CHÀO MỪNG
CÁC EM

ĐẾN VỚI BÀI HỌC

Câu 1: Sóng cơ không truyền được trong môi trường

A chân không

B

chất lỏng

C

D

chất khí

chất rắn

Câu 2: Trong môi trường truyền sóng, khi hai nguồn dao
động cùng pha, những điểm có khoảng cách đến hai nguồn
lần lượt là sẽ dao động với biên độ cực đại khi

A
C

với .

B

với

với

D

với

Câu 3: Trong môi trường truyền sóng, khi hai nguồn dao
động cùng pha, những điểm có khoảng cách đến hai nguồn
lần lượt là sẽ dao động với biên độ cực tiểu khi

A
C

với .

B

với

D

với
với

Câu 4: Hai sóng kết hợp là

A

hai sóng chuyển động cùng
chiều với cùng tốc độ.

C

hai sóng có cùng tần số và
có độ lệch pha không đổi
theo thời gian.

B
D

hai sóng luôn đi kèm
với nhau.
hai sóng có cùng bước sóng
và có độ lệch pha biến
thiên tuần hoàn.

Câu 5: Trong thí nghiệm giao thoa với ánh sáng trắng của
Y-âng, khoảng cách giữa vân sáng và vân tối liên tiếp bằng

A
C

một khoảng vân

một phần tư khoảng vân

B
D

một nửa khoảng vân

và có độ lệch pha biến

Câu 6: Trong hiện tượng giao thoa sóng trên mặt nước,
khoảng cách giữa hai cực đại liên tiếp nằm trên đường nối
tâm hai sóng có độ dài là

A

hai lần bước sóng.

B

C

một nửa bước sóng.

D

một bước sóng.

một phần tư bước sóng.

Khi gảy đàn ghita, ta quan sát được
dây đàn rung và tạo thành các múi.
Trong điều kiện nào ta có thể
quan sát được hiện tượng tạo thành
các múi này?

BÀI 9
SÓNG
DỪNG

NỘI DUNG CHÍNH

Tìm hiểu

Tìm hiểu

Sự phản xạ
sóng

Hiện tượng
sóng dừng

1. Sự phản
xạ sóng

1

Sự phản xạ sóng

SÓNG TỚI
SÓNG PHẢN XẠ
Sóng tới

Sóng được truyền từ
nguồn phát đến
vật cản gọi là
sóng tới.
Sóng
phản xạ

Sóng được truyền
ngược lại từ
vật cản gọi là
sóng phản xạ.

1

Sự phản xạ sóng

1

Sự phản xạ sóng
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Câu 1

Đối với đầu dây có vật cản
cố định, nhận xét chiều biến
dạng của dây khi có sóng tới và
sóng phản xạ.

Câu 2
Đối với đầu dây có vật cản
tự do, nhận xét chiều biến dạng
của dây khi có sóng tới và sóng
phản xạ.

1

Sự phản xạ sóng
ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Câu 1

Đối với đầu dây có vật cản
cố định, nhận xét chiều biến
dạng của dây khi có sóng tới và
sóng phản xạ.

Câu 1
Đối với sợi dây có vật cản
cố định, sóng tới ngược chiều
biến dạng với sóng phản xạ

1

Sự phản xạ sóng
ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Câu 2

Câu 2

Đối với đầu dây có vật cản
tự do, nhận xét chiều biến dạng
của dây khi có sóng tới và sóng
phản xạ.

Đối với sợi dây có vật cản tự do,
sóng tới cùng chiều với sóng
phản xạ.

1

Sự phản xạ sóng

Sóng được truyền từ
nguồn phát đến vật cản
gọi là sóng tới.
Sóng được truyền ngược
lại từ vật cản gọi là
sóng phản xạ.
Sóng phản xạ và sóng
tới có cùng tần số và
bước sóng.

Trường hợp hai đầu dây cố định:
tại điểm phản xạ sóng tới và sóng
phản xạ luôn ngược pha nhau.

Trường hợp đầu dây tự do:
tại điểm phản xạ sóng tới và sóng
phản xạ luôn cùng pha nhau.

2. Hiện tượng
sóng dừng

2

Hiện tượng sóng dừng

2

Hiện tượng sóng dừng

Trên sợi dây đàn hồi có chiều dài người ta tạo ra sóng dừng có
hình dạng được mô tả như Hình bên dưới. Xác định số lượng và
vị trí của những điểm dao động với biên độ cực đại và cực tiểu
trên dây.
Biên độ cực đại: 3 điểm

Biên độ cực tiểu: 4 điểm
Số điểm không dao động nhiều hơn số điểm dao động biên độ cực đại 1.

2

Hiện tượng sóng dừng

Nhận xét về sự phụ thuộc của số lượng điểm cực đại, cực tiểu
trên dây với tần số của máy phát tần số.

2

Hiện tượng sóng dừng

Nhận xét về sự phụ thuộc của số lượng điểm cực đại, cực tiểu
trên dây với tần số của máy phát tần số.

Nếu tần số tăng thì
bước sóng sẽ giảm và
số lượng điểm cực đại,
cực tiểu trên sợi dây sẽ
tăng và ngược lại.

2

Hiện tượng sóng dừng

Giải thích hiện tượng sóng dừng
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Câu 1: Hãy nêu điểm khác nhau giữa nút sóng và bụng sóng? Nêu đặc
điểm của sóng tới và sóng phản xạ tại bụng sóng và tại nút sóng?

Câu 2: Từ đó hãy nêu khái niệm sóng dừng. Lấy ví dụ trong thực tế về sự
hình thành sóng dừng?
Câu 3: Dựa vào sự hình thành của các điểm dao động với biên độ cực đại
và cực tiểu trong hiện tượng giao thoa. Hãy dự đoán nguyên nhân hình
thành bụng sóng và nút sóng trong hiện tượng sóng dừng.

2

Hiện tượng sóng dừng

Giải thích hiện tượng sóng dừng
ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Câu 1: Hãy nêu điểm khác nhau giữa nút sóng và bụng sóng? Nêu đặc
điểm của sóng tới và sóng phản xạ tại bụng sóng và tại nút sóng?

+ Những điểm luôn đứng yên là những nút dao động.
+ Những điểm luôn dao động với biên độ lớn nhất là những bụng dao động.
Tại bụng sóng sóng tới và sóng phản xạ cùng pha, tại nút sóng sóng tới và
sóng phản xạ ngược pha.

2

Hiện tượng sóng dừng

Giải thích hiện tượng sóng dừng
ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Câu 2: Từ đó hãy nêu khái niệm sóng dừng. Lấy ví dụ trong thực
tế về sự hình thành sóng dừng?
Sóng dừng là sóng có các nút và các bụng cố định trong không
gian. Ví dụ sóng dừng: Sóng dừng hình thành trong lò vi sóng, đàn
guitar, đàn tính…

2

Hiện tượng sóng dừng

Giải thích hiện tượng sóng dừng
ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Câu 3: Dựa vào sự hình thành của các
điểm dao động với biên độ cực đại và cực
tiểu trong hiện tượng giao thoa. Hãy dự
đoán nguyên nhân hình thành bụng sóng
và nút sóng trong hiện tượng sóng dừng.
Khi truyền trên dây, sóng tới và sóng phản xạ gặp nhau tạo ra hiện tượng
giao thoa bởi chúng là hai sóng kết hợp. Do đó, khi hai sóng tăng cường
nhau trên dây xuất hiện các điểm dao động với biên độ cực đại tương ứng
với các bụng sóng và khi hai sóng làm suy yếu nhau trên dây xuất hiện
những điểm đứng yên tương ứng với các nút sóng (do đó sóng tới và sóng
phản xạ có cùng biên độ).

2

Hiện tượng sóng dừng

Khi xảy ra hiện tượng sóng dừng trên dây. Sóng tổng hợp tại M
có biên độ như thế nào?

|

|

𝟐𝛑𝒅 𝝅
𝑨 𝑴 =𝟐 𝐀 𝐜𝐨𝐬(
+ )
𝝀
𝟐

2

Hiện tượng sóng dừng

Hãy cho biết mối liên hệ giữa biên độ sóng tại M với vị trí
bụng sóng và vị trí nút sóng.
Vị trí bụng sóng: Những điểm luôn
dao động với biên độ cực đại AM = 2A
(k = 0, 1, 2,…)
Vị trí nút sóng: Những điểm luôn
đứng yên AM = 0.
(k = 0, 1, 2,…)

2

Hiện tượng sóng dừng

Sóng dừng là sóng có các nút sóng và bụng sóng cố định trong không gian.
Khi có hiện tượng sóng dừng trên dây xuất hiện những điểm dao động với
biên độ cực đại được gọi là bụng sóng, những điểm đứng yên được gọi là
nút sóng.
Vị trí các bụng Vị trí các nút
sóng được xác sóng được xác
định bằng biểu định bằng biểu
thức:
thức:
(k = 0, 1, 2,…)

(k = 0, 1, 2,…)

Bụng sóng và nút sóng xen
kẽ và cách đều nhau.
Hai nút sóng liên tiếp hoặc hai
bụng sóng liên tiếp cách nhau
khoảng bằng 1/2 bước sóng.

3. Luyện tập

Cuộc Đua
Kỳ Thú

CHÚC MỪNG

Khi có sóng dừng trên một sợi dây
đàn hồi thì khoảng cách giữa 2 bụng
sóng liên tiếp bằng

A.
B.
C.
D.

một phần tư bước sóng.
nửa bước sóng.
một bước sóng.
hai bước sóng.

Tại điểm phản xạ thì sóng phản xạ:

A.
B.
C.
D.

luôn ngược pha với sóng tới.
ngược pha với sóng tới nếu vật cản là cố định.
ngược pha với sóng tới nếu vật cản là tự do.
cùng pha với sóng tới nếu vật cản là cố định.

Ta quan sát thấy hiện tượng gì khi
trên dây có sóng dừng?

A. Tất cả phần tử dây đều đứng yên.
B. Trên dây có những bụng sóng xen kẽ với nút sóng.
C. Tất cả các điểm trên dây đều dao động với biên độ cực đại.
D. Tất cả các điểm trên dây đều chuyển động với cùng tốc độ.

Vị trí các bụng sóng được xác định
bởi biểu thức:

A.
B.
C.
D.

(k = 0, 1, 2,…)
(k = 0, 1, 2,…)
(k = 0, 1, 2,…)
(k = 0, 1, 2,…)

Vị trí các nút sóng được xác định
bởi biểu thức:

A.
B.
C.
D.

(k = 0, 1, 2,…)
(k = 0, 1, 2,…)
(k = 0, 1, 2,…)
(k = 0, 1, 2,…)

Khi có sóng dừng trên một sợi dây
đàn hồi thì khoảng cách giữa một
nút và một bụng sóng liên tiếp bằng

A.
B.
C.
D.

một phần tư bước sóng.
nửa bước sóng.
một bước sóng.
hai bước sóng.

Nhiệm vụ
về nhà

Giải thích được sự hình
thành sóng dừng trong
ống sáo và đàn K'lông pút?

TÀI LIỆU THAM KHẢO

https://www.youtube.com/watch?v=ieheeeKTbac&t=15s
https://www.youtube.com/watch?v=XVAFRj-GvSA
http://www.vatlyphothong.net/song-dung.html