“Hãy tưởng tượng em đang đi
dạo trong rừng và bất ngờ nhìn
thấy một cánh cửa thần kỳ xuất
hiện giữa không trung. Cánh
cửa ấy dẫn em đến đâu? Em sẽ
làm gì khi bước qua?”

Tiết 93, 94 - Viết:
VIẾT
MỘT TRUYỆN KỂ
SÁNG TẠO

I. Tri thức về
kiểu bài

1. Khái niệm:
- Truyện kể sáng tạo (có sử dụng yếu tố miêu tả và
biểu cảm) thuộc kiểu văn bản tự sự. Trong đó người
viết dùng trải nghiệm cuộc sống và chỉ tưởng tượng
để sáng tạo một câu chuyện có bối cảnh, cốt truyện
nhân vật, sự kiện, kết hợp miêu tả và biểu cảm để
câu chuyện sinh động và thể hiện cảm xúc của
người viết.

2. Yêu cầu đối với kiểu văn bản:
- Về nội dung: đề tài gần gũi, nội dung câu chuyện
gần với một/ một vài nhân vật trong bối cảnh thời
gian, không gian nhất định; truyền tải thông điệp
nào đó tới người đọc.
- Về hình thức: xây dựng cốt truyện gồm các sự
việc chính, chi tiết tiêu biểu kết hợp tự sự với miêu
tả biểu cảm.

- Bố cục: 3 phần
+ Diễn biến truyện: chọn ngôi kể phù hợp; lần
lượt kể lại các sự kiện từ mở đầu đến kết thúc
xoay quanh nhân vật chính; sử dụng các chi tiết
tiêu biểu; xây dựng đối thoại giữa các nhân vật;
kết hợp miêu tả và biểu cảm.
+ Mở đầu truyện: giới
thiệu thời gian không gian
các nhân vật và tình huống
xảy ra câu chuyện.

+ Kết thúc truyện: phù hợp
với diễn biến câu chuyện, gợi
mở hoặc gọi suy nghĩ đối với
người đọc

II. Hướng dẫn phân
tích kiểu văn bản

1. Đọc văn bản mẫu: Nhát đinh của bác thợ
2. Phân tích mẫu
Quan sát cột bên trái của ngữ liệu tham khảo, trả lời câu
hỏi: Truyện có mấy phần? Nội dung chính của từng phần?
VB có 3 phần: Mở đầu truyện (giới thiệu thời gian,
không gian, nhân vật và tình huống xảy ra câu
chuyện), diễn biến truyện (gồm ba sự kiện chính liên
quan đến bác thợ sửa ghế và cha tôi), kết thúc truyện
(ấn tượng/ suy nghĩ của người viết về nhân vật).

Lần lượt đọc từng phần trong truyện (cột giữa) và các con
số, kí hiệu *, **, *** (cột phải) trả lời câu hỏi: Ý nghĩa của
các chỉ dấu là gì?
Ý nghĩa của các số, kí hiệu * trong VB và trong các khung
bên phải VB: Thể hiện cấu trúc của kiểu bài viết truyện kể
sáng tạo (có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm).
- Con số: Nhận biết bối cảnh, các sự kiện chính trong truyện.
- Dấu *, **, ***: Nhận biết miêu tả, biểu cảm, đối thoại.

1. Xác định ngôi kể, người kể chuyện trong văn bản trên?
- Ngôi kể thứ nhất ("tôi"), là một trong những đứa con của
chủ nhà, kể lại câu chuyện xảy ra vào thời thơ ấu của mình.

2. Tác giả đã mở đầu câu chuyện bằng cách nào?
- Tác giả đã mở đầu câu chuyện bằng cách nhắc lại kỉ
niệm thuở nhỏ của mình khi trở về thăm ngôi nhà xưa,
nhìn lại chiếc ghế tựa cũ kĩ và nhớ lại về nhát đinh của
bác thợ sửa ghế.

3. Tình huống làm nảy sinh câu chuyện là tình
huống gì?
- Mấy anh em nô đùa làm bong mặt ghế nên
người cha phải nhờ bác thợ ghế đến sửa chữa.

4. Tìm các chi tiết gắn với các sự kiện trong câu chuyện.
Các sự kiện, chi tiết trong truyện gắn kết với nhau ntn?
Chi tiết nào khiến cho diễn biến của câu chuyện trở nên bất ngờ, thú vị?
- Các chi tiết tiêu biểu gắn với các sự kiện trong câu chuyện:
+ Sự kiện 1: Bác thợ đến sửa chữa chiếc ghế hỏng. Chi tiết: Bác thợ xoa
xoa tay trên mặt ghế vừa được thay lại như để từ biệt đứa con của mình rồi
chào cả cha tôi, lẫn chúng tôi ra về.
+ Sự kiện 2: Bác thợ quay lại vì một chiếc đinh chưa đóng hết. Chi tiết: Bác
thợ mở hòm đồ nghề và gõ “chát” vào nhát đinh chưa đóng hết.
- Các sự kiện – chi tiết liên kết với nhau theo mạch thời gian.
- Chi tiết bác thợ dù đã đi được một “quãng xa” trong đêm mưa gió
vẫn quay lại chỉ vì một chiếc đinh chưa đóng hết làm câu chuyện trở
nên thú vị, bất ngờ, thể hiện tính cách tận tuỵ, trách nhiệm trong
công việc của bác thợ.

5. Đoạn đối thoại giữa cha và bác thợ có tác dụng gì trong
việc thể hiện tính cách của 2 nhân vật này? Nhân vật cha
tôi đã có cách giải quyết thế nà đối với sự hiện thứ hai?
- Đoạn đối thoại giữa cha tôi và bác thợ có tác dụng:
+ Thể hiện sự quan tâm của cha tôi dành cho bác thợ ("Bác quên
gì đấy ạ?").
+ Thể hiện tính khiêm tốn, tận tuỵ, trách nhiệm của bác thợ khi
giải thích lí do quay lại chỉ vì một cái đinh chưa đóng hết ("Để
vậy, có người sẽ rách quần áo").
- Đối với sự kiện thứ 2 (bác thợ quay lại chỉ để đóng cho hết
chiếc đinh vào ghế), nhân vật người cha đã có cách ứng xử phù
hợp, trân trọng với hành động đẹp của bác thợ (cảm động trước
tấm lòng tận tuỵ của bác thợ, biếu thêm tiền cho bác).

6. Nêu tác dụng của việc kết hợp giữa tự sự với
miêu tả, biểu cảm trong truyện.
- Việc kết hợp tự sự (kể lại sự việc), miêu tả (mô tả
ngoại hình, hành động, hình dáng nhân vật) và biểu cảm
(cảm xúc của nhân vật, người kể chuyện) giúp câu
chuyện trở nên sống động, nhân vật được khắc hoạ cụ
thể, chi tiết và gây ấn tượng với độc giả.

* Những lưu ý khi viết một truyện kể sáng tạo:
- Chọn ngôi kể, người kể chuyện phù hợp với bối cảnh, nội dung truyện.
- Tạo những tình huống bất ngờ nhưng logic giúp câu chuyện trở nên lôi
cuốn, thú vị.
- Xây dựng các sự kiện, chi tiết sắp xếp theo trình tự hợp lí, chú ý đến
yếu tố kết nối giữa các sự kiện, chi tiết trong câu chuyện.
- Kết hợp tự sự (kể) với miêu tả, biểu cảm.
- Sử dụng đối thoại, độc thoại nội tâm để thể hiện sinh động, tự nhiên nét
tính cách của các nhân vật.
- Kết thúc truyện cần để lại suy ngẫm, ý nghĩa cho người đọc về thông
điệp của truyện.

III. Hướng dẫn
quy trình viết

* Đề bài: Kể một câu chuyện mà em tưởng tượng trong đó có sử
dụng yếu tố miêu tả, biểu cảm.

1. Tìm hiểu lí thuyết về quy trình viết
PHIẾU QUY TRÌNH VIẾT MỘT TRUYỆN KỂ SÁNG TẠO
QUY TRÌNH VIẾT
Bước 1: Chuẩn bị
trước khi viết
Bước 2: Tìm ý, lập
dàn ý
Bước 3: Viết bài
Bước 4: Xem lại và
chỉnh sửa, rút kinh
nghiệm

TÁC DỤNG

PHIẾU QUY TRÌNH VIẾT MỘT TRUYỆN KỂ SÁNG TẠO
QUY TRÌNH VIẾT
Bước 1: Chuẩn bị
trước khi viết

TÁC DỤNG
- Giúp xác định rõ đề tài, mục đích, đối tượng người đọc và thông
điệp.
- Khơi gợi ý tưởng, tạo cơ sở để xây dựng câu chuyện.
- Học hỏi từ nguồn tham khảo để cải thiện kỹ năng viết.

- Định hình nội dung câu chuyện, sắp xếp ý tưởng logic.
Bước 2: Tìm ý, lập dàn - Xác định các yếu tố cơ bản: nhân vật, tình huống, sự kiện, chi tiết
ý
tiêu biểu.
- Lập kế hoạch giúp bài viết có kết cấu mạch lạc, rõ ràng.
Bước 3: Viết đoạn
Bước 4: Xem lại và
chỉnh sửa, rút kinh

- Triển khai câu chuyện theo dàn ý, đảm bảo mạch truyện chặt chẽ.
- Kết hợp miêu tả và biểu cảm, làm nổi bật nhân vật, sự kiện.
- Đa dạng hóa ngôn ngữ và cách thể hiện để câu chuyện sinh động.
- Phát hiện lỗi và chỉnh sửa, cải thiện chất lượng bài viết.
- Rút kinh nghiệm để nâng cao kỹ năng viết trong tương lai.

2. Tìm hiểu các tiêu chí đánh giá bài viết
Tiêu chí
- Sử dụng ngôi kể phù hợp
Mở đầu
- Giới thiệu nhân vật, bối cảnh, tình huống nảy sinh câu chuyện
truyện
- Lôi cuốn, thu hút sự chú ý của người đọc
- Có nhân vật chính
- Có một vài nhân vật phụ
- Các nhân vật được khắc hoa sống động qua ngoại hình, lời nói, ngôn ngữ, hành động
- Có cốt truyện
Diễn biến
- Câu chuyện được thuật lại với sự kiện, diễn biến hợp lí
truyện
- Có các chi tiết cụ thể, sinh động,...
- Kết hợp kể với miêu tả, biểu cảm
- Làm nổi bật sự kiện, nhân vật chính/ tạo được một số điểm nhấn trong câu chuyện
- Nội dung truyện kể có ý nghĩa, có tính giáo dục
Kết thúc - Phù hợp với diễn biến câu chuyện
truyện - Gây ấn tượng hoặc gợi suy nghĩ đối với người đọc
Kĩ năng sử - Câu văn giàu hình ảnh
dụng lời văn - Lời kể linh hoạt, tự nhiên

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Đ CĐ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 

 
 
 
 
 

IV. VIẾT THEO
QUY TRÌNH

1. Xác định mục đích, đối tượng, đề tài
Phiếu xác định đề tài, mục đích, đối tượng của truyện kể
- Đề tài tôi chọn: …………………………………………………………
Tình bạn…
……………………………………………………………………………
- Mục đích kể chuyện: …………………………………………………...
……………………………………………………………………………
+ Truyền tải bài học về lòng trung thực, sự bao dung và giá trị của tình
……………………………………………………………………………
bạn.
……………………………………………………………………………
+ Gây cảm hứng cho người đọc về cách ứng xử trong tình bạn.
- Tình huống viết truyện: ………………………………………………...
Tham gia Câu lạc bộ đọc - viết của trường để
…………………………………………………………………………….
chia sẻ câu chuyện sáng tạo.

2. Làm mẫu quy trình viết
- Bối cảnh: Một ngôi trường nhỏ nằm giữa thung lũng xanh
mát vào mùa hè. Cảnh vật xung quanh là những rừng cây bạt
ngàn và con suối trong lành. Thời gian câu chuyện diễn ra vào
những ngày cuối cùng trước kỳ nghỉ hè.
- Nhân vật chính: Nhân vật chính là Mai, một học sinh lớp 8
yêu thích thiên nhiên, tính cách thân thiện, nhưng khá nhút nhát.
Mai thường mặc bộ đồng phục gọn gàng và luôn mang theo một
cuốn sổ tay nhỏ để ghi lại những điều thú vị.

- Nhân vật phụ:
+ Tôi: Bạn thân của Mai, tính cách năng động, thích
khám phá.
+ Thầy Minh: Giáo viên chủ nhiệm, luôn khuyến khích
học sinh yêu thiên nhiên.
- Tình huống truyện: Trong một chuyến đi dã ngoại
cuối năm, Mai và tôi phát hiện một chú chim non bị
thương gần bờ suối. Cả hai phải tìm cách cứu chú chim
trong khi đối mặt với việc phải về trường đúng giờ.

- Ba sự kiện chính:
+ Mai và tôi tìm thấy chú chim non nằm bất động dưới tán
cây, Mai rất lo lắng nhưng không biết phải làm gì, trong khi
Lan nhanh nhẹn đưa ra ý kiến cứu giúp.
+ Cả hai tìm cách sơ cứu cho chú chim bằng bông gạc và
nước từ suối. Họ phải vượt qua những lo lắng và hoảng sợ khi
chú chim không cử động ngay.
+ Thầy Minh xuất hiện đúng lúc, giúp hai bạn hoàn thiện
việc chữa trị. Nhờ sự tận tâm của thầy và lòng quyết tâm của
cả hai, chú chim dần hồi phục và có thể bay về tổ.

- Chi tiết tiêu biểu: Cảnh Mai cẩn thận băng bó cho chú
chim, đôi tay run rẩy nhưng ánh mắt kiên định, cùng lời động
viên đầy cảm xúc của Lan.
- Kết thúc: Chú chim được cứu sống, Mai vượt qua sự nhút
nhát của bản thân và cảm thấy tự tin hơn. Cả ba thầy trò cùng
ngắm nhìn chú chim bay đi trong ánh chiều tà.
- Chủ đề và thông điệp: Tình yêu thiên nhiên và sự dũng
cảm sẽ giúp con người vượt qua những giới hạn của bản thân,
đồng thời nhắc nhở chúng ta biết trân trọng những sinh linh bé
nhỏ quanh mình.

3. Tìm ý, lập dàn ý, viết bài

4. Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm
a. Hoạt động xem lại, chỉnh sửa
1. Nhóm 2 HS trao đổi bài văn cho nhau để đọc bài của bạn.
2. Mời 1 - 2 HS đọc bài văn của mình trên lớp, các HS khác góp ý
(dựa và phiếu góp ý), trao đổi dựa vào bảng kiểm.
Phiếu góp ý cho bạn
Nội dung trao đổi về truyện kể sáng tạo
Điều tôi thích ở truyện của bạn
Kinh nghiệm viết truyện tôi học ở bạn
Điều tôi không thích trong truyện của bạn
Phần đề xuất bạn chỉnh sửa

 
 
 
 

Câu trả lời

b. Hoạt động rút kinh nghiệm
- Ghi lại 3 điều em học được từ quá trình viết một
truyện kể sáng tạo.
- Ghi lại 2 điều em học hỏi được từ bài văn của các
bạn.
- Ghi lại 1 hoạt động em dự định sẽ thực hiện sau tiết
học để nâng cao kĩ năng viết truyện kể sáng tạo.

Vận dụng
1. Sửa truyện đã viết một cách hoàn chỉnh và
công bố.
2. Chọn một hình thức làm sản phẩm mới để
chuyển truyện đã viết thành: Truyện tranh, clip,
phim hoạt hình,...