Bài 3:

Dáng hình
đất nước

Bài 3: Dáng hình
đất nước

Nam quốc sơn
(Sông núi nước Nam)
hà

c tiêu bài học
I.Đọc tìm hiểu chung
1.Đọc
2.Tác phẩm

II.Tìm hiểu chi tiết
1.
2.
3.

III.Tổng kết
1.Nghệ thuật
2.Nội dung

IV.Luyện tập

I
Đọc tìm hiểu
chung

am quốc sơn
hà
Phiên âm

Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.

Dịch nghĩa

Dịch thơ

Sông núi nước Nam,vua Nam ngự,
Rành rành định phận ở sách trời.
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm
Chúng bây sẽ bị đánh tơi bời.

Sông núi nước Nam vua nước Nam cai quản,
Giới phân đã được khẳng định rõ ràng ở trong sách trời.
Có gì lũ giặc kia tới xâm phạm,
Các ngươi sẽ nhìn thấy việc chuốc lấy bại vong.

Xuất xứ
Nam quốc sơn hà là một bài thơ thất ngôn tứ tuyệt viết bằng
văn ngôn không rõ tác giả (nhiều tư liệu cho rằng Lý Thường
Kiệt là người viết ra).Bài thơ này có tác dụng khích lệ tinh thần
quân sĩ, giúp Lê Hoàn chống quân Tống năm 981 và Lý
Thường Kiệt chống quân Tống năm 1077. Trong văn hóa, ý
nghĩa và giá trị của bài thơ trong lịch sử Việt Nam được người
Việt công nhận rộng rãi.

Tác giả
-Lý Thường Kiệt sinh ra tại Thăng Long
(nay là Hà Nội ), kinh đô của Đại Việt .
-Tên thật của ông là Ngô Tuấn.
-Cha ông là một quan chức quân đội cấp
thấp.
-Ông quê ở phường Thái Hòa thuộc thành
Thăng Long

2.Tác Phẩm
Thể
Thất
ngôn tứ tuyệt Đường Luật
loại

2.Tác Phẩm
Thể
loại
Thất
ngôn tứ tuyệt Đường Luật
Hoàn cảnh sáng
tác
Ra đời trong cuộc kháng chiến chống
quân Tống bên bờ sông Như Nguyệt.

2.Tác Phẩm
Nhan
đề
Bài thơ vốn không có nhan đề. Tên gọi
“Nam quốc sơn hà” là do những người
biên soạn cuốn sách “Hợp tuyển thơ văn
Việt Nam”, tập 2 (NXB Văn học, Hà Nội,
1976) đ - lấy từ bốn chữ đầu tiên của bài
thơ.

Nam quố
c sơn h
Nam quốc

sơn hà Na
m đế cư,
Tiệt nhiên
định phận
tại thiên
thư.
Như hà ng
hịch lỗ lai
xâm phạm
Nhữ đẳng
,
hành khan
thủ bại hư
.

2.Tác Phẩm
Bố
cục
2 phần
+ Phần 1 (Hai câu đầu): Khẳng định chủ
quyền (quyền cai quản, điều hành) trên phần
lãnh thổ của đất nước)
+ Phần 2 (Hai câu sau): Khẳng định tinh thần
quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó trước quân
xâm lược.

Nam quốc sơn hà

Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên định phận tại thiên
thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.

2.Tác Phẩm
Kết nối thông tin
Em có
-Bài thơ Nam quốc sơn hà của Lý Thường Kiệt được
biết?

xem là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta

Nam quố
c s ơn h à
Nam quốc
sơ

n hà Na m
đế cư ,
Tiệt nhiên
định phận
tại thiên
thư.
Như hà ng
hịch lỗ lai
xâm phạm
Nhữ đẳng
,
hà nh k ha n
th

II
Tìm hiểu chi tiết

Hai
câu
đầu:
1

.

Khẳng định chủ quền trên
phần lãnh thổ của đất nước

1.Khẳng định chủ quyền trên phần
lãnh thổ của đất nước

Nam quốc sơn hà ,Nam đế cư
Nam quốc (Nước Nam):Phân
biệt rõ ràng với phương Băc
Nam đế cư (vua Nam ở): Đất nước đã có
chủ ,phân biệt và ngang hàng với phương
Bắc
→Việc sử dụng từ đế đã thể hiện ý
thức độc lập ngang hàng với Trung
Hoa

1.Khẳng định chủ quyền trên phần
lãnh thổ của đất nước

Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Tiệt nhiên : rõ ràng điều hiển nhiên
Thiên thư : Sách trời
→Sự phân định lãnh thổ (nước Nam) rõ
ràng trong thiên thư

1.Khẳng định chủ quyền trên phần
lãnh thổ của đất nước

Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
→ Hai câu thơ đầu là sự khẳng định
chủ quyền đất nước, quyền độc lập,
bình đẳng của dân tộc ta.
→ Thái độ: Tự hào, hiên ngang, tư thế
ngẩng cao đầu của tác giả bài thơ, của
cả dân tộc Việt Nam.

Hai
câu
sau:
2

.

Khẳng định tinh thần quyết
tâm bảo vệ chủ quyền đó trước

2.Khẳng định tinh thần quyết tâm
bảo vệ chủ quyền đó trước quân xâm
lược.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
+ Như hà – cớ sao: Từ hỏi cho thấy sự phi lí không thể chấp
nhận được.
+ Nghịch lỗ - lũ giặc: Cách gọi tỏ sự khinh bỉ bởi chúng làm trái
đạo trời, phạm vào những điều thiêng liêng đã ghi trong sách
trời.

2.Khẳng định tinh thần quyết tâm
bảo vệ chủ quyền đó trước quân xâm
lược.
Nhữ
đẳng
hành
khan
thủ
bại
hư.
Khan: Nhìn thấy tận mắt chứng
kiến
Thủ : Chuốc lấy
Hư: Tan tành không còn gì cả

+ Chỉ rõ: quân giặc sẽ phải chính mắt chứng kiến việc thất bại tan
tành do bọn chúng tự gây ra, rồi tự chuốc lấy
+ Nhịp thơ 2/2/3: Nhanh, mạnh, dứt khoát
→ Thể hiện sự phẫn nộ + khẳng định
→ Lời văn trong câu thơ cuối còn giáo dục mỗi người dân
ý thức kiên quyết bảo vệ chủ quyền đất nước, không
cho phép bất cứ kẻ thù nào xâm phạm

III
Tổng kết

1.Nghệ thuật

- Sử dụng thể thơ thất ngôn tứ
tuyệt
- Ngôn ngữ cô đọng, súc tích.
-Giọng thơ dõng dạc, hùng hồn
đanh thép.

2.Nội dung

Thể hiện niềm tin vào sức mạnh
chính nghĩa của dân tộc
ta.
Bài thơ có thể xem là bản Tuyên
ngôn độc lập đầu tiên
của nước ta.

IV
Luyện tập

Viết.

Đề 1: Viết một đoạn văn (5-7 câu) phân tích ý nghĩa
của bài thơ Nam quốc sơn hà
Đề 2 : Viết một đoạn văn (5-7 câu) nêu cảm xúc và
hiểu biết của em về nhân vật Lý Thường Kiệt

TRÒ CHƠI
NHÌN HÌNH ĐOÁN
Sau đây là hình ảnh của các vị tướng nổi tiếng trong
lịch sử phong kiến TƯỚNG
của dân tộc Việt Nam
Thể lệ: Cứ mỗi lần đoán đúng thì được +1 điểm

TRÒ CHƠI
NHÌN HÌNH ĐOÁN
TƯỚNG

Trần Quốc Tuấn

TRÒ CHƠI
NHÌN HÌNH ĐOÁN
TƯỚNG

Đinh Bộ Lĩnh

TRÒ CHƠI
NHÌN HÌNH ĐOÁN
TƯỚNG

Triệu Thị Trinh

TRÒ CHƠI
NHÌN HÌNH ĐOÁN
TƯỚNG

Lê Lợi

TRÒ CHƠI
NHÌN HÌNH ĐOÁN
TƯỚNG

Mai Thúc Loan