? Nêu những hiểu biết
của em về trống đồng
Ngọc Lũ? Thông qua
các hình ảnh được khắc
trên mặt trống đồng
Ngọc Lũ cho chúng ta
biết điều gì?

Trống đồng Ngọc Lũ - một hiện vật tiêu biểu của nền văn minh
Đông Sơn nổi tiếng của Việt Nam. Được tìm thấy ở làng Ngọc Lũ
Hoa văn trên mặt trống mô tả phần nào đời sống vật chất, tinh thần
của cư dân Việt cổ. Hình ảnh giúp chúng ta có những suy đoán về
đời sống vật chất, tinh thần của người xưa. Đây là nguồn tư liệu lịch
sử quý để nghiên cứu về quá khứ của người Việt cổ cũng như nền
văn minh Việt cổ

TIẾT 2-BÀI 2: DỰA VÀO ĐÂU ĐỂ BIẾT
VÀ PHỤC DỰNG LẠI LỊCH SỬ

1. TƯ LIỆU HIỆN VẬT

?Quan sát hình 2-3 SGK: Các hiện vật được tìm thấy ở đâu?

Hoàng thành Thăng Long: là quần thể di
tích gắn với lịch sử kinh thành Thăng Long
- Hà Nội. Công trình kiến trúc đổ sộ này
được các triều vua xây dựng trong nhiều
giai đoạn lịch sử và trở thành di tích quan
trọng bậc nhất trong hệ thống các di tích
Việt Nam.Tháng 12 - 2002, các chuyên gia
đã tiến hành khai quật trên tổng diện tích
19 000m tại trung tâm chính trị Ba Đình Hà Nội. Cuộc khai quật khảo cổ học lớn
nhất Việt Nam và của cả Đông Nam Á này
đã phát lộ những dấu vết kiển trúc độc đáo
cùng hàng triệu hiện vật quý giá, phần nào
tái hiện lại quá trình lịch sử trải dài từ thời
kì Bắc thuộc dưới ách đô hộ của nhà Tuỳ
và nhà Đường (thế kỉ VII đến thế kỉ IX),
xuyên suốt các triều đại: Lý, Trần, Lê, Mạc
và Nguyễn (1010 - 1945).

Em hãy kể tên một số các tư liệu hiện vật ở địa phương em mà
em biết ?

Quảng Bình Quan

Các hiện vật lịch sử trưng bày tại khu du lịch sinh
thái văn hóa Vực Quành, Quảng Bình.

? Qua đó , em hiểu như thế nào là tư liệu hiện vật?

- Tư liệu hiện vật: Là những di tích, đồ vật….của người xưa còn lưu
giữ lại trong lòng đất hay trên mặt đất.

?Các tư liệu hiện vật có vai trò như thế nào đối với việc
phục dựng lại lịch sử?
- Ý nghĩa: Phản ánh khá cụ thể và trung thực về đời sống vật chất và tinh
thần của người xưa.

2. TƯ LIỆU CHỮ VIẾT

“ Cuộc chống Mỹ, cứu nước của
nhân dân ta dù phải kinh qua
gian khổ hi sinh nhiều hơn nữa,
song nhất định thắng lợi hoàn
toàn.
Đó là một điều chắc chắn.
Tôi có ý định đến ngày đó, tôi sẽ
đi khắp hai miền Nam Bắc, để
chúc mừng đồng bào, cán bộ, và
chiến sỹ anh hùng, thăm hỏi các

Đoạn tư liệu trên cho em biết
thông tin gì?

phụ lão, các cháu thanh niên và
nhi đồng yêu quý của chúng ta.”

Quan sát hình 4
trang 12 SGK:
Những tấm bia
Tiến sĩ thời xưa ở
Văn Miếu (Hà Nội)
ghi những thông
tin gì? Vì sao bia
Tiến sĩ cũng được
coi là tư liệu chữ
viết?
Trên bia có ghi chép (một cách khách quan) tên của những người
đỗ Tiến sĩ trong các khoa thi từ thời Lê sơ đến thời Lê trung hưng
(1442 - 1779). Qua đó, các nhà sử học biết được những thông tin
quan trọng về các vị tiến sĩ của nước nhà cũng như về nền giáo
dục nước ta thời kì đó.

? Em hiểu thế nào là tư liệu chữ viết?
- Tư liệu chữ viết: Là những bản ghi, tài liệu chép tay hay sách được in,
khắc chữ.

? Theo em tư liệu chữ viết có những ưu, nhược điểm gì?
- Ưu điểm + Tư liệu chữ viết rất rõ ràng, chính xác,ghi chép tương đối
đầy đủ về đời sống con người.
+ Hạn chế: + Mang ý thức chủ quan của người viết.
+ Viết trên giấy khó bảo quản lâu dài

Chữ viết của người Trung Quốc

Chữ viết của người Lưỡng Hà

BẢNG CHỮ CÁI LA-TING
A B C D E
H

I

J

F G

K L M N

O P Q R

S

T U

V W X Y Z
Chữ cái Hy Lạp,
Rô-ma cổ đại.

Bảng chữ cái ngày nay.

BẢNG CHỮ SỐ RÔ-MA

I
(1)

X
(10)

C
(100)

V
(5)

L
(50)

D
(500)

M
(1000)

Chữ viết trên xương
thú

Chữ viết trên
giấy Pa-pi-rút

Chữ viết trên mai rùa

Cây Pa-pi-rút

Chữ viết trên đất sét

3. TƯ LIỆU TRUYỀN MIỆNG

HOẠT ĐỘNG NHÓM:
SỐ LƯỢNG: 4 NHÓM
THỜI GIAN: 3 PHÚT
Nhóm 1: Hình 1-Bức tranh nói đến truyền thuyết nào? Hãy nêu nội
dung chính của bức tranh đó ?
Nhóm 2: Hình 3-Bức tranh nói đến truyền thuyết nào? Hãy nêu nội
dung chính của bức tranh đó ?
Nhóm 3: Hình 3-Bức tranh nói đến truyền thuyết nào? Hãy nêu nội
dung chính của bức tranh đó ?
Nhóm 4: Hình 4-Bức tranh nói đến truyền thuyết nào? Hãy nêu nội
dung chính của bức tranh đó ?

2

1

3

4

1

Truyền thuyết Thánh Gióng

3 Truyền thuyết Mị Châu-Trọng Thủy

2 Truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh

4

Sựu tích Hồ Gươm

- Theo em, thế nào là tư liệu truyền miệng?
- Nguồn tư liệu truyền miệng có hạn chế gì?

- Tư liệu truyền miệng: Là những câu chuyện dân gian được kể
truyền miệng từ đời này qua đời khác.
- Ví dụ: Sơn Tinh-Thủy Tinh, Thành Gióng,…

3. TƯ LIỆU GỐC

là tưtưliệu
Nêu
dụ cụ thể?
TưEm
liệuhiểu
gốc:thế
Lànào
những
liệugốc?
cung
cấpvínhững
thông tin đầu tiên
cácvề
hình
đâu là
tưkì
liệu
gốc?
vàTrong
trực tiếp
mộtảnh
sự nêu
kiệntrên,
hay biến
cốnguồn
tại thời
lịch
sử nào đó.

? Các nhà nghiên cứu lịch sử có vai trò như thế nào? Vì sao họ được
ví như những “thám tử”?

Muốn biết và dựng lại lịch sử trong quá khứ, các nhà nghiên cứu
phải đi tìm tòi các bằng chứng tức là các tư liệu lịch sử, sau đó khai
thác, phân tích, phê phán,... về các tư liệu đó, giải thích và trình bày
lại lịch sử theo cách của mình). Cũng chính vì thế mà họ được ví như
“thám tử”.

- Tư liệu hiện vật: Là những di tích, đồ
vật….của người xưa còn lưu giữ lại trong lòng
đất hay trên mặt đất.
- Tư liệu chữ viết: Là những bản ghi, tài liệu
chép tay hay sách được in, khắc
Dựa vào đâu
để biết và
phục dựng lại
lịch sử

- Tư liệu truyền miệng: Là những câu chuyện
dân gian được kể truyền miệng từ đời này qua
đời khác.
- Ví dụ: Sơn Tinh-Thủy Tinh, Thành Gióng,…
Tư liệu gốc: Là những tư liệu cung cấp những
thông tin đầu tiên và trực tiếp về một sự kiện
hay biến cố tại thời kì lịch sử nào đó.

CHƠI TRỐN TÌM
CÙNG BẠCH TUYẾT VÀ 7 CHÚ LÙN

ĐÚNG
RỒI

Câu 1: Tư liệu hiện vật là ?
A. bản ghi chép, nhật kí hành trình của các nhà thám hiểm trong
quá khứ.
B. những lời mô tả về các hiện vật của người xưa được lưu truyền
lại.
C. đồ dùng mà thầy cô giáo em sử dụng để dạy học.
D. di tích, đồ vật của người xưa còn được giữ lại trong lòng đất
hay trên mặt đất.

ĐÚNG
RỒI

Câu 2: Tư liệu chữ viết là ?
A. những hình khắc trên bia đá.
B. những bản ghi; sách được in, khắc bằng chữ viết; vở chép
tay,... từ quá khứ còn được lưu lại đến ngày nay.
C. những hình về trên vách hang đá của người nguyên thuỷ.
D. những câu chuyện cổ tích.

? EM HÃY GHÉP CÁC HÌNH TƯƠNG TƯƠNG ỨNG VỚI CÁC
LOẠI TƯ LIỆU LỊCH SỬ ?

Mũi giáo đồng Đông Sơn

Hoàng thành Thăng Long

Nhật kí trong tù-Hồ Chí Minh

Mộc bản triều Nguyễn

* Hướng dẫn học ở nhà:
- Đọc trước nội dung :
+ Tư liệu truyền miệng và tư liệu gốc.
+ Làm phần luyện tập và vận dụng: Câu 1,2,3,4 vào vở
soạn bài.