TIẾT 117,118

Viễn Phương

Cô Nguyễn Thị Xuân

I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả: Viễn Phương.
- Là một trong những cây bút có mặt sớm nhất
của lực lượng văn nghệ giải phóng Miền Nam
thời kì chống Mỹ cứu nước.
- Thơ ông nhỏ nhẹ, hồn hậu, tha thiết, giàu
tình cảm đặc biệt khi viết về quê hương, đất
nước và Bác Hồ.
Viễn Phương

I. Tìm hiểu chung.
2. Tác phẩm: Viếng lăng Bác.
a. Hoàn cảnh ra đời:
- 4/1976 – trong lần tác giả cùng đoàn đại biểu Miền
Nam ra thăm lăng Bác.
- In trong tập: Như mây mùa xuân.

Cô Nguyễn Thị Xuân

I. Tìm hiểu chung.
2. Tác phẩm: Viếng lăng Bác.
b. Đề tài: Bác Hồ - Nguồn cảm hứng bất tận
Bác sống như trời đất của ta
Yêu từng ngọn lúa, mỗi cành hoa
Tự do cho mỗi đời nô lệ
Sữa để em thơ, lụa tặng già
(Bác ơi – Tố Hữu)

I. Tìm hiểu chung.
2. Tác phẩm: Viếng lăng Bác.
b. Đề tài: Bác Hồ - Nguồn cảm hứng bất tận
Ôi lòng Bác vậy, cứ thương ta
Thương cuộc đời chung, thương cỏ hoa
Chỉ biết quên mình, cho hết thảy
Như dòng sông chảy, nặng phù sa
(Theo chân Bác– Tố Hữu)

Cô Nguyễn Thị Xuân

I. Tìm hiểu chung.
2. Tác phẩm: Viếng lăng Bác.
c. Mạch cảm xúc.

MẠCH
CẢM
XÚC

Cảm xúc bên ngoài lăng

Khổ 1

Cảm xúc trước đoàn người
xếp hàng ngoài lăng

Khổ 2

Cảm xúc, suy ngẫm khi vào
lăng.

Khổ 3

Cảm xúc trước khi rời lăng
Bác trở về

Khổ 4

BỐ
CỤC

II. Đọc – Hiểu văn bản.
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam
Bão táp mưa sa, đứng thẳng hàng.
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân...
Cô Nguyễn Thị Xuân

II. Đọc – Hiểu văn bản.
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim.
Mai về miền Nam thương trào nước mắt
Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác
Muốn làm đoá hoa toả hương đâu đây
Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này...
4-1976

II. Đọc – Hiểu văn bản.
1. Khổ 1: Cảm xúc của nhà thơ bên ngoài lăng Bác.
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam
Bão táp mưa sa, đứng thẳng hàng.

II. Đọc – Hiểu văn bản.
1. Khổ 1: Cảm xúc của nhà thơ bên ngoài lăng
Bác.

Địa danh
Xưng hô

Nói giảm,
nói tránh

Miền Nam

Vị trí xa xôi, biểu tượng anh
hùng.

Con – Bác

-Thân thương, gần gũi, thành
kính.

Thăm

Gảm nhẹ nỗi đau thương, mất
mát, khẳng định Bác sống mãi.
Cô Nguyễn Thị Xuân

II. Đọc – Hiểu văn bản.
1. Khổ 1: Cảm xúc của nhà thơ bên ngoài lăng Bác.
HÌNH ẢNH HÀNG TRE
Làng quê
Việt Nam

Dân tộc,
con người
Việt Nam

Sức mạnh
tinh thần, ý
chí, bản lĩnh

Khổ thơ gợi ý nghĩa sâu xa. Đến với Bác, ta như gặp dân tộc, nơi
Bác yên nghỉ cũng xanh mát bóng tre của làng quê Việt Nam

II. Đọc – Hiểu văn bản.
2. Khổ 2: Cảm xúc trước đoàn người xếp hàng vào lăng Bác.
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân...

II. Đọc – Hiểu văn bản.
2. Khổ 2: Cảm xúc trước đoàn người xếp hàng vào lăng Bác.
MẶT TRỜI

Nghĩa thực

Ẩn dụ

Ca ngợi và biết ơn công lao to lớn của Bác

II. Đọc – Hiểu văn bản.
2. Khổ 2: Cảm xúc trước đoàn người xếp hàng vào lăng Bác.
Ẩn dụ

Dòng người – Tràng hoa

Tấm lòng tươi đẹp

Điệp ngữ

Ngày ngày

Thời gian vô tận

Hoán dụ

Bảy chín mùa xuân

Thanh xuân tươi đẹp

Tình cảm thành kính, lòng biết ơn của người dân Việt Nam
trước công lao to lớn của Bác.

II. Đọc – Hiểu văn bản.
3. Khổ 3: Cảm xúc suy ngẫm khi vào trong lăng Bác.
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim.

Cô Nguyễn Thị Xuân

II. Đọc – Hiểu văn bản.
3. Khổ 3: Cảm xúc suy ngẫm khi vào trong lăng Bác.
Nói giảm, nói tránh
“Giấc ngủ”

Giảm bớt sự đau thương mất mát

Vầng Trăng dịu hiền
Ẩn dụ
Trời xanh

Gợi khung cảnh bình
yên, gợi nhớ h/ảnh gắn
bó suốt đời
Chỉ cuộc đời của Bác

II. Đọc – Hiểu văn bản.
3. Khổ 3: Cảm xúc suy ngẫm khi vào trong lăng Bác.
Nghe nhói trong tim
Cặp từ tương phản
Vẫn - mà

Nỗi đau trào dâng

Câu cảm thán
Tình cảm thành kính, lòng biết ơn, tiếc thương vô
hạn của người dân Việt Nam đối với Bác.

II. Đọc – Hiểu văn bản.
4. Khổ 4: Cảm xúc trước khi rời lăng Bác trở về.
Mai về miền Nam thương trào nước mắt
Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác
Muốn làm đoá hoa toả hương đâu đây
Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này...

II. Đọc – Hiểu văn bản.
4. Khổ 4: Cảm xúc trước khi rời lăng Bác trở về.
Thương trào nước mắt

Cảm xúc trào dâng

Con chim
Điệp ngữ
Muốn làm

Đóa hoa

Những gì đẹp đẽ
nhất bên Bác

Cây tre
Tình cảm thương nhớ, lưu luyến, thủy chung.

III. Tổng kết.
1. Nghệ thuật.

Thể thơ
tám chữ

Nhịp thơ
linh hoạt

NGHỆ
THUẬT

Từ ngữ
chọn lọc

Hình ảnh
giàu sức gợi

III. Tổng kết.
2. Nội dung.
Ghi nhớ SGK Ngữ văn 9 trang 60.
Xin nguyện cùng người vươn tới mãi
Vững như muôn ngọn dải Trương Sơn
(Bác ơi – Tố Hữu)