ngôn ngữ và
xung đột hài
kịch

a. Nhân vật
- Nhân vật: Ông Giuốc-đanh, phó
may, thợ phụ.
- Các nhân vật (Ông Giuốc-đanh,
phó may, thợ phụ) đều hiện thân
cho cái thấp kém.
- Tiếng cười hướng đến tất cả các
nhân vật nhưng chủ yếu hướng đến
nhân vật ông Giuốc-đanh, cụ thể là
thói học làm sang lố bịch của ông.

b. Hành động, ngôn ngữ

Em hiểu thế nào là
hành động trong hài
kịch?

- Hành động trong hài kịch: là toàn bộ hành động của các
nhân vật (lời thoại, điệu bộ, cử chỉ) tạo nên nội dung của tác
phẩm. Hành động thể hiện qua lời thoại dưới các dạng khác
nhau: tấn công – phản công, thăm dò – lảng tránh, chất vấn –
chối cãi, cầu xin – từ chối…

b. Hành động, ngôn ngữ
Nhân vật, lời thoại

Hành động

Tác động

b. Hành động, ngôn ngữ
Nhân vật, lời thoại

Hành động

Tác động

Ông Giuốc-Đanh – Thế này là thế nào?
Bác may hoa ngược mất rồi!

Chất vấn, trách cứ,
bực bội, chê bai

Làm nảy sinh xung đột

Phó may – nào ngài có bảo là ngài muốn
may xuôi đâu!

Chối cãi, chống chế Kiềm chế, ngăn chặn xung
đột

Ông Giuốc-Đanh – Lại cần phải bảo may
hoa xuôi ư?

Ngờ vực, thắc mắc

Duy trì xung đột

Phó may – Vâng, phải bảo chứ. Vì những
người quý phái đều mặc như thế cả.

Chống chế, lừa bịp

Kiềm chế, ngăn chặn xung
đột

Ông Giuốc-Đanh – những người quý phái
mặc áo ngược hoa ư?
Phó may – Thưa ngài, vâng

Bị lừa bịp - giải tỏa
ngờ vực

Hòa hoãn

Ông Giuốc-Đanh - Ồ! Thế thì bộ áo này
may được đấy.

Tỏ sự hài lòng,
khen ngợi

Thuyết phục và bị thuyết phục,
mâu thuẫn được giải quyết

c. Xung đột kịch
Bảng 1. Xung đột liên quan đến hành vi (1) của phó may: Mua
bít tất quá chật

Hành động và xung đột
Các hành động làm nảy
sinh xung đột (1)

Giữa ông Giuốc-Đanh và phó may
- Phó may:
+ Hành vi (1): ăn bớt tiền (mua bít tất chật).
Ông Giuốc-Đanh:
+ Hành vi/ lời thoại: kêu than, trách móc, bực dọc
khi thử bít tất chật bị đau chân.

Các hành động giải
quyết xung đột (1)

- Phó may:
+ Hành vi/ lời thoại: lí sự, tìm cách xoa dịu, phủ
định về chuyện bít tất chật gây dau chân.
=> Xung đột (1) được giải quyết

Bảng 2. Xung đột liên quan đến hành vi (2) của phó may: May hoa ngược
Hành động và xung đột

Các hành động làm
nảy sinh xung đột (2)

Các hành động giải
quyết xung đột (2)

Giữa ông Giuốc-Đanh và phó may
- Phó may:
+ Hành vi (2): may hoa ngược; lời thoại: ba hoa,
khoác lác về chất lượng bộ lễ phục.
- Ông Giuốc-Đanh:
+ Hành vi/ lời thoại: ngờ vực, chất vấn về hoa trên áo
phạm lỗi may ngược.
- Phó may:
+ Hành vi/ lời thoại: lí sự, tìm cách xoa dịu, phủ định
về chuyện bít tất chật gây dau chân.
- Ông Giuốc-Đanh:
+ Hành vi/ lời thoại: chuyển từ bực bội sang hài lòng,
từ chê sang khen.
=> Xung đột (2) được giải quyết

Bảng 3. Xung đột liên quan đến hành vi (3) của phó may: Ăn bớt vải
Hành động và xung đột

Giữa ông Giuốc-Đanh và phó may

- Phó may:
+ Hành vi (3): ăn bớt vải (gạn vải may lễ phục của ông
Các hành động làm
nảy sinh xung đột (2) Giuốc-Đanh để may áo cho bản thân
- Ông Giuốc-Đanh:
+ Hành vi/ lời thoại: phát hiện, phản ánh việc phó may ăn
bớt vải của mình may cho hắn.
- Phó may:
+ Hành vi/ lời thoại: lấy lí do vải tốt, đẹp, dùng từ ngữ lập lờ
“gạn” che đậy hành vi; đánh lạc hướng sang thử lễ phục.
Các hành động giải
quyết xung đột (3)
- Ông Giuốc-Đanh:
+ Hành vi/ lời thoại: chưa kịp phản ứng về việc bị ăn bớt vải
đã bị mê hoặc bởi việc thử lễ phục theo cách thức các nhà quý
phái.
=> Xung đột (3) được giải quyết

Bác
phó
may

Ông
Giuốcđanh

Láu cá, lừa
bịp

Mê muội,
ngu dốt,
ngớ ngẩn

Yếu tố
hài được
xây dựng
trên cơ
sở “Cái
trái tự
nhiên”

- Tiếng cười bật ra từ nhiều nguyên
nhân, hành vi, lời nói của các nhân
vật, nhưng suy cho cùng nó toát ra
từ thói thích học làm sang của ông
Giuốc-đanh.
- Là “trưởng giả học làm sang”,
ông ta tự biến mình thành kẻ lố
bịch hoặc dễ dàng bị người khác xỏ
mũi, biến ông ta thành lố bịch.

2. Kiểu xung đột, chủ đề văn bản và thủ pháp trào phúng

a. Kiểu xung đột

Màn kịch Ông Giuốc-đanh mặc
lễ
phục
khai
xung
Dựa
vào đâu
emthác
khẳngdạng
định như
vậy?
đột nào trong các dạng xung
đột dưới đây?
a, Xung đột giữa " cái cao cả" với " cái cao cả"

-b,Các
nhân
vật "(Ông
Giuốc-đanh,
Xung
đột giữa
cái cao
cả" với " cáiphó
thấp
kém" thợ phụ) đều hiện thân cho cái
may,
thấp kém.

c, Xung đột giữa " cái thấp kém" với " cái thấp
kém"

b. Chủ đề văn bản
- Sự tốn kém và lố bịch của ông Giuốcđanh trong việc mặc lễ phục nhằm thỏa
mãn ham muốn “học làm sang”.

c. Thủ pháp trào phúng
- Thủ pháp phóng đại (nói quá), thủ pháp
lặp lại và tăng tiến, thủ pháp phóng đại
sự lố bịch bằng những động tác cơ thể.

VD: Thủ pháp phóng đại có tác dụng tô
đậm, chế giễu sự ngớ ngẩn của ông
Giuốc-đanh: ông tin vào một điều rất vô
lý rằng: hoa may ngược trên lễ phục là
“mốt” thời thượng hay sở thích của
những người quý phái.

- Gợi ý, chỉ dẫn việc ra, vào sân
khấu, cách diễn xuất của diễn viên,
cách bài trí sân khấu.

3. Vai trò
của chỉ
dẫn sân
khấu

- Đoạn văn in nghiêng trong văn bản
là chỉ dẫn sân khấu:
+ Có vai trò chỉ dẫn việc tổ chức hoạt
động của các diễn viên trên sân khấu.
+ Đây còn như màn kịch không lời phô
bày 1 cách tập trung tính chất lố bịch,
nhố nhăng trong hành động của các
nhân vật.
=> Đoạn văn cho thấy sự sáng tạo độc
đáo, đầy dụng ý và hiệu quả của Môli-e.

Luyện tập

Một số bạn cho rằng nên dung Trưởng giả
học làm sang làm nhan đề cho văn bản trên;
một số khác lại cho rằng Ông Giuốc-đanh
mặc lễ phục mới sát hợp với nội dung văn
bản trên? Em tán đồng ý kiến nào? Vì sao?

Vận dụng

BTVN

Làm việc theo nhóm, đóng vai nhân vật
trong lớp kịch Ông Giuốc-đanh mặc lễ
phục và lập buổi talk show bàn về những
vấn đề sau:

Em đánh giá thế
nào về nhân vật
Giuốc-đanh và những
tên thợ may. Họ đại
diện cho ai?

Trang phục (cái bề
ngoài) có làm thay
đổi được bản chất
con người không?

Đánh giá hiện tượng
muốn chứng minh
đẳng cấp sành điệu
qua vẻ bề ngoài trong
xã hội nay

THANK YOU