Nhìn hình
đoán nhà
thơ

TẾ
HANH

THẾ
LỮ

XUÂN
QUỲNH

VŨ
ĐÌNH
LIÊN

TỐ
HỮU

I. ĐỌC - TÌM HIỂU CHUNG

Văn bản:
Tố Hữu

Tiết 83-Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920-2002)

- Tên khai sinh Nguyễn Kim Thành
- Ông giác ngộ CM từ rất sớm(1938) và có cống
hiến to lớn cho cách mạng và nền văn học dân
tộc.
- Lá cờ đầu của thơ ca cách mạng và kháng
chiến.
- Phong cách nghệ thuật: Tố hữu là nhà thơ trữ
tình chính trị , thơ ông mang chất dân tộc đậm
nét…

Một số hình ảnh về hoạt động cách mạng của nhà thơ Tố
Hữu

Tố Hữu với Bác
Hồ ở Pắc Bó 1961

Tố Hữu làm việc với
Bác Hồ 1961

Tố Hữu vào chiến
trường Miền Nam

Các tác phẩm chính của nhà thơ Tố Hữu

1937 – 1946

1947 – 1954

1955 – 1961

Các tác phẩm chính của nhà thơ Tố Hữu

Máu và hoa
1962 – 1971

1972 – 1977

1978 – 1992

Dấu ấn nhà thơ

Dấu ấn nhà thơ

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

* Từ khó:

Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...
Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

* Từ khó:

Con tu hú

Bắp

d) Phương thức biểu đạt

a) Hoàn cảnh sáng tác
Bài thơ được sáng tác tháng 7/1939
khi tác giả bị bắt giam tại nhà lao

- Phương thức biểu đạt: biểu cảm
kết hợp với miêu tả

Thừa Phủ (Huế)

Tác phẩm
b) Xuất xứ
Được in trong tập Từ ấy - tập thơ đầu
tiên của Tố Hữu.

c) Thể thơ
- Thể thơ: Thơ lục bát

Phần 1: 6 câu đầu: Bức tranh mùa hè

BỐ CỤC
Phần 2: 4 câu tiếp theo: Tâm trạng của
người tù cách mạng

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

II. Đọc - hiểu văn bản:
* Nhan đề:

Cấu trúc

Chưa trọn vẹn thành câu, mang
chức năng trạng ngữ…
Không nói về sự việc, tư tưởng, chỉ
nói về thời gian,

Ý nghĩa

Đây là nhan đề mở, gợi mạch cảm xúc
cho toàn bài thơ.
Cách nói nửa chừng, gây hấp dẫn,
thu hút sự chú ý của người đọc

Lạ, độc đáo, giàu ý nghĩa

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

II. Đọc - hiểu văn bản:
* Nhan đề: Lạ, độc đáo, giàu ý nghĩa

- Chim tu hú
*Âm thanh - Ve ngân
- Sáo diều
*Hình ảnh

1. Bức tranh mùa hè:

* Màu sắc:

- Lúachiêm
- Trái cây
- Cánh diều

-Tươi vui, rộn rã.
- Gần gũi,
thân thuộc
- Đẹp, gợi cảm

- Màu vàng ( bắp)
- Màu hồng (nắng)
- Màu xanh (trời…)

* Hương vị:

- Lúa chín
- Trái cây

* Không gian:

Tươi sáng,
rực rỡ
Ngọt ngào,
lan tỏa

Bao la, khoáng đạt

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

II. Đọc - hiểu văn bản:
3. Đọc - hiểu khái chung:
4. Tìm hiểu chi tiết:
* Nhan đề: Lạ, độc đáo, giàu ý nghĩa
a. Bức tranh mùa hè:

- Chim tu hú
*Âm thanh - Ve ngân
- Sáo diều
*Hình ảnh

* Màu sắc:

- Lúachiêm
- Trái cây
- Cánh diều

-Tươi vui, rộn rã.
- Gần gũi,
thân thuộc
- Đẹp, gợi cảm

- Màu vàng ( bắp)
- Màu hồng (nắng)

Tươi sáng,
rực rỡ

- Màu xanh (trời…)
* Hương vị:

- Lúa chín
- Trái cây

Ngọt ngào,
lan tỏa

=> Nghệ thuật miêu tả tinh tế, sinh động
=> Từ ngữ giản dị, gợi tả, gợi cảm

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

II. Đọc - hiểu văn bản:
3. Đọc - hiểu khái chung:
4. Tìm hiểu chi tiết:
* Nhan đề: Lạ, độc đáo, giàu ý nghĩa
a. Bức tranh mùa hè:

- Chim tu hú
*Âm thanh - Ve ngân
- Sáo diều
*Hình ảnh

* Màu sắc:

- Lúachiêm
- Trái cây
- Cánh diều

-Tươi vui, rộn rã.
- Gần gũi,
thân thuộc
- Đẹp, gợi cảm

- Màu vàng ( bắp)
- Màu hồng (nắng)

Tươi sáng,
rực rỡ

- Màu xanh (trời…)
* Hương vị:

- Lúa chín
- Trái cây

Ngọt ngào,
lan tỏa

Tươi đẹp, rộn rã, tưng bừng

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

II. Đọc - hiểu văn bản:
3. Đọc - hiểu chung:
4. Tìm hiểu chi tiết:
* Nhan đề: Lạ, độc đáo, giàu ý nghĩa
a. Bức tranh mùa hè:

Có ý kiến cho rằng: «Bức tranh mùa hè
không tĩnh tại mà dường như ta cảm nhận
được cả sự vận động của sự sống ẩn chứa
trong từng câu chữ. Em có đồng ý với ý kiến
đó không? Vì sao?
( Thảo luận cặp đôi : 1 phút)

Tươi đẹp, rộn rã, tưng bừng

Sức sống mãnh liệt

- Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần
- Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...”

Văn bản:
Tố Hữu

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

II. Đọc - hiểu văn bản:
3. Đọc - hiểu khái chung:
4. Tìm hiểu chi tiết:
* Nhan đề: Lạ, độc đáo, giàu ý nghĩa
a. Bức tranh mùa hè:

Tươi đẹp, rộn rã, tưng bừng

- Chim tu hú
*Âm thanh - Ve ngân
- Sáo diều
*Hình ảnh

* Màu sắc:

- Lúa chiêm
- Trái cây
- Cánh diều

-Tươi vui, rộn rã.
- Gần gũi,
thân thuộc
- Đẹp, gợi cảm

- Màu vàng ( bắp)
- Màu hồng (nắng)

Tươi sáng,
rực rỡ

- Màu xanh (trời…)
Sức sống mãnh liệt

Yêu thiên nhiên, yêu
cuộc sống tha thiết

* Hương vị:

- Lúa chín
- Trái cây

Ngọt ngào,
lan tỏa

=> Nghệ thuật miêu tả tinh tế, sinh động
=> Từ ngữ giản dị, gợi tả, gợi cảm

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

II. Đọc - hiểu văn bản
1. Bức tranh mùa hè:

Tươi đẹp, rộn rã, tưng bừng, sức sống mãnh liệt
2. Tâm trạng người tù cách mạng:

Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!

Văn bản:
Tố Hữu

Tươi đẹp, bao la, khoáng đạt

Tù túng, ngột ngạt

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

II. Đọc - hiểu văn bản:
1. Bức tranh mùa hè:

Tươi đẹp, rộn rã, tưng bừng, sức sống mãnh liệt
2. Tâm trạng người tù cách mạng:

Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!
- Nhịp thơ:

Thay đổi :6/2 ; 3/3

- Giọng điệu:

Nghẹn ngào, uất ức

- Từ ngữ:

-Động từ mạnh; tính từ
-Từ cảm thán, câu cảm thán

Bực bội, uất ức , muốn phá tan
xiềng xích

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

II. Đọc - hiểu văn bản:
1. Bức tranh mùa hè:

Tươi đẹp, rộn rã, tưng bừng, sức sống mãnh liệt
b. Tâm trạng người tù cách mạng:

Bực bội, uất ức , muốn phá tan
xiềng xích

Yêu nước sâu sắc, ý chí chiến đấu
mạnh mẽ

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

II. Đọc - hiểu văn bản:
1. Bức tranh mùa hè:

Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!

Tươi đẹp, rộn rã, tưng bừng, sức sống mãnh liệt
b. Tâm trạng người tù cách mạng:

Bực bội, uất ức , muốn phá tan
xiềng xích

Yêu nước sâu sắc, ý chí chiến đấu
mạnh mẽ

- Nêu nhận xét của em về ý nghĩa tiếng
chim tu hú ở đầu và cuối bài thơ?

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

II. Đọc - hiểu văn bản:
1. Bức tranh mùa hè:

Tươi đẹp, rộn rã, tưng bừng, sức sống mãnh liệt
b. Tâm trạng người tù cách mạng:

Bực bội, uất ức , muốn phá tan
xiềng xích

Yêu nước sâu sắc, ý chí chiến đấu
mạnh mẽ

Khao khát tự do cháy bỏng

Đầu bài thơ: Tiếng tu hú tươi vui, ríu rít
gợi khung cảnh bao la, tưng bừng như
lời mời gọi của cuộc sống tự do => biểu
hiện niềm vui rạo rực, say mê, sự gắn
bó, chan hòa với thiên nhiên
Cuối bài thơ: Tiếng tu hú da diết, khắc
khoải, như giục giã, thôi thúc =>
Người tù cách mạng cảm thấy ngột
ngạt, uất ức, muốn phá tan xiềng xích
để trở về với cuộc sống tự do

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

II. Đọc - hiểu văn bản:
3. Bức tranh mùa hè:

Tươi đẹp, rộn rã, tưng bừng, sức sống mãnh liệt
b. Tâm trạng người tù cách mạng:

Bực bội, uất ức , muốn phá tan
xiềng xích

Yêu nước sâu sắc, ý chí chiến đấu
mạnh mẽ

Khao khát tự do cháy bỏng

Dòng nào sau đây nói đúng nhất về nghệ
thuật của bài thơ?
A. Thể thơ lục bát giản dị, tha thiết
B. Thể thơ ngũ ngôn phù hợp với lối kể
(3 phút)
chuyện và diễn tả tâm tình.
C. Giọng điệu tự nhiên, từ ngữ chọn lọc,
tinh tế, kết cấu đầu cuối tương ứng

DD. Cả A và C

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

II. Đọc - hiểu văn bản:
1. Bức tranh mùa hè:
2. Tâm trạng người tù cách mạng:
III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:

- Thể thơ lục bát giản dị, tha thiết
- Từ ngữ chọn lọc, tinh tế, hình ảnh gợi cảm
- Giọng điệu tự nhiên, linh hoạt
- Kết cấu đầu cuối tương ứng

2. Nội dung:
-Thể hiện tình yêu thiên nhiên, cuộc sống,
lòng yêu nước tha thiết.
-Niềm khát khao tự do của người tù cách
mạng.

(3 phút)

Văn bản:
Tố Hữu

Bức tranh mùa hè

Tâm trạng người tù

Rộn rã, tưng bừng,
tràn trề sức sống­

Bực bội, uất ức , muốn
phá tan xiềng xích

Yêu nước, ý chí
mạnh mẽ

Yêu thiên nhiên,
yêu cuộc sống

KHÁT VỌNG TỰ DO MÃNH LIỆT

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

II. Đọc - hiểu văn bản:
1. . Bức tranh mùa hè:
2. Tâm trạng người tù cách mạng:
III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:

- Thể thơ lục bát giản dị, tha thiết
- Từ ngữ chọn lọc, tinh tế, hình ảnh gợi cảm
- Giọng điệu tự nhiên, linh hoạt
- Kết cấu đầu cuối tương ứng

2. Nội dung:
-Thể hiện tình yêu thiên nhiên, cuộc sống,
lòng yêu nước tha thiết.
-Niềm khát khao tự do của người tù cách
mạng.

Câu 1: Chọn đáp án đúng nhất:
Theo em, thể thơ lục bát đem lại cho bài
thơ này những vẻ đẹp nào?
A. Có ưu thế diễn tả cảm xúc tha thiết,
nồng cháy của tâm hồn.
B. Giàu nhạc (3
điệu,
dễ thuộc, dễ nhớ.
phút)
C. Giọng thơ lâm li, thống thiết
D. Cả A và B đều đúng.
D

Văn bản:
Tố Hữu
I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả: Tố Hữu(1920 – 2002)
2. Tác phẩm:

II. Đọc - hiểu văn bản:
3. Đọc - hiểu chung:
4. Tìm hiểu chi tiết:
a. Bức tranh mùa hè:
b. Tâm trạng người tù cách mạng:
III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:

- Thể thơ lục bát giản dị, tha thiết
- Từ ngữ chọn lọc, tinh tế, hình ảnh gợi cảm
- Giọng điệu tự nhiên, linh hoạt
- Kết cấu đầu cuối tương ứng

2. Nội dung:
-Thể hiện tình yêu thiên nhiên, cuộc sống,
lòng yêu nước tha thiết.
-Niềm khát khao tự do của người tù cách
mạng.

Câu 2:
- Bài thơ đã gợi cho em những cảm nghĩ gì?

(3 phút)

Tiếng chim tu hú ở cuối bài thơ có gì giống và khác với
tiếng tu hú ở đầu bài thơ?
Đầu bài thơ: Tiếng tu hú tươi vui, ríu rít gợi khung cảnh bao la, tưng
bừng như lời mời gọi của cuộc sống tự do => biểu hiện niềm vui rạo
rực, say mê, sự gắn bó, chan hòa với thiên nhiên
Cuối bài thơ: Tiếng tu hú da diết, khắc khoải, như giục giã, thôi thúc
=> Người tù cách mạng cảm thấy ngột ngạt, uất ức, muốn phá tan
xiềng xích để trở về với cuộc sống tự do do

Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...

Khung cảnh làng quê vào hè được diễn tả qua những chi tiết nào ( âm thanh, màu sắc,
hương vị, khung cảnh)? Nêu cảm nhận về khung cảnh mùa hè

- Những sân "bắp rây vàng hạt" hoà quyện cùng những tia nắng chói chang của mùa hạ. Không
phải “hạt bắp vàng” mà là “bắp rây vàng hạt” nắng là “nắng đào”
- Màu sắc lộng lẫy nhất, trời xanh thì “càng rộng càng cao” tầm mắt cứ được mở rộng ra thêm
mãi. 
- Cánh đồng lúa chiêm bát ngát đang chín rực, là vườn trái cây trĩu nặng quả ngọt đang "ngọt
dần". Tất thảy mọi sự vật đang dần tiến đến độ "chín", độ hoàn mĩ của mình    
- Hình ảnh "đôi con diều sáo" như một nét chấm phá nhỏ nhoi giữa bầu "trời xanh" đang rộng
mở
- Màu vàng của ngô, màu hồng của nắng nổi bật trên cái nền xanh của đất trời, quyện với tiếng
ve ngân và còn được điểm xuyết thêm bằng hình ảnh “Đôi con diều sáo lộn nhào từng không”.
Không gian tràn trề nhựa sống, đang vận động, sinh sôi nảy nở từng ngày
- Tiếng ve không chỉ “ngân” mà còn “dậy” lên, hai tính từ miêu tả âm thanh kết hợp với nhau
khiến cho tiếng ve rộn rã khác thường. Chừng như để hoà điệu với những âm thanh và hình
ảnh đó
=> Tất cả đều được tái hiện từ trí tưởng tượng, trí nhớ và hơn thế nữa là tình yêu, lòng khát
khao mãnh liệt được tháo cũi sổ lồng. Trong cảnh tù đày, màu ngô lúa hay màu nắng, màu của
trời xanh bỗng trở nên quý giá vô ngần, bởi thế nên những màu sắc, âm thanh hết sức bình
thường bỗng trở nên lung linh, huyền ảo, rực rỡ hẳn lên. Đoạn thơ này thể hiện tình yêu sâu
sắc của nhà thơ đối với cuộc sống, đối với quê hương.

Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi
Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...
Câu 1 : Đoạn thơ trên trích từ văn bản nào? Tác giả là ai?
Câu 2: Văn bản có chứa đoạn trích trên thuộc thể loại ? Nêu phương thức biểu đạt và
nội dung của đoạn thơ?
Câu 3: Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng trong đoạn thơ
trên:
Câu 4 : Qua đoạn thơ đầu, em hiểu thêm được điều gì về tâm hồn người chiến sĩ?

Câu 1:
+ Trích: Văn bản “ Khi con tu hú”
+ Tác giả : Tố Hữu
Câu 2:
+ Thể loại: Thể thơ Lục bát
+ PTBĐ: Biểu cảm
+ Nội dung:
- Bức tranh mùa hè tươi đẹp, rộn rã, tưng bừng tràn đầy sức sống.
- Qua đó thể hiện tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống tha thiết của nhà
thơ
….

Câu 3:
* Nghệ thuật liệt kê: Lúa chiêm; trái cây, ve ngân..
* Tác dụng:
- Làm cho cách diễn đạt thêm sinh động, hập dẫn
- Diễn tả một cách đầy đủ, toàn diện bức tranh mùa hè tươi vui rực rỡ
tràn đầy âm thanh, màu sắc. Qua đó thể hiện tình yêu thiên nhiên, yêu
cuộc sống tha thiết của nhà thơ
- Thể hiện tình yêu sâu sắc của nhà thơ đối với cuộc sống, đối với quê
hương và khát vọng tự do mãnh liệt

Qua đoạn thơ đầu, em hiểu thêm được điều gì về tâm hồn người chiến sĩ?
Trong bài thơ "Khi con tu hú" của nhà thơ Tố Hữu, 6 câu thơ đầu đã thể hiện được bức tranh
thiên nhiên mùa hè tươi đẹp và rực rỡ. Thật vậy, trái ngược với hoàn cảnh tù đày khốn khổ của
người tù cách mạng, bức tranh thiên nhiên tươi đẹp hiện lên chân thực bằng sự lắng nghe hiện
tại và hồi tưởng quá khứ của người tù cách mạng. Bức tranh thiên nhiên bắt đầu bằng câu
thơ:"Khi con tu hú gọi bầy". Tương tự như trong thơ xưa, các nhà thơ, nhà văn thường dùng
những hình ảnh chọn lọc để tạo được nét chấm phá, gợi tả vô cùng đặc sắc trong tác phẩm của
mình .Nhà thơ Tố Hữu đã bắt đầu bằng tiếng chim tu hú gọi bầy gây ấn tượng cho người đọc
và đây là dấu hiệu của mùa hè đã đến. Những hình ảnh thiên nhiên được tác giả chọn lọc vô
cùng đẹp như: lúa chiêm, trái cây và chúng đều đang ở trạng thái "đang chín, ngọt dần". Những
hình ảnh thơ tiếp theo như "vườn râm, ve ngân, bắp rây, nắng đào, trời xanh và sáo diều bay
bổng". Bức tranh thiên nhiên được vẽ nên là bức tranh hoàn hảo, tuyệt đẹp,có sự hòa quyện
giữa âm thanh và màu sắc của thiên nhiên tươi đẹp. Ôi, người đọc như cảm tưởng được âm
thanh của tiếng chim tu hú, và tiếng ve ngân cũng như thấy được màu sắc của lúa chiêm đang
chín vàng, trái cây đang chín dần, màu xanh tươi tốt của vườn râm, màu đào của nắng và màu
vàng rực của ngô. Hình ảnh sáo diều trên trời dường như là hình ảnh tượng trưng cho sự tự do
và hạnh phúc, nó trái ngược hoàn toàn với hoàn cảnh của nhà thơ lúc bấy giờ. Hơn nữa, bức
tranh thiên nhiên này có thể là bức tranh thiên trong tưởng tượng hoặc là hồi tưởng những ngày
còn được tự do của nhà thơ. Bức tranh thiên nhiên chính là bản lề của khát khao được tự do,
thoát khỏi chốn ngục tù của nhà thơ. Tóm lại, bức tranh thiên nhiên mùa hè đã được tái hiện vô
cùng chân thực và sinh động trong 6 câu thơ đầu bài thơ "Khi con tu hú".

Viết 1 đoạn văn nêu cảm nhận của em về tâm trạng của người chiến sĩ cách
mạng trong bài thơ Khi con tu hú

Qua bài thơ Khi con tu hú, ta như cảm nhận được tâm trạng của người chiến sĩ
cách mạng trong ngục giam tăm tối. Tâm trạng xuyên suốt cả bài thơ là sự khát
khao tự do, tiếng tu hú chính là tiếng gọi tha thiết của tự do đối với người tù trẻ
tuổi. Tiếng tu hú kêu ở đầu bài thơ đã gợi ra cho người tù sự sống tưng bừng của
mùa hè, khao khát hòa nhập với mùa hè và cuộc sống bên ngoài, đến kết thức bài
thơ tiếng chim ấy khiến cho người chiến sĩ đang bị giam cảm thấy đau khổ, bực
bội vì mất tự do. Thanh âm của tiếng chim tu hú đã gợi dẫn tác giả về miền liên
tưởng những ngày hạ tháng bảy. Những thanh âm của mùa hạ rộn rã và khung
cảnh thiên nhiên vui tươi như giục giã, gọi mời người tù cách mạng hướng tâm
hồn ra bên ngoài song sắt. Sự đối lập của không gian nhà tù và không gian tự do,
giữa quá khứ và hiện tại khiến nhà thơ cảm thấy sự ngột ngạt, tù túng, niềm uất
hận, bế tắc khi chưa ra khỏi chốn lao tù. Tiếng chim tu hú vừa báo hiệu sự chuyển
dịch của thời gian, mặt khác vừa như thúc bách, giục giã người thanh niên cách
mạng trẻ tuổi đang bị giam hãm trong nhà lao đế quốc phải nhanh chóng thoát ra
ngoài để trở về với phong trào, để cùng với nhân dân đấu tranh cho tự do, độc
lập.