Tiết 23

I.Tình hình thế giới và trong nước
1. Tình hình thế giới

Tình hình chính trị thế
giới trong những năm
1935 - 1936 có những
vấn đề gì nổi bật ?

Đại khủng hoảng kinh tế thế giới ( 1929-1933 )

- Chủ nghĩa Phát xít xuất hiện và nắm chính quyền ở Đức, Ý, Nhật,
ráo riết chạy đua vũ trang để chuẩn bị chiến tranh thế giới.

HÍT - LE ( ĐỨC )

MUT SÔ LI NI ( ITALIA )

HI RÔ HI TÔ ( NHẬT )

- Đại hội VII QTCS (7/1935) đề ra chủ trương thành lập Mặt trận
Nhân dân ở các nước để chống phát xít, chiến tranh.

•

•
•
•

Lê Hồng Phong
(6/9/1902 – 6/9/1942)

Ông tên thật là Lê Huy Doãn, sinh ra trong một
gia đình nghèo thuộc xóm Đông Cửa, thôn Đông
Thông, tổng Thông Lạng, nay là xã Hưng Thông,
huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An.
Ông là Tổng Bí thư thứ hai của Đảng Cộng sản
Đông Dương từ năm 1935 đến năm 1936.
Ngày 6 tháng 2 năm 1940, ông bị bắt, bị kết án 5
năm tù và đày đi Khám Lớn Sài Gòn và Côn Đảo.
Trước khi mất ông gửi lời nhắn nhủ: "Xin chào tất
cả các đồng chí. Nhờ các đồng chí nói với Đảng
rằng: Tới giờ phút cuối cùng, Lê Hồng Phong vẫn
một lòng tin tưởng ở thắng lợi vẻ vang của cách
mạng".

•
•
•
•
•

Nguyễn Thị Minh Khai
(1/1/1910 – 28/8/1941)

Nguyễn Thị Minh Khai là Đảng Cộng sản Đông
Dương trong giai đoạn 1930-1940.
Bà tên thật là Nguyễn Thị Vịnh, quê ở xã Vĩnh
Yên, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An.
Năm 1930, bà gia nhập Đảng Cộng sản Đông
Dương, phụ trách tuyên truyền, huấn luyện
đảng viên tại Trường Thi, Bến Thủy..
Ngày 30 tháng 7 năm 1940, bà bị bắt và bị giam
tại Khám Lớn Sài Gòn.
Sau khi Khởi nghĩa Nam Kỳ thất bại, bà bị thực
dân Pháp kết án tử hình và bị xử bắn tại Ngã ba
Giồng, Hóc Môn.

- Năm 1936 Mặt trận nhân dân Pháp lên cầm quyền đã
cho thực hiện một số chính sách tiến bộ ở thuộc địa.

Ảnh Mặt trận Nhân dân Pháp thắng cử

1. Tình hình thế giới
- Chủ nghĩa Phát xít xuất hiện và nắm chính quyền ở Đức, Ý, Nhật.

- Đại hội VII QTCS (7/1935) đề ra chủ trương thành lập Mặt trận Nhân dân
ở các nước để chống phát xít, chiến tranh.
- Năm 1936, Mặt trận nhân dân Pháp lên cầm quyền đã cho thực hiện một
số chính sách tiến bộ ở thuộc địa.

2. Tình hình trong nước
Nêu nét cơ bản về tình hình
nước ta trong giai đoạn này?

- Pháp tiếp tục tiến hành chính sách bóc lột, khủng bố, đàn áp phong
trào đấu tranh của nhân dân ta.

II. Mặt trận dân chủ Đông Dương và phong trào
đấu tranh đòi tự do, dân chủ
Tìm hiểu về phong trào dân chủ 1936-1939 theo các nội dung:

 Nhiệm vụ trước mắt…
 Hình thức, phương pháp đấu tranh…
 Nhiệm vụ và hình thức đấu tranh thời kì này có gì khác với phong trào
cách mạng 1930-1931?

- Nhiệm vụ trước mắt: chống phát xít, chống chiến tranh, chống
chế độ phản động thuộc địa, đòi tự do, dân sinh, dân chủ, cơm áo,
hoà bình.
- Hình thức và phương pháp đấu tranh:
+ Kết hợp công khai và bí mật; hợp pháp và nửa hợp pháp.
+ Thành lập Mặt trận Nhân dân phản đế Đông Dương

Đầu năm 1937, phái viên Chính phủ Pháp G. Gô-đa sang điều
tra tình hình Đông Dương và Brê-vi-ê nhận chức Toàn quyền
Đông Dương.

Đoàn biểu tình đưa yêu sách

Ngày Quốc tế lao động 1/5/1938, tại Khu
Đấu Xảo( Hà Nội), đã diễn ra một cuộc
mít tinh khổng lồ của 2,5 vạn người hô
vang các khẩu hiệu đòi tự do lập hội ái
hữu, nghiệp đoàn, đòi thi hành triệt để
luật lao động, đòi giảm thuế, chống phát
xít, chống chiến tranh đế quốc, ủng hộ
hoà bình và chống nạn sinh hoạt đắt đỏ.

Mít tinh kỉ niệm ngày Quốc tế Lao động (1.5.1938) tại khu Đấu Xảo

Báo chí năm 1935 - 1939

III. Ý NGHĨA CỦA PHONG TRÀO
XÂY DỰNG
ĐƯỢC MỘT
ĐỘI QUÂN
CHÍNH TRỊ
RỘNG LỚN

XÂY
DỰNG
ĐỘI NGŨ
CÁN BỘ

Kỷ niệm ngày 1-5-1938 tại Hà Nội

CỦNG CỐ
ĐẢNG

Tổng Bí thư
Hà Huy Tập

Kỷ niệm ngày 1-5-1938 tại Sài Gòn

BÀI HỌC KINH NGHIỆM

+ Đảng thấy được hạn
chế trong công tác mặt
trận, vấn đề dân tộc.
Nguyễn Văn Cừ

+ Tổ chức lãnh
đạo quần chúng
đấu tranh công
khai, hợp pháp

+ Xây dựng
mặt trận dân
tộc thống nhất.

CH1
CH1
CH2
CH2
CH3
CH4
CH5
CH6
CH7
CH8

V I Ệ N
N Ô N G D
M I T T I
B Á O
T H Ư Ợ N G
Q U Ầ N C H
L Ê H Ồ
N

D
1
Â
2
N
3
C
4
H
5
Ú
6
N
7
G
8

Â
N
H
H
Ả
N
G
H

N B I Ể U

ĐA 1
ĐA1
ĐA 2
ĐA 3
ĐA 4
ĐA 5
ĐA 6
ĐA 7
ĐA 8

Í
I
G
P H O N G
Ị T R Ư Ờ N G

D Â N C H Ú N G

cấp
chiếm
dân
số,
bị
tước
Tìm
từTên
thíchgiai
hợp
đểcủa
hoàn
thành
câu
sau:mới
Cuộc
vận
động
Để
đưa
người
Mặt
trận
vào
các
cơ
quan
Kỷ
Đây
niệm
là
ngày
hình
Quốc
thức
đấu
tế90%
Lao
tranh
động
(1/5/1938),
của
Tên
Một
một
cơ
thành
quan
phố
chính
ởlực
Trung
quyền
Quốc
củađông
Pháp
là
nơi
tổtổ
Ai
là
người
chủ
trì
Hội
nghị
Trung
ương
dân
chủ
1936
1939
là
phong
trào...............rộng
lớn
có
đoạt
ruộng
đất
và
là
lượng
đảo
của
chính
quyền
dân
Đảng
ta đã
Đảng
quần
ta
chúng
để tuyên
tạithực
khu
truyền,
Đấu Pháp,
Xảo
giác đã
ngộ
sửquần
dụng
Hội
nghị
cho
Trung
người
ương
Việt
ởtháng
cấp
7/1936?
chứcchức
dướigiành
sự
lãnh
đạo
của
Đảng
Cộng
sản kỳ?
Đông
Dương.
tháng
7/1936?
của
cách
mạng?
sử dụng
hình
đấu
nào?
chúng
hình
vềthức
con
thứcđường
đấutranh
tranh
cách
nào?
mạng?

Nội dung

Phong trào CM 1930 - 1931

Kẻ thù

Đế quốc Pháp và địa chủ phong kiến

Mục
tiêu
Độc lập dân tộc và người cày có ruộng
(nhiệm vụ)

Phong trào CM 1936 - 1939
Thực dân Pháp phản động và bè lũ tay sai không
chịu thi hành chính sách của Mặt trận nhân dân
Pháp
Tự do dân chủ, cơm áo, hoà bình

Chống đế quốc, giành độc lập dân tộc.
Chủ
trương,
Chống phát xít, chống chiến tranh đế quốc và phản
Chống địa chủ phong kiến, giành ruộng đất
sách lược
động tay sai; đòi tự do, dân chủ, cơm áo, hòa bình.
cho dân cày.
Tập hợp
lượng

lực

Liên minh công nông

Mặt trận Dân chủ Đông Dương, tập hợp mọi lực
lượng dân chủ, yêu nước và tiến bộ.

Bạo lực cách mạng, vũ trang, bí mật, bất Đấu tranh chính trị hoà bình, công khai, hợp pháp:
Hình thức đấu
hợp pháp: bãi công, biểu tình, đấu tranh vũ phong trào ĐD đại hội, đấu tranh nghị trường, báo
tranh
trang -> lập Xô Viết Nghệ- Tĩnh.
chí, bãi công, bãi thị, bãi khoá....

Lực
lượng
Chủ yếu là công nông
tham gia

Đông đảo các tầng lớp nhân dân, không phân biệt
thành phần giai cấp, tôn giáo, chính trị.

Địa
yếu

Chủ yếu ở thành thị

bàn

chủ Chủ yếu ở nông thôn và các trung tâm công
nghiệp

Tiết 24: Bài 21: VIỆT NAM TRONG
NHỮNG NĂM 1939 - 1945

I. Tình hình thế giới và Đông Dương

Nêu những nét nổi
bật tình hình thế giới
và Việt Nam giai đoạn
1939 – 1945?

Lược đồ quân Đức đánh chiếm châu Âu: 1939-1941

Thụy
điển
Anh
Pháp

Phần Lan

LIÊNXÔ
Lê-nin-grát

Đan Mạch

Chiến tranh
lan hai
thế giớiBathứ
bắt đầu

Đức

Mat-xcơ va

Tiệp Khắc

Áo

Hung ga ri
I-ta-li-a
Nam Tư

Hy Lạp

Ru ma ni
Bun ga ri

An-giê-ri

Li Bi

Ai Cập

6-1940 Đức tiến vào Pari

Chính phủ Pháp đầu hàng Đức

LIÊN XÔ

Đ. Xa-kha-lin

Q. đ A-lê-ut

MÃN CHÂU

MÔNG CỔ

Q. đ Cu-rin

BĐ. TRIỀU

TIÊN

Muc-đen
Bắc Kinh

TRUNG QUỐC

Hi-r
ô-si
-ma

Ha-bin

THÁI

NHẬT BẢN
Tô-ki-ô

Nam Kinh Na-ga-xa-ki
Trùng Khánh

NÊ
-P
AN
ẤN ĐỘ

Ran-gun
Băng Cốc

G
ƠN
DƯ

THÁI
LAN

BÌNH

Ô-ki-na-oa
Đài Loan

NG
ĐÔ

MIẾN
ĐIỆN

Thượng Hải

Hồng Công
Đ.Hải Nam
Q.đ Hoàng Sa

Uây-cơ

Q.đ Ma-ri-an

Ma-ni-la

Đ. Gu-am

DƯƠNG
Q.đ Mac-san

Q.đ Trường Sa

Q. đ Ca-rô-lin
Q.đ Gin-be

oó
c

Xin-ga-po

-n
êô

MA-LAI-XI-A
Đ.
B

Cu-a-la Lam-pơ
Đ.Xi-ma-tơ-ra

Q.đ Ha-oai

PHI-LIP-PIN

Sài Gòn

Cô-lôm-bô

Đ. Mít-uây

IN-ĐÔ-NÊ-XI-A

Tân Ghi-nê

Đ.Gia-va

Q. đ Xa-lô-mông

Gua-đan-ca-nan

ẤN ĐỘ DƯƠNG

Biển San hô

Ô-XTRÂY-LIA

Chiến trường châu Á-Thái Bình Dương (1941 – 1945)

Trân Châu
cảng

* Thế giới
- 9/1939, CTTG II bùng nổ.
- 1940, Pháp đầu hàng Đức
- Nhật mở rộng chiến tranh xâm lược châu Á – Thái Bình Dương.

SaøiGoøn

Tháng 9-1940 Nhật vào Đông Dương

* Trong nước
- Cuối 9/1940, Quân Nhật tiến vào miền Bắc VN.
- Pháp-Nhật câu kết với nhau để bóc lột và đàn áp
nhân dân→nhân dân ta chịu cảnh ”một cổ đôi
tròng” →đẩy nhân dân ta vào cảnh cùng cực.

Xác chết đói nằm la liệt ngoài đường

Gom xác chết trong nạn đói 1945

Hố chôn tập thể

Âm mưu của Nhật ở Đông Dương:

“Đem quân sang Đông Dương, Nhật muốn nhân cơ hội Pháp bại trận,
nhận trước lấy một bộ phận thuộc địa của Pháp, chiếm lấy những
nguồn nguyên liệu béo bở ở Đông Dương để cung cấp cho chiến
tranh, lấy Đông Dương làm căn cứ quân sự đánh Hoa Nam .., hòng
mau ra khỏi vũng bùn lầy ở TQ, dùng Đông Dương làm cái cầu tiến
bước xuống miền Nam Dương, Á Châu...”

Đóng vai là một chuyên gia, giải thích tại sao
Nhật Pháp thỏa hiệp với nhau?

Pháp

Nhật

Vì sao Thực dân Pháp và phát xít Nhật câu kết
thỏa hiệp với nhau thống trị Đông Dương?
THỰC DÂN PHÁP
Không đủ sức chống lại
Nhật, buộc phải chấp nhận
các yêu sách của Nhật, mặt
khác chúng muốn dựa vào
Nhật, để chống phá cách
mạng Đông Dương, cai trị
nhân dân Đông Dương.

PHÁT XÍT NHẬT
Muốn lợi dụng Pháp để
kiếm lời và chống phá cách
mạng Đông Dương, vơ vét sức
người sức của để phục vụ
chiến tranh của Nhật.

II-Những cuộc nổi dậy đầu tiên
Tên cuộc
khởi nghĩa

Thời gian

Nguyên nhân Ý nghĩa

Bắc Sơn

Đội du kích Bắc Sơn (14/02/1941)

Phan Đăng Lưu
(1901-1941)

Hà Huy Tập
(1906-1941)

Nguyễn Thị Minh Khai
(1910-1941)

Các chiến sĩ cách mạng bị bắt và xử bắn sau Khởi nghĩa Nam Kỳ

Khởi
Nghĩa
Nam
Kì

II-Những cuộc nổi dậy đầu tiên
Tên

Thời gian

Nguyên nhân

Ý nghĩa

Khởi
nghĩa Bắc
Sơn

27/9/1940

- Ngày 22/9/1940, Nhật đánh vào
Lạng Sơn, Pháp thua và rút lui qua
Bắc Sơn. Nhân cơ hội đó, Đảng bộ
địa phương đã lãnh đạo nhân dân
Bắc Sơn khởi nghĩa.

Khởi
nghĩa
Nam Kì

23/11/1940

Căm thù thực dân Pháp đã bắt binh Chứng tỏ tinh thần yêu nước của các
lính Việt Nam ra trận làm bia đỡ đạn tầng lớp nhân dân Nam Bộ, sẵn sàng
đứng lên chiến đấu chống quân thù .
cho chúng. Nhân dân Nam Kì đứng
lên đấu tranh.

Binh biến 13/1/1941
Đô Lương

Đội du kích Bắc Sơn được duy trì,
trở thành lực lượng vũ trang nòng cốt
của Đảng.

- Pháp bắt binh lính người Việt ở Thể hiện tinh thần yêu nước của binh
Nghệ An sang Lào đánh nhau với lính Việt Nam trong quân đội Pháp .
quân Xiêm.
 Đội Cung lãnh đạo binh lính nổi
dậy.

Nguyên nhân thất bại: Các cuộc khởi nghĩa chưa có sự
chuẩn bị kĩ, mới chỉ nổ ra ở một phạmVìvisao
nhỏ,
thời cơ
các
chưa đến, thực dân Pháp còn mạnh.
cuộc khởi
nghĩa đều
Ý nghĩa: - Các cuộc khởi nghĩa đã thể hiện
thấttinh
bại?thần
nghĩa
yêu nước, tinh thần bất khuất về độc lậpÝtự
do. và
học cảnh
Giáng một đòn mạnh vào thực dân Pháp, bài
là đòn
cách
cáo đối với phát xít Nhật.
mạng?

- Là tiếng súng đầu tiên báo hiệu một thời kỳ đấu tranh
mới- thời kỳ khởi nghĩa vũ trang cướp chính quyền của
nhân dân ta.
Bài học: Về khởi nghĩa vũ trang, xây dựng lực lượng vũ
trang, thời cơ khởi nghĩa và chiến tranh du kích.