PHẦN VIẾT
VIẾT ĐOẠN VĂN GHI LẠI CẢM XÚC
VỀ MỘT BÀI THƠ BỐN CHỮ HOẶC
NĂM CHỮ

Ms. Ngoc Phan

I. Tìm hiểu tri thức về
kiểu bài
Sau khi đọc một bài
thơ hay trên sách, báo
mạng
em
Emchí,
hãy nhớ
lại internet,
bài viết đoạn
“ghi lại
cảm xúc
bài
muốn
chiavềsẻmột
với
thơ”
đã được
học,thì
nhắc
người
khác
emlại
có
những đặc điểm của đoạn văn
thể chia sẻ bằng những
ghi lại cảm xúc sau khi đọc
cách
nào?
một
bài thơ.

Ms. Ngoc Phan

I. Tìm hiểu tri thức về kiểu
bài

1. Khái niệm: Đoạn văn ghi lại cảm xúc
về một bài thơ thuộc kiểu văn biểu cảm,
thể hiện cảm xúc của người viết về một
bài thơ.
Ms. Ngoc Phan

I. Tìm hiểu tri thức về kiểu
bài

2. Yêu cầu đối với đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ
:

YÊU CẦU ĐỐI VỚI KIỂU BÀI

Hình thức
Nội dung
Ngôi kể
Liên kết
Bố cục
đoạn văn

-

Mở đoạn:
Thân đoạn:
Kết đoạn:

Ms. Ngoc Phan

I. Tìm hiểu tri thức về kiểu
bài
2. Yêu cầu đối với đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ.

Hình thức

YÊU CẦU ĐỐI VỚI KIỂU BÀI
Đảm bảo hình thức của một đoạn văn.

Nội dung

Trình bày cảm xúc của bản thân về một bài thơ.

Ngôi kể

Sử dụng ngôi thứ nhất để chia sẻ cảm xúc.

Liên kết

Các câu trong đoạn văn cần được liên kết với nhau chặt chẽ để tạo sự
mạch lạc cho đoạn văn.
- Mở đoạn: Giới thiệu nhan đề, tác giả và cảm xúc chung về bài thơ (câu
chủ đề).
- Thân đoạn: Trình bày cảm xúc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ;
làm rõ cảm xúc bằng những hình ảnh, từ ngữ được trích từ bài thơ.
- Kết đoạn: Khẳng định lại cảm xúc của bài thơ và ý nghĩa của nó đối
với bản thân.

Bố cục
đoạn văn

Ms. Ngoc Phan

II. Hướng dẫn phân tích kiểu
văn bản
Văn bản mẫu: Đoạn văn ghi lại
cảm xúc về bài thơ “Nắng hồng”
(SGK/26).

NẮNG HỒNG
 Cả mùa đông lạnh giá           Ngõ quê in chân nhỏ
 Mặt trời trốn đi đâu               Lối quê gió lạnh đầy
Cây khoác tấm áo nâu           Nép mình trong áo ấm
Áo trời thì xám ngắt               Vẫn cóng buốt bàn tay
 
Se sẻ giấu tiếng hát                Màn sương ôm dáng mẹ
Núp sâu trong mái nhà           Chợ xa đang về rồi
Cả chị ong chăm chỉ              Chiếc áo choàng màu đỏ
Cũng không đến vườn hoa     Như đốm nắng đang trôi
 
Mưa phùn giăng đầy ngõ         Mẹ bước chân đến cửa
Bảng lảng như sương mờ        Mang theo giọt nắng hồng
Bếp nhà ai nhóm lửa               Trong nụ cười của mẹ
Khói lên trời đong đưa             Cả mùa xuân sáng bừng
                                                     
Ngọc

                              Bảo

Ms. Ngoc Phan

Ms. Ngoc Phan

II. Hướng dẫn phân tích kiểu văn bản

Tôi rất thích bài thơ “Nắng hồng” của Bảo Ngọc vì cách dẫn dắt bất ngờ, thú
vị của tác giả từ hình ảnh mùa đông đến hình ảnh người mẹ. Thủ pháp nhân hóa
trong bốn khổ thơ đầu giúp tôi không chỉ hình dung hình ảnh sống động của
mùa đông mà còn cảm nhận được rõ nét cái rét buốt của tiết trời lạnh giá: “áo
trời xám ngắt”, “se sẻ giấu tiếng hát”, mưa phùn giăng đầy ngõ”, … Cảnh vật
xám ngắt và buốt cóng ấy bỗng sáng bừng vì hình ảnh mẹ. Hình ảnh mẹ trong
hai khổ thơ cuối được gợi tả từ xa đến gần trong sự trông ngóng của một đứa trẻ.
Dường như người con ấy đang ngồi trên bậc cửa, nhìn ra màn sương ngóng mẹ.
Rồi đứa trẻ bất chợt nhận ra: chiếc áo choàng đỏ của mẹ xuất hiện như “đốm
nắng” đang trôi trong sương, tiếp theo là nụ cười như “giọt nắng hồng” làm tan
cái cóng buốt của mùa đông, đem đến mùa xuân tươi sáng. Bài thơ dẫn dắt
người đọc đi từ những hình ảnh mùa đông lạnh giá đến hình ảnh ấm áp của mẹ,
giúp tôi cảm nhận rõ hơn về tình mẹ và cả những yêu thương của một đứa
trẻ
Ms. Ngoc Phan

II. Hướng dẫn phân tích kiểu
văn bản
Đọc đoạn văn trên và thực hiện
những yêu cầu sau:

1. Tác giả có dùng ngôi thứ nhất để chia sẻ cảm xúc hay

không?
2. Tác giả đã thể hiện những cảm xúc nào về bài thơ?
3. Nội dung câu mở đoạn là gì?
4. Phần thân đoạn gồm những câu nào và trình bày những
gì?
5. Nêu nội dung câu kết đoạn.
Ms. Ngoc Phan

Bắt đầu
bằng chữ
cái viết
hoa, lùi
đầu dòng

Xưng “tôi”
ngôi thứ
nhất

Tôi rất thích bài thơ “Nắng hồng” của Bảo Ngọc vì cách dẫn dắt bất ngờ, thú vị của tác
giả từ hình ảnh mùa đông đến hình ảnh người mẹ. Thủ pháp nhân hóa trong bốn khổ thơ đầu
giúp tôi không chỉ hình dung hình ảnh sống động của mùa đông mà còn cảm nhận được rõ nét
cái rét buốt của tiết trời lạnh giá: “áo trời xám ngắt”, “se sẻ giấu tiếng hát”, mưa phùn giăng
đầy ngõ”, … Cảnh vật xám ngắt và buốt cóng ấy bỗng sáng bừng vì hình ảnh mẹ. Hình ảnh
mẹ trong hai khổ thơ cuối được gợi tả từ xa đến gần trong sự trông ngóng của một đứa trẻ.
Dường như người con ấy đang ngồi trên bậc cửa, nhìn ra màn sương ngóng mẹ. Rồi đứa trẻ
bất chợt nhận ra: chiếc áo choàng đỏ của mẹ xuất hiện như “đốm nắng” đang trôi trong sương,
tiếp theo là nụ cười như “giọt nắng hồng” làm tan cái cóng buốt của mùa đông, đem đến mùa
xuân tươi sáng. Bài thơ dẫn dắt người đọc đi từ những hình ảnh mùa đông lạnh giá đến hình
ảnh ấm áp của mẹ, giúp tôi cảm nhận rõ hơn về tình mẹ và cả những yêu thương của một đứa
trẻ dành cho mẹ.
Kết thúc
bằng dấu
câu dùng
để ngắt
đoạn.

Những từ
ngữ thể
hiện cảm
xúc của
người viết.

Ms. Ngoc Phan

Mở đoạn:
Thân đoạn:
giới thiệu
trình bày
bài thơ, tác
cảm xúc của
giả và cảm
người viết về
Tôi
rất
thích
bài
thơ
“Nắng
hồng”
của
Bảo
Ngọc
vì
cách
dẫn
dắt
bất
ngờ,
thú
vị
xúc chung
nội dung và
của
tác
giả
từ
hình
ảnh
mùa
đông
đến
hình
ảnh
người
mẹ.
Thủ
pháp
nhân
hóa
trong
của người
nghệ thuật
bốn khổ thơ đầu giúp tôi không chỉ hình dung hình ảnh sống động của mùa đông mà của bài thơ.
viết.

còn cảm nhận được rõ nét cái rét buốt của tiết trời lạnh giá: “áo trời xám ngắt”, “se sẻ
giấu tiếng hát”, mưa phùn giăng đầy ngõ”, … Cảnh vật xám ngắt và buốt cóng ấy
bỗng sáng bừng vì hình ảnh mẹ. Hình ảnh mẹ trong hai khổ thơ cuối được gợi tả từ xa
đến gần trong sự trông ngóng của một đứa trẻ. Dường như người con ấy đang ngồi
trên bậc cửa, nhìn ra màn sương ngóng mẹ. Rồi đứa trẻ bất chợt nhận ra: chiếc áo
choàng đỏ của mẹ xuất hiện như “đốm nắng” đang trôi trong sương, tiếp theo là nụ
cười như “giọt nắng hồng” làm tan cái cóng buốt của mùa đông, đem đến mùa xuân
tươi sáng. Bài thơ dẫn dắt người đọc đi từ những hình ảnh mùa đông lạnh giá đến
hình ảnh ấm áp của mẹ, giúp tôi cảm nhận rõ hơn về tình mẹ và cả những yêu thương
của một đứa trẻ dành cho mẹ.
Kết đoạn:
Khẳng định
cảm xúc và ý
nghĩa của bài
thơ đối với
bản thân.

Ms. Ngoc Phan

II. Hướng dẫn phân tích kiểu
văn bản
YÊU CẦU ĐỐI VỚI KIỂU BÀI
Hình thức Đảm bảo hình thức của một đoạn văn.
Nội dung
Ngôi kể
Bố cục
đoạn văn

Đoạn văn
mẫu

Trình bày cảm xúc của bản thân về một bài thơ.
Sử dụng ngôi thứ nhất để chia sẻ cảm xúc.
- Mở đoạn: Giới thiệu nhan đề, tác giả và cảm xúc chung về bài thơ (câu
chủ đề).
- Thân đoạn: Trình bày cảm xúc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ;
làm rõ cảm xúc bằng những hình ảnh, từ ngữ được trích từ bài thơ.
- Kết đoạn: Khẳng định lại cảm xúc của bài thơ và ý nghĩa của nó đối với
bản thân.
Ms. Ngoc Phan

III. Hướng dẫn quy trình viết
Bước 1: Chuẩn bị trước khi
viết
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý

Bước 3: Viết đoạn

Bước 4:

Xem lại và chỉnh sửa,
rút kinh nghiệm
Ms. Ngoc Phan

Bước 1: Chuẩn bị
trước khi viết

* Xác định đề tài

Mục
đích

Đề
tài

Người
đọc

* Thu thập tư liệu

Ms. Ngoc Phan

Bước 1: Chuẩn bị
trước khi viết
* Xác định đề tài

* Thu thập tư liệu

Thông tin ấy
ở đâu?

Cần tìm
thông tin
nào?

Ms. Ngoc Phan

1. Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết
a. Xác định đề tài:
- Đề bài yêu cầu: Viết đoạn văn ghi lại cảm
xúc về bài thơ Sang thu (Hữu Thỉnh).
- Kiểu bài: Văn biểu cảm.
- Độ dài của đoạn văn là 200 chữ.

Ms. vietlanglit.co
Ngoc Phan

b. Thu thập tư liệu

- Mục đích viết đoạn văn: trình bày cảm xúc về
một bài thơ bốn chữ.
- Người đọc: thầy cô giáo, các bạn.
- Nội dung: Cảm xúc của em về bài thơ.
- Cách viết: mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn.

Ms. vietlanglit.co
Ngoc Phan

Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý
Tìm ý
Em hãy:
 Đọc diễn cảm bài thơ vài lần để cảm nhận âm thanh, vần, nhịp điệu của bài
* Xác định đề tài
thơ và xác định những cảm xúc mà bài thơ đã gợi cho em.
 Tìm và xác định ý nghĩa của những từ ngữ, hình ảnh độc đáo, những biện
pháp tu từ mà tác giả bài thơ sử dụng.
 Xác định chủ đề của bài thơ.
* Thu thập tư liệu
 Lí giải vì sao em có cảm xúc đặc biệt với bài thơ.
 Viết nhanh dưới dạng cụm từ thể hiện những ý tưởng trên.

Ms. Ngoc Phan

SANG THU
Hữu Thỉnh
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.

Ms. Ngoc Phan

2. Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý
a. Tìm ý
- Cách ngắt nhịp đều đặn 2/3, 3/2 cùng
cách gieo vần chân "sẽ-về", "vã-hạ" .
- Hình ảnh ẩn dụ cuối bài thơ "Sấm cũng
bớt bất ngờ/ Trên hàng cây đứng tuổi".
- Triết lý mà nhà thơ gửi gắm. Khi con
người ta từng trải thì sẽ trở nên vững
vàng, bình tĩnh hơn trước bão tố cuộc đời.

Ms. vietlanglit.co
Ngoc Phan

Bước 2: Tìm ý, lập dàn
ý

Lập dàn ý
Mở đoạn

* Xác định đề tài
Thân
đoạn

Kết
đoạn

Tên bài thơ, tên tác giả ……………………
Cảm xúc chung về bài thơ ………………..
Cảm xúc thứ nhất ………………………….
Bằng chứng ………………………………..
Cảm xúc thứ hai …………………………
Bằng chứng ……………………………….
Khẳng định lại cảm xúc ………………….
Ý nghĩa đối với bản thân …………………

Ms. Ngoc Phan

b. Lập dàn ý
b1. Mở đoạn: Bài thơ “Sang thu”
(Hữu Thỉnh” miêu tả thật tinh tế
khoảnh khắc thiên nhiên giao mùa từ
hạ sang thu.

Ms. vietlanglit.co
Ngoc Phan

b2. Thân đoạn
*Khổ 1: Vẻ đẹp của thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa:
- Tín hiệu báo thu sang; hương ổi, gió se, sương chùng chình,…
- Nghệ thuật:
+ Từ láy tượng hình: chùng chình -> cố ý chậm lại
+ Nhân hóa: sương chùng chình ->Sương giăng mắc nhẹ nhàng, chuyển động
chầm chậm nơi đường thôn ngõ xóm, ngập ngừng, lưu luyến, bịn rịn như có tâm
hồn.
+ Nhịp thơ có sự thay đổi (3/2 -> 2/3) -> tình cảm, cảm xúc của tác giả.
=>Cảm xúc ngỡ ngàng, bâng khuâng của nhà thơ trước sự biến chuyển nhịp
nhàng của cảnh vật trong khoảnh khắc giao mùa.
Ms. vietlanglit.co
Ngoc Phan

*Khổ 2: Những chuyển biến của thiên nhiên trong khoảnh
khắc giao mùa
- Hình ảnh thiên nhiên: Sông dềnh dàng…
- Nghệ thuật: từ láy dềnh dàng, vội vã -> sự chuyển mình của
thiên nhiên tạo vật từ hạ sang thu
=>Không gian và cảnh vật như đang chuyển mình, điềm tĩnh bước
sang thu.

Ms. vietlanglit.co
Ngoc Phan

*Khổ 3: Chuyển biến âm thầm của tạo vật và suy ngẫm về đời người
lúc chớm thu
- Thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa đang biến đổi chậm dần chứ
không vội vã.
•Nghệ thuật: ẩn dụ
+ Sấm: chỉ cái bất thường của ngoại cảnh
+ Hàng cây đứng tuổi: những con người lớn tuổi, từng trải.
- Nhân hóa: bất ngờ, đứng tuổi-> Trạng thái con người.
->Hai câu thơ không còn chỉ tả cảnh sang thu mà đã chất chứa suy nghiệm
về con người và cuộc đời: Con người từng trải sẽ vững vàng hơn trước
những thử thách cuộc đời.
b3. Kết đoạn: tình yêu thiên nhiên tha thiết cùng những triết lý sâu sắc về
cuộc đời mà nhà thơ Hữu Thỉnh muốn gửi gắm.
Ms. vietlanglit.co
Ngoc Phan

Bước 3: Viết đoạn
văn

* Xác định đề tài

* Dựa vào dàn ý, viết
đoạn văn hoàn chỉnh.

* Khi viết, cần đảm bảo
các yêu cầu đối với kiểu bài.

Ms. Ngoc Phan

3. Bước 3: Viết đoạn
Em rất thích bài thơ "Sang thu", một trong những tác phẩm tiêu biểu của tác giả Hữu
Thỉnh. Bài thơ đã đem đến khoảnh khắc đẹp đẽ và trong ngần của đất trời trong thời điểm
cuối hạ, đầu thu. Những hình ảnh thiên nhiên vào thời khắc giao mùa được tác giả cảm nhận
tinh tế bằng tất cả các giác quan. Biện pháp nhân hoá kết hợp cùng các động từ giàu sức gợi
đã vẽ nên thời khắc chuyển mình của thiên nhiên "Sương chùng chình", "chim bắt đầu vội
vã", đám mây "vắt nửa mình", cơn mưa "đã vơi dần"... Cách ngắt nhịp đều đặn 2/3, 3/2 cùng
cách gieo vần chân "sẽ-về", "vã-hạ" không chỉ tạo nên sự liên kết giữa các dòng thơ mà còn
tạo nên nhạc điệu cho bài thơ, đồng thời góp phần bộc lộ những bâng khuâng, xao xuyến của
tác giả trước những biến chuyển của cảnh vật. Đặc biệt hình ảnh ẩn dụ cuối bài thơ "Sấm
cũng bớt bất ngờ/ Trên hàng cây đứng tuổi" giúp em cảm nhận rõ hơn về những chiêm
nghiệm, triết lý mà nhà thơ gửi gắm. Khi con người ta từng trải thì sẽ trở nên vững vàng, bình
tĩnh hơn trước bão tố cuộc đời. Với việc sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật và thể thơ năm
chữ ngắn gọn tác giả đã làm nổi bật bức tranh thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa từ hạ
sang thu. Qua đây, ta cũng thấy được tình yêu thiên nhiên tha thiết cùng những triết lý sâu sắc
về cuộc đời mà nhà thơ Hữu Thỉnh muốn gửi gắm.
Ms. vietlanglit.co
Ngoc Phan

Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa,
rút kinh nghiệm

Ms. Ngoc Phan

Chỉnh sửa bài viết
Tìm câu chủ đề của đoạn văn và thêm vào những từ ngữ miêu tả khái
quát cảm xúc của em khi đọc bài thơ.
Bổ sung những từ ngữ, hình ảnh được trích dẫn từ bài
thơ. Bổ sung những từ ngữ dùng để liên kết các câu
trong đoạn văn (nếu còn thiếu).
Viết lại câu kết đoạn theo hướng khẳng định lại cảm xúc và ý
nghĩa của bài thơ đối với bản thân.
Điều chỉnh lỗi chính tả, ngữ pháp và lỗi sử dụng từ
ngữ (nếu có).
Ms. Ngoc Phan

Rút kinh nghiệm

Nếu được viết lại, em sẽ điều chỉnh như
thế nào để bài viết tốt hơn?

Ms. Ngoc Phan

VI. Luyện
tập
Dựa vào quy trình viết,
em hãy viết một đoạn văn hoàn
chỉnh (khoảng 200 chữ) ghi lại
cảm xúc về một bài thơ bốn chữ
hoặc năm chữ.

Ms. vietlanglit.co
Ngoc Phan

Chúc các em
học tốt!

Ms. Ngoc Phan