VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH
(Trích Thượng kinh kí sự)
- Lê Hữu Trác -
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Lê Hữu Trác (1724 – 1791)
- Hiệu là Hải Thượng Lãn Ông.
- Là một danh y không chỉ chữa bệnh mà còn soạn sách và mở trường dạy nghề thuốc để truyền bá y học.
- Tác phẩm chính: “Hải thượng y tông tâm lĩnh” gồm 66 quyển, soạn trong 40 năm
 là tác phẩm y học xuất sắc nhất thời trung đại.
2. Tác phẩm Thượng kinh kí sự
- Là tập kí sự bằng chữ Hán, hoàn thành năm 1783.
- Thể loại: Kí sự
- Nội dung : SGK/3
3. Vị trí đoạn trích (SGK/3)
Xếp cuối bộ “ Hải thượng y tông tâm lĩnh”
II. Đọc - hiểu văn bản:
1. Quang cảnh và cách sinh hoạt trong phủ chúa Trịnh Sâm:
- Cảnh bên ngoài:
+ Mấy lần cửa, theo đường bên trái dành cho người ngoài cung.
+ Đâu đâu cũng cây cối “um tùm”, tiếng chim ríu rít, hoa đua thắm, mùi hương thoang thoảng, hành lang nối nhau liên tiếp, lời truyền báo rộn ràng, người qua lại như mắc cửi…
+ Đi qua mấy lần cửa đến một cái điếm (nơi nghỉ chân), ở đó “có những cây lạ lùng và những hòn đá lì lạ”, “cột và bao lơn lượn vòng”
+ Vượt qua một cái cửa lớn, bị chặn lại vì tác giả “ăn mặc có vẻ lạ lùng”
+ Qua một đại đường rồi đến một gác tía, qua một cửa nửa tác giả quan sát kĩ “nhà lớn thật cao và rộng, hai bên hai cái kiệu …trên sập mắc một cái võng điều”….
Cảnh thâm cung:
+ Không gian: trướng gấm, màn là, sập vàng, ghế rồng, đèn sáng lấp lánh, hương hoa ngào ngạt.
+ Con người: cung nhân xúm xít, màu mặt phấn, màu áo đỏ.
+ Thế tử Trịnh Cán như “con chim non bị nhốt trong lồng son”.
Cách sinh hoạt : thủ tục rườm rà, nhiêu khê
+ Ăn sáng ở nơi nghỉ chân
+ Người hầu và phi tần phải chầu chực
+ Nhiều danh y xúm quanh, xem mạch kê đơn thông qua quan Chánh đường
+ Vào gặp thế tử và rời đi phải cung kính lạy 4 lạy.
→ Cuộc sống quý phái, nhưng tù hãm, thiếu không khí, ngột ngạt.
→ Phủ chúa Trịnh Sâm cực kì xa hoa tráng lệ nhằm khẳng định quyền uy tột cùng của nhà chúa trong khi đó dân tình trong nước đang chịu nhiều khổ cực vì đói rét, vì chiến tranh.
2. Diễn biến tâm tư của tác giả
- Tác giả đã bị ngợp, bị động trước cảnh uy nghi cẩn mật quá mức tưởng tượng của phủ chúa. 
- Tự nói mình là “quê mùa”, xử sự khiêm tốn, thân mật với các lương y.
- Bệnh của thái tử : ở trong trướng gấm màn the, ăn quá no, mặc quá ấm, nguyên khí hao mòn. => Cần bồi dưỡng thể lực, thể lực tốt sẽ đuổi được bệnh
+ Hiểu bệnh, chữa trị hiệu quả ngay thì được tin dùng, bị công danh trói buộc.
+ Chữa cầm chừng hòa hoãn, kéo dài thời gian để ông có thể về lại quê nhà.
=> Chọn cách hiệu quả nhất để chữa trị không chú trọng ý nguyện bản thân
- Đây là người thầy thuốc giỏi, giàu kinh nghiệm, có lương tâm, có y đức.
Một nhân cách cao đẹp, khinh thường lợi danh, quyền quí, quan điểm sống thanh
đạm, trong sạch.
3. Bút pháp kí sự đặc sắc của tác phẩm
+ Khả năng quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực, tả cảnh sinh động
+ Lối kể khéo léo, lôi cuốn bằng những sự việc chi tiết đặc sắc .
+ Có sự đan xen với tác phẩm thi ca làm tăng chất trữ tình của tác phẩm .
III. Tổng kết (Ghi nhớ /SGK/9)