TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TÔ HIỆU- LÊ CHÂN- HẢI
PHÒNG

TỔ KHOA HỌC XÃ HỘI
NHÓM GDCD 9

BÀI 15

VI PHẠM PHÁP LUẬT VÀ TRÁCH NHIỆM
PHÁP LÍ CỦA CÔNG DÂN

GDCD 9

KHỞI ĐỘNG: AI HIỂU LUẬT

Sau khi xem clip, hãy cho biết nhân vật trong đoạn clip có vi
phạm pháp luật không? Giải thích?

Ngày 15/1/2019. Một người phụ nữ cầm búa đập phá xe sang
( đậu trước cửa nhà bà ở Q1. TP. Hồ Chí Minh).

Ngày 15/1/2019. Một người phụ nữ cầm búa đập phá xe sang
( đậu trước cửa nhà bà ở Q1. TP. Hồ Chí Minh).

GDCD 9

Bài 15:
VI PHẠM PHÁP LUẬT VÀ
TRÁCH NHIỆM PHÁP LÍ
CỦA CÔNG DÂN

I/ Đặt vấn đề :
SGK/52
1. Ông Ân xây nhà cao tầng không giấy phép và đem
đổ phế thải xuống cống thoát nước.
2. Lê cùng hai bạn tham gia đua xe máy,vượt đèn đỏ,
gây tai nạn giao thông.
3. A là bệnh nhân tâm thần, khi lên cơn đã đập phá
nhiều tài sản qúy của bệnh viện .
4. Thiếu tiền tiêu xài, N đã cướp giật dây chuyền,túi
xách của người đi đường.
5. Bà Tư vay tiền của chị Ba đã quá hạn,dây dưa
không chịu trả nợ.
6. Anh Sa là công nhân công ty Môi trường đô thị.
Khi chặt cành, tỉa cây để đề phòng mùa mưa bão, anh
đã không đặt biển báo hiệu nguy hiểm theo quy định.
Hậu quả là 1 người đi đường bị thương do cành cây rơi
xuống.

I/ Đặt vấn đề :
SGK/52

Hoạt động cá
nhân: Em hãy
nhận xét các hành
vi và cho biết:
- Hậu quả của
những hành vi này
là gì?
- Người thực hiện
hành vi có mắc lỗi
hay không?
- Hành vi đó có vi
phạm pháp luật
không?

STT

Hành vi

1

Xây nhà không giấy phép,
đổ phế thải xuống cống
thoát nước

2

- Đua xe máy, vượt đèn đỏ,
gây tai nạn giao thông.

3

- Tâm thần đập phá tài sản
sản quý của bệnh viện.

4

- Cướp giật dây chuyền, túi
xách người đi đường.

5

- Vay tiền quá hạn dây
dưa không chịu trả nợ.

6

- Chặt cành tỉa cây mà
không đặt biển báo nguy
hiểm.

Hậu
quả

Lỗi
Có

Không

Vi phạm
pháp luật
Có

Không

PHIẾU BÀI TẬP
Em hãy nhận xét các hành vi và cho biết: Hậu quả của những hành vi này là gì? Người thực hiện hành vi có mắc lỗi hay không? Hành vi đó có
vi phạm pháp luật không?
STT

Hành vi

Lỗi

Hậu quả
Có

1

Xây nhà không giấy phép, đổ phế thải
xuống cống thoát nước.

2

- Đua xe máy, vượt đèn đỏ, gây tai nạn giao
thông.

3

- Tâm thần đập phá tài sản của bệnh viện.

4

- Cướp giật dây chuyền, túi xách
người đi đường.

5

- Vay tiền quá hạn dây dưa không chịu trả
nợ.

6

- Chặt cành tỉa cây mà không đặt biển báo
nguy hiểm.

Không

Vi phạm pháp
luật
Có

Không

PHIẾU BÀI TẬP
Em hãy nhận xét các hành vi và cho biết: Hậu quả của những hành vi này là gì? Người thực hiện hành vi có mắc lỗi hay không? Hành vi đó có
vi phạm pháp luật không?
STT

Hành vi

Vi phạm pháp
luật

Lỗi

Hậu quả
Có

Không

Có

1

Xây nhà không giấy phép, đổ phế thải
xuống cống thoát nước.

- Tắc cống thoát
nước; môi trường…

2

- Đua xe máy, vượt đèn đỏ, gây tai nạn giao
thông.

- Thiệt hại về
người và của.

- Tâm thần đập phá tài sản của bệnh viện.

- Làm hỏng tài sản
quý(mất tài sản).

4

- Cướp giật dây chuyền, túi xách
người đi đường.

- Thiệt hại tài sản,
tính mạng.

x

x

5

- Vay tiền quá hạn dây dưa không chịu trả
nợ.

- Ảnh hưởng kế
hoạch của người khác

x

x

6

- Chặt cành tỉa cây mà không đặt biển báo
nguy hiểm.

- Người đi đường
bị thương.

x

x

3

x

Không

x
x

x
x

x

1. VI PHẠM PHÁP LUẬT

LÀ HÀNH VI

- Bằng hành
động cụ thể hoặc
không hành
động.

TRÁI
PHÁP LUẬT

- Thực hiện không
đúng những quy
của định của PL.
- Làm những việc
PL cấm.

CÓ LỖI

Lỗi cố ý
hoặc vô
ý.

DO NGƯỜI CÓ
NĂNG LỰC
TRÁCH NHIỆM
PHÁP LÝ THỰC
HIỆN.

- Có khả năng nhận thức
và điều khiển được việc
làm của mình. (Đ-S)
- Chịu mọi trách nhiệm
về hành vi của mình.

2.CÁC LOẠI VI PHẠM PHÁP LUẬT

Vi phạm
pháp
luật hình
sự

Vi phạm
pháp luật
hành
chính

Vi phạm
pháp luật
dân sự

Vi phạm
kỉ luật

CÁC LOẠI VI PHẠM PHÁP LUẬT

Vi phạm
pháp
luật hình
sự

Là hành vi vi
phạm pháp
luật nguy hiểm
cho xã hội,
được quy định
trong Bộ luật
Hình sự.

Vi phạm
pháp luật
hành
chính

Vi phạm
pháp luật
dân sự

Vi phạm
kỉ luật



Khoản 1 Điều 8 Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi bổ sung năm 2009:

 "Tội

phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định
trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm
hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc
lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc,
xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hoá,
quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích
hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe,
danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp
pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác
của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa.”

CÁC LOẠI VI PHẠM PHÁP LUẬT

Vi phạm
pháp
luật hình
sự

Là hành vi vi
phạm pháp
luật nguy hiểm
cho xã hội,
được quy định
trong Bộ luật
Hình sự.

Vi phạm
pháp luật
hành
chính
Là hành vi vi
phạm
pháp
luật xâm phạm
các quy tắc
quản lí nhà
nước mà không
phải là tội
phạm.

Vi phạm
pháp luật
dân sự

Vi phạm
kỉ luật

Bắt giữ cơ sở in sách lậu, băng đĩa lậu
vi phạm quyền tác giả

CÁC LOẠI VI PHẠM PHÁP LUẬT

Vi phạm
pháp
luật hình
sự

Là hành vi vi
phạm pháp
luật nguy hiểm
cho xã hội,
được quy định
trong Bộ luật
Hình sự.

Vi phạm
pháp luật
hành
chính
Là hành vi vi
phạm
pháp
luật xâm phạm
các quy tắc
quản lí nhà
nước mà không
phải là tội
phạm.

Vi phạm
pháp luật
dân sự

Là hành vi vi phạm
pháp luật, xâm hại
tới các quan hệ tài
sản và quan hệ pháp
luật dân sự khác
được pháp luật bảo
vệ.

Vi phạm
kỉ luật

2.CÁC LOẠI VI PHẠM PHÁP LUẬT

Vi phạm
pháp
luật hình
sự

Là hành vi vi
phạm pháp
luật nguy hiểm
cho xã hội,
được quy định
trong Bộ luật
Hình sự.

Vi phạm
pháp luật
hành
chính
Là hành vi vi
phạm
pháp
luật xâm phạm
các quy tắc
quản lí nhà
nước mà không
phải là tội
phạm.

Vi phạm
pháp luật
dân sự

Là hành vi vi phạm
pháp luật, xâm hại
tới các quan hệ tài
sản và quan hệ pháp
luật dân sự khác
được pháp luật bảo
vệ.

Vi phạm
kỉ luật

Là hành vi có lỗi của các
chủ thể trái với các quy
chế, quy tắc xác lập trật tự
trong nội bộ cơ quan, tổ
chức…

Hành vi

Phân loại
vi phạm pháp luật

Xây nhà trái phép, đổ phế thải xuống cống
1
nước.

Vi phạm PL hành chính.
(xử lí hành chính)

Đua xe máy trái phép, vượt đèn đỏ, gây
2
tai nạn giao thông.

Vi phạm PL hành chính.

3

Bị tâm thần đập phá tài sản quý của bệnh
viện.

Cướp giật dây chuyền, túi xách của người
4
đi đường.
5 Vay tiền dây dưa không trả.
6

Chặt cây, tỉa cành mà không đặt biển
báo.

(xử lí hành chính)

Không vi phạm PL.
(Không xử lí)
Vi phạm PL hình sự.
(Xử lí theo quy định của
BLHS)
Vi phạm PL dân sự.
(Bồi thường dân sự)
Vi phạm kỉ luật.
(Xử lí kỉ luật)

Lưu ý 1: Ngoài hình phạt chính( có thể kèm theo một số
hình phạt bổ sung). Kết hợp với một số tình tiết giảm nhẹ.

•Lưu ý 2: - Nhiều khi sự phân biệt giữa hành vi vi phạm PL
hành chính và hành vi vi phạm PL hình sự chỉ khác nhau ở
mức độ nguy hiểm của hành vi.

Hành vi
trốn thuế

Hành vi cố
ý gây
thương
tích

Dưới 50 triệu đồng là vi phạm PL hành chính.
Từ 50 triệu đồng trở lên là vi phạm PL hình sự.
Tỉ lệ thương tật dưới 11% là vi phạm PL hành
chính.
Tỉ lệ thương tật từ 11% trở lên là vi phạm PL
hình sự.

ĐOÀN LUẬT SƯ THÀNH PHỐ HÀ NỘI
CÔNG TY LUẬT TNHH QUỐC TẾ HỒNG THÁI VÀ ĐỒNG NGHIỆP
Theo nội dung chia sẻ trên mạng xã hội, mới đây, một người đàn ông đi xe ô tô Mercedes-Benz đỗ trước
cửa nhà một cụ bà. Sau đó, 2 bên có lời qua tiếng lại và cụ bà dọa đập xe. Tài xế Mercedes-Benz tưởng bà
cụ nói đùa nên đã thách thức. Sau lời thách thức của lái xe, bà cụ được cho là chủ nhà đã “hồn nhiên” cầm
búa đập nát kính lái, đèn pha, gương chiếu hậu của chiếc xe bạc tỷ. Thực tế, đây là hành vi “đáp trả” lại
hành động đỗ xe gây cản trở hoạt động đi lại của người khác. Nhưng nhìn từ góc độ pháp luật, hành vi này
có thể sẽ bị quy kết về tội hủy hoại tài sản, theo điều 178, Bộ luật Hình sự hiện hành.
Hiện nay, pháp luật không có chế tài xử phạt đối với việc đỗ xe chắn ngang nhà dân, hay kể cả chắn ngang
trụ sở cơ quan, tổ chức trong các trường hợp này. Chủ nhà chỉ có quyền sở hữu bất động sản theo ranh giới
nhà của mình. Hành lang đường, vỉa hè, lòng đường là tài sản công cộng do nhà nước quản lý. Người dân
không được tự ý thực hiện quyền quản lý đối với các khu vực này, trừ trường hợp được cơ quan có thẩm
quyền cho phép.
Các hành vi như sơn, vẽ, cạo sơn xe hoặc đập kính, phá gương, chọc lốp hay các hành vi phá hoại lên
xe ô tô của người khác nếu làm hư hỏng xe thì phải bồi thường thiệt hại, ngoài ra, còn bị phạt tiền từ
2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng do thực hiện hành vi “Hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người
khác” theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 15 Nghị định 167/2013/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm
hành chính trong lĩnh vực an ninh trật tự, an toàn xã hội.
“Điều 15. Vi phạm quy định về gây thiệt hại đến tài sản của người khác
2. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
a) Hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác
………………….;
e) Chiếm giữ trái phép tài sản của người khác”
Đối với hành vi khóa xe của người khác, cũng có thể bị phạt với mức phạt tương tự theo quy định tại
điểm e khoản 2 Điều 15 Nghị định 167 nêu trên hoặc bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù
từ 3 tháng đến 2 năm khi chiếm giữ trái phép tài sản có giá trị từ 10.000.000 đồng trở lên theo quy định tại
Điều 176 Bộ luật Hình sự.

3. TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ
Trách
nhiệm
hành
chính

Trách
nhiệm
hình sự

Trách
nhiệm
kỉ luật

TRÁCH
NHIỆM
PHÁP
LÝ

Trách
nhiệm dân
sự

CÁC LOẠI VI PHẠM PHÁP LUẬT

Vi phạm
pháp
luật hình
sự

Trách
nhiêm
hình sự

Vi phạm
pháp luật
hành
chính

Trách
nhiệm
hành
chính

Vi phạm
pháp luật
dân sự

Trách nhiệm
dân sự

Vi phạm
kỉ luật

Trách niệm
kỉ luật

VI PHẠM PHÁP LUẬT VÀ TRÁCH NHIỆM PHÁP LÍ

Vi phạm
pháp
luật hình
sự

Trách
nhiêm
hình sự

Vi phạm
pháp luật
hành
chính

Trách
nhiệm
hành
chính

Vi phạm
pháp luật
dân sự

Trách nhiệm
dân sự

Vi phạm
kỉ luật

Trách niệm
kỉ luật

3. TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ
CÁC LOẠITRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ
Trách
nhiệm
hành
chính

Trách
nhiệm
hình sự

Trách
nhiệm
kỉ luật

TRÁCH
NHIỆM
PHÁP
LÝ

Ý NGHĨA
-Giáo dục ý thức tôn trọng và chấp
hành nghiêm chỉnh pháp luật.
.

-Răn đe mọi người không
được vi phạm pháp luật.

.

Trách
nhiệm dân
sự

-Hình thành, bồi dưỡng lòng
tin vào pháp luật và công lí.
- Hình thành trách nhiệm phê phán, đấu

tranh, tố cáo những việc làm
trái pháp luật.

-Ngăn chặn, hạn chế từng bước xóa
bỏ hiện tượng vi phạm pháp luật

3. TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ

Việc áp dụng trách nhiệm pháp lí đối
với người vi phạm có ý nghĩa gì?

-Giáo dục ý
thức tôn
trọng và
chấp hành
nghiêm
chỉnh pháp
luật.
.

-Răn đe mọi
người không
được vi
phạm pháp
luật.

.

-Hình
thành, bồi
dưỡng
lòng tin
vào pháp
luật và
công lí.

- Hình thành

trách
nhiệm
phê phán, đấu
tranh, tố cáo
những
việc
làm
trái pháp luật.

-Ngăn chặn,
hạn chế từng
bước xóa bỏ
hiện tượng vi
phạm pháp
luật

4. TRÁCH NHIỆM CỦA CÔNG DÂN
ĐỐI VỚI CÔNG DÂN

- Chấp hành nghiêm
chỉnh hiến pháp,
pháp luật
- Đấu tranh với các
hành vi vi phạm
pháp luật.

ĐỐI VỚI HỌC SINH

- Tuyên truyền vận động mọi
người thực hiện tốt hiến
pháp và pháp luật.
- Có lối sống lành mạnh,
tránh xa tệ nạn xã hội.
-Đấu tranh, phê phán, tố
cáo... các hiện tượng vi
phạm pháp luật.

PHIẾU BÀI TẬP
Hãy xác định các hành vi sau đây vi phạm PL gì? (Đánh dấu X vào ô tương ứng).
Hành vi
1. Thực hiện không đúng các quy định trong hợp
đồng thuê nhà.
2. Giao hàng không đúng chủng loại, mẫu mã trong
hợp đồng mua, bán hàng hoá.
3. Trộm cắp tài sản của công dân.
4. Lấn chiếm vỉa hè, lòng đường.
5. Giở tài liệu xem trong giờ kiểm tra.
6. Vi phạm nội quy an toàn lao động của xí nghiệp.
7. Đi xe máy 70 phân khối không có giấy phép lái xe.

Vi phạm
PL hành
chính

Vi phạm
PL hình
sự

Vi phạm
PL dân sự

Vi phạm
kỉ luật

PHIẾU BÀI TẬP
Hãy xác định các hành vi sau đây vi phạm PL gì? (Đánh dấu X vào ô tương ứng).
Hành vi

Vi phạm
PL hành
chính

Vi phạm
PL hình
sự

Vi phạm
PL dân sự

1. Thực hiện không đúng các quy định trong hợp đồng thuê
nhà.

X

2. Giao hàng không đúng chủng loại, mẫu mã trong hợp
đồng mua, bán hàng hoá.

X

3. Trộm cắp tài sản của công dân.
4. Lấn chiếm vỉa hè, lòng đường.

X
X
X

5. Giở tài liệu xem trong giờ kiểm tra.
6. Vi phạm nội quy an toàn lao động của xí nghiệp.
7. Đi xe máy 70 phân khối không có giấy phép lái xe.

Vi phạm
kỉ luật

X
X

DÂN HỎI

CHUYÊN GIA TRẢ LỜI

1

3
6
TÌNH
HUỐNG
GIẢI ĐÁP

2
4

5

TÌNH HUỐNG 1

Đáp
Hành
vi PL
phạm
PL .
Hànhán:
vi trên
có vivitrên
phạm
không?

Vi
phạm
PLphạm
hành PL
chính.
Cho
biết vi
gì?

10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Tình huống 2: Ông B là công an phường X, đã
nhận tiền và quà biếu có giá trị lớn của anh Ba,
để cho anh Ba mang về một số hàng hoá buôn lậu
trái phép bị tịch thu.
Việc làm của ông B có vi phạm PL không?
Vi phạm PL gì?
Đáp án: - Việc làm của ông B đã vi phạm pháp luật.
- Ông B vi phạm PL hình sự. (cụ thể là
phạm điều 226 Bộ luật Hình sự về tội nhận hối lộ)

10
9
4
5
2
7
6
1
8
0
3

TÌNH HUỐNG 3

TRĂM
SỰ
NHỜ
THẦY

Hành vi trên có vi phạm PL không?
(Chọn phương án):
A. Có
;
B. Không.

10
9
4
5
2
7
6
1
8
3

TÌNH HUỐNG 4: Học sinh trốn học , bỏ tiết đi chơi điện tử, có bị xem

là vi phạm pháp luật không? Nêu một số hậu quả của hành vi đó?

10
9
4
5
2
7
6
1
8
3

TÌNH HUỐNG 5: Viết vẽ bậy lên tường thuộc loại vi
phạm gì?
a. Vi phạm PL hình sự.
b. Vi phạm PL hành chính.
c. Vi phạm PL dân sự.
d. Vi phạm kỉ luật.

10
9
4
5
2
7
6
1
8
3

TÌNH HUỐNG 6

3
10
9
4
5
2
7
6
1
8

Hành vi của các bạn đi trên đường có vi phạm pháp luật không ?
a.Luật hình sự .
b.Luật hành chính . c.Luật dân sự .
b.

CHÚNG TA HÃY SỐNG VÀ LÀM VIỆC
THEO HIẾN PHÁP VÀ PHÁP LUẬT!

 Đối với bài vừa học
+ Về nhaø hoïc thuoäc noäi dung baøi hoïc.
+ Laøm caùc baøi taäp: 3,6 SGK/55,56
 Đối với bài học ở tiết tiếp theo
Tieát 29 – Baøi 16: Quyeàn tham gia quaûn lí nhaø nöôùc,
quaûn lí xaõ hoäi cuûa coâng daân.
Xem tröôùc:
 Ñaët vaán ñeà sgk/57.
 Gôïi yù sgk/57,58.
 Noäi dung baøi hoïc: Muïc 1 sgk/58.
? Nội dung của quyền tham gia quản lí nhaø nước – quản lí
xaõ hội như thế naøo?

Cảm ơn các
em! Chúc các
em học tốt!
GV: Vũ Thị Ánh
Tuyết

Hành vi

Phân loại
vi phạm pháp luật

Xây nhà trái phép, đổ phế thải xuống cống
1
thoát nước.

Vi phạm PL hành chính.
(xử lí hành chính)

Đua xe máy trái phép, vượt đèn đỏ, gây
2
tai nạn giao thông.

Vi phạm PL hành chính.

3

Bị tâm thần đập phá tài sản quý của bệnh
viện.

Cướp giật dây chuyền, túi xách của người
4
đi đường.
5 Vay tiền dây dưa không trả.
6

Chặt cây, tỉa cành mà không đặt biển
báo.

(xử lí hành chính)

Không vi phạm PL.
(Không xử lí)
Vi phạm PL hình sự.
(Xử lí theo quy định của
BLHS)
Vi phạm PL dân sự.
(Bồi thường dân sự)
Vi phạm kỉ luật.
(Xử lí kỉ luật)

Vi phạm luật hành chính

Vi phạm luật dân
sự

Vi phạm luật dân sự
Hình 1

Vi phạm kỉ luật

Xây hàng rào- lấn chiếm đất
Hình 2

Vi phạm luật hình sự

Hình 4