Bài 20
XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC (TK X-XV)
Ù
G
I). TƯ TƯỞNG, TÔN GIÁO
II). GIÁO DỤC,VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT,
KHOA HỌC – KĨ THUẬT
1. Giáo dục
2. Văn Học
3. Nghệ thuật
4. Khoa học Kĩ thuật

Nội Dung
GIÁO DỤC
VĂN HỌC
NGHỆ THUẬT
KH - KT
Giáo dục Đại Việt từ thế kỉ X – XV phát triển như thế nào? (xây dựng trường học, cách thức tổ chức thi cử, nội dung học tập)
GIÁO DỤC
VĂN HỌC
NGHỆ THUẬT
KH - KT
-Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.
-Năm 1075, khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức.
-Năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia, ghi tên tiến sĩ.
Khuê Văn Các - Kiến trúc tiêu biểu của Văn Miếu - Quốc Tử Giám
Văn miếu Quốc Tử Giám là công trình được xây dựng để dạy học và thờ kính Khổng Tử cùng những bậc hiền tài Nho học xưa. Văn miếu được xây dựng vào năm 1070 dưới thời vua Lý Thánh Tông, còn Quốc Tử Giám được xây dựng năm 1076, dưới thời vua Lý Nhân Tông.
Có thể nói, thời Lý là giai đoạn giáo dục Việt Nam phát triển nhất trong các thời đại vua chúa phong kiến và công trình Quốc Tử Giám chính là minh chứng rõ nét nhất cho quyết tâm nâng cao học thức của vua Lý Nhân Tông.
Việc dựng bia tiến sĩ có tác dụng gì?
BIA TiẾN SĨ
GIÁO DỤC
VĂN HỌC
NGHỆ THUẬT
KH - KT
-Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.
-Năm 1075, khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức.
-Nội dung học tập chặt chẽ, quy chế thi cử rõ ràng
-Năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia, ghi tên tiến sĩ.
MỘT SỐ TRẠNG NGUYÊN NỔI TIẾNG Ở NƯỚC TA TỪ THẾ KỈ X - XV
Trạng nguyên đầu tiên: Lê Văn Thịnh
Trạng nguyên trẻ nhất: Nguyễn Hiền
Lưỡng quốc trạng nguyên ( Trạng nguyên hai nước Việt – Nguyên):Mạc Đỉnh Chi
Trạng nguyên giỏi toán học: Lương Thế Vinh
Cả nhà cha con cùng đỗ trạng: Gia đình Thân Nhân Trung
Qua sự phát triển của giáo dục trong các thế kỷ XI – XV em thấy giáo dục thời kỳ này có tác dụng và hạn chế gì?
GIÁO DỤC
VĂN HỌC
NGHỆ THUẬT
KH - KT
-Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.
-Năm 1075, khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức.
-Nội dung học tập chặt chẽ, quy chế thi cử rõ ràng
-Năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia, ghi tên tiến sĩ.
+ Đào tạo người làm quan, người tài cho đất nước.
+ Không tạo điều kiện cho kinh tế phát triển .
Tác dụng
Lê Thánh Tông là vị vua thứ năm của nhà Hậu Lê trị vì từ năm 1460 đến 1497. Ông tên thật là Lê Tư Thành, còn có tên khác là Lê Hạo. Ông nổi tiếng là vị minh quân, là người đã đưa Đại Việt lên tới thời hoàng kim của chế độ phong kiến. Ông cũng được xem là một nhà văn hoá và một người coi trọng hiền tài.
GIÁO DỤC
VĂN HỌC
NGHỆ THUẬT
KH - KT
-Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.
-Năm 1075, khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức.
-Nội dung học tập chặt chẽ, quy chế thi cử rõ ràng
-Năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia, ghi tên tiến sĩ.
+ Đào tạo người làm quan, người tài cho đất nước.
+ Không tạo điều kiện cho kinh tế phát triển .
Tác dụng
Từ thế kỉ X – XV, nước ta có những dòng văn học nào? Em hãy kể tên những tác phẩm văn học thuộc dòng văn học đó?
GIÁO DỤC
VĂN HỌC
NGHỆ THUẬT
KH - KT
-Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.
-Năm 1075, khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức.
-Nội dung học tập chặt chẽ, quy chế thi cử rõ ràng
-Năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia, ghi tên tiến sĩ.
+ Đào tạo người làm quan, người tài cho đất nước.
+ Không tạo điều kiện cho kinh tế phát triển .
Tác dụng
- Thời Lý, Trần văn học chữ Hán phát triển: Nam quốc sơn hà, Hịch tướng sĩ, Bình ngô đại cáo…
- Thời Lê Sơ văn học chữ hán và chữ nôm phát triển với tác giả Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông…
Hịch Tướng Sĩ – Trần Hưng Đạo
(Nguồn: Internet)
Bình Ngô Đại Cáo - Nguyễn Trãi
(Nguồn: Internet)
Đặc điểm của văn học thế kỉ X – XV là gì?
GIÁO DỤC
VĂN HỌC
NGHỆ THUẬT
KH - KT
-Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.
-Năm 1075, khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức.
-Nội dung học tập chặt chẽ, quy chế thi cử rõ ràng
-Năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia, ghi tên tiến sĩ.
+ Đào tạo người làm quan, người tài cho đất nước.
+ Không tạo điều kiện cho kinh tế phát triển .
Tác dụng
- Thời Lý, Trần văn học chữ Hán phát triển: Nam quốc sơn hà, Hịch tướng sĩ, Bình ngô đại cáo…
- Thời Lê Sơ văn học chữ hán và chữ nôm phát triển với tác giả Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông…
- Đặc điểm:
+ Thể hiện lòng yêu nước và tự hào dân tộc.
+ Ca ngợi những chiến công oai hùng và cảnh đẹp của quê hương đất nước.
Nghệ thuật
Quan sát các hình ảnh sau và hãy cho biết đây là những công trình kiến trúc, loại hình nghệ thuật gì?
Chùa Một Cột (Hà Nội)
Chùa Dâu (Bắc Ninh)
Chùa Phật Tích (Bắc Ninh)
20
tháp Báo Thiên(Hà Nội)
Chuông Quy Điền (Hà Nội)
Tượng chùa Quỳnh Lâm 
(Quảng Ninh)
Vạc Phổ Minh(Nam Định)
AN NAM TỨ ĐẠI KHÍ
21
GIÁO DỤC
VĂN HỌC
NGHỆ THUẬT
KH - KT
-Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.
-Năm 1075, khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức.
-Nội dung học tập chặt chẽ, quy chế thi cử rõ ràng
-Năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia, ghi tên tiến sĩ.
+ Đào tạo người làm quan, người tài cho đất nước.
+ Không tạo điều kiện cho kinh tế phát triển .
Tác dụng
- Thời Lý, Trần văn học chữ Hán phát triển: Nam quốc sơn hà, Hịch tướng sĩ, Bình ngô đại cáo…
- Thời Lê Sơ văn học chữ hán và chữ nôm phát triển với tác giả Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông…
- Đặc điểm:
+ Thể hiện lòng yêu nước và tự hào dân tộc.
+ Ca ngợi những chiến công oai hùng và cảnh đẹp của quê hương đất nước.
- Nghệ thuật kiến trúc:
+ Phật giáo như: Chùa, tháp, đền.
Thành nhà Hồ (Thanh Hóa)
23
Thành Nhà Hồ thuộc huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa, cách Hà Nội khoảng 150 km. Thành do Hồ Quý Ly xây dựng vào năm 1397 bằng những khối đá xanh rất lớn và kiên cố.
Kinh thành Thăng Long
24
Di tích Hoàng thành Thăng Long
GIÁO DỤC
VĂN HỌC
NGHỆ THUẬT
KH - KT
-Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.
-Năm 1075, khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức.
-Nội dung học tập chặt chẽ, quy chế thi cử rõ ràng
-Năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia, ghi tên tiến sĩ.
+ Đào tạo người làm quan, người tài cho đất nước.
+ Không tạo điều kiện cho kinh tế phát triển .
Tác dụng
- Thời Lý, Trần văn học chữ Hán phát triển: Nam quốc sơn hà, Hịch tướng sĩ, Bình ngô đại cáo…
- Thời Lê Sơ văn học chữ hán và chữ nôm phát triển với tác giả Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông…
- Đặc điểm:
+ Thể hiện lòng yêu nước và tự hào dân tộc.
+ Ca ngợi những chiến công oai hùng và cảnh đẹp của quê hương đất nước.
- Nghệ thuật kiến trúc:
+ Phật giáo như: Chùa, tháp, đền.
+ Nho giáo: Thành nhà Hồ, Kinh thành Thăng Long.
Bệ chân cột hình hoa sen nở
Bức phù điêu cô tiên
27
Rồng thời Trần
Rồng thời Lê
Rồng thời Lý
Điện Kính Thiên
Kiến trúc thời Lê sơ mang đậm phong cách Nho giáo. Đầu rồng nhô cao, bờm tóc chảy về phía sau, thân uốn nhiều khúc, mồm rộng, mũi sư tử, chân nhiều móng vuốt.Nét chạm tinh tế, điêu luyện, bố cục hài hoà chặt chẽ.Rồng được tạc với vẻ uy nghi đường bệ như một biểu tượng quyền lực của vua.
GIÁO DỤC
VĂN HỌC
NGHỆ THUẬT
KH - KT
-Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.
-Năm 1075, khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức.
-Nội dung học tập chặt chẽ, quy chế thi cử rõ ràng
-Năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia, ghi tên tiến sĩ.
+ Đào tạo người làm quan, người tài cho đất nước.
+ Không tạo điều kiện cho kinh tế phát triển .
Tác dụng
- Thời Lý, Trần văn học chữ Hán phát triển: Nam quốc sơn hà, Hịch tướng sĩ, Bình ngô đại cáo…
- Thời Lê Sơ văn học chữ hán và chữ nôm phát triển với tác giả Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông…
- Đặc điểm:
+ Thể hiện lòng yêu nước và tự hào dân tộc.
+ Ca ngợi những chiến công oai hùng và cảnh đẹp của quê hương đất nước.
- Nghệ thuật kiến trúc:
+ Phật giáo như: Chùa, tháp, đền.
+ Nho giáo: Thành nhà Hồ, Kinh thành Thăng Long.
- Nghệ thuật điêu khắc:
có họa tiết hoa văn độc đáo: rồng, tượng…
Múa rối nước .
31
Tuồng
Chèo
tiêu,
sáo
Đàn cầm
đàn tranh
trống cơm,
32
GIÁO DỤC
VĂN HỌC
NGHỆ THUẬT
KH - KT
-Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.
-Năm 1075, khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức.
-Nội dung học tập chặt chẽ, quy chế thi cử rõ ràng
-Năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia, ghi tên tiến sĩ.
+ Đào tạo người làm quan, người tài cho đất nước.
+ Không tạo điều kiện cho kinh tế phát triển .
Tác dụng
- Thời Lý, Trần văn học chữ Hán phát triển: Nam quốc sơn hà, Hịch tướng sĩ, Bình ngô đại cáo…
- Thời Lê Sơ văn học chữ hán và chữ nôm phát triển với tác giả Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông…
- Đặc điểm:
+ Thể hiện lòng yêu nước và tự hào dân tộc.
+ Ca ngợi những chiến công oai hùng và cảnh đẹp của quê hương đất nước.
- Nghệ thuật kiến trúc:
+ Phật giáo như: Chùa, tháp, đền.
+ Nho giáo: Thành nhà Hồ, Kinh thành Thăng Long.
- Nghệ thuật điêu khắc:
có họa tiết hoa văn độc đáo: rồng, tượng…
- Nghệ thuật sân khấu ca múa nhac :
Múa rối nước, chèo, tuồng, các nhạc cụ trống cơm, sáo... Mang đậm tính dân gian.
GIÁO DỤC
VĂN HỌC
NGHỆ THUẬT
KH - KT
-Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.
-Năm 1075, khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức.
-Nội dung học tập chặt chẽ, quy chế thi cử rõ ràng
-Năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia, ghi tên tiến sĩ.
+ Đào tạo người làm quan, người tài cho đất nước.
+ Không tạo điều kiện cho kinh tế phát triển .
Tác dụng
- Thời Lý, Trần văn học chữ Hán phát triển: Nam quốc sơn hà, Hịch tướng sĩ, Bình ngô đại cáo…
- Thời Lê Sơ văn học chữ hán và chữ nôm phát triển với tác giả Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông…
- Đặc điểm:
+ Thể hiện lòng yêu nước và tự hào dân tộc.
+ Ca ngợi những chiến công oai hùng và cảnh đẹp của quê hương đất nước.
- Nghệ thuật kiến trúc:
+ Phật giáo như: Chùa, tháp, đền.
+ Nho giáo: Thành nhà Hồ, Kinh thành Thăng Long.
- Nghệ thuật điêu khắc:
có họa tiết hoa văn độc đáo: rồng, tượng…
- Nghệ thuật sân khấu ca múa nhac :
Múa rối nước, chèo, tuồng, các nhạc cụ trống cơm, sáo... Mang đậm tính dân gian.
-Sử học:
-Địa lý
-Quân sự:
-Toán học:
-Kĩ thuật
Dựa vào sách giáo khoa, em hãy trình bày những thành tựu về khoa học kĩ thuật nước ta từ thế kỉ X – XV?
GIÁO DỤC
VĂN HỌC
NGHỆ THUẬT
KH - KT
-Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.
-Năm 1075, khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức.
-Nội dung học tập chặt chẽ, quy chế thi cử rõ ràng
-Năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia, ghi tên tiến sĩ.
+ Đào tạo người làm quan, người tài cho đất nước.
+ Không tạo điều kiện cho kinh tế phát triển .
Tác dụng
- Thời Lý, Trần văn học chữ Hán phát triển: Nam quốc sơn hà, Hịch tướng sĩ, Bình ngô đại cáo…
- Thời Lê Sơ văn học chữ hán và chữ nôm phát triển với tác giả Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông…
- Đặc điểm:
+ Thể hiện lòng yêu nước và tự hào dân tộc.
+ Ca ngợi những chiến công oai hùng và cảnh đẹp của quê hương đất nước.
- Nghệ thuật kiến trúc:
+ Phật giáo như: Chùa, tháp, đền.
+ Nho giáo: Thành nhà Hồ, Kinh thành Thăng Long.
- Nghệ thuật điêu khắc:
có họa tiết hoa văn độc đáo: rồng, tượng…
- Nghệ thuật sân khấu ca múa nhac :
Múa rối nước, chèo, tuồng, các nhạc cụ trống cơm, sáo... Mang đậm tính dân gian.
-Sử học:
Đại Việt sử kí, Đại Việt sử kí toàn thư
-Địa lý
Dư địa chí, Hồng Đức bản đồ
-Quân sự:
Binh thư yếu lược
-Toán học:
Đại hành toán pháp, Lập thành toán pháp
-Kĩ thuật
Súng thần cơ, thuyền chiến có lầu,…
II. Giáo dục, văn học, nghệ thuật, khoa học – kỹ thuật.
36
+ Văn hóa Đại Việt thế kỷ X - XV phát triển phong phú đa dạng.
+ Chịu ảnh hưởng của yếu tố bên ngoài, song vẫn mang đậm tính dân tộc và dân gian .
=> Nhận xét:
Em hãy nhận xét văn hóa ở các thế kỉ X-XV?
CỦNG CỐ
Câu 1. Năm 1070, vua Lý Thánh Tông đã cho xây dựng
A. Chùa Quỳnh Lâm. B. Văn miếu. C. Chùa Một Cột. D. Quốc tử giám.
Câu 2. Giáo dục nho giáo có hạn chế gì?
A. Không khuyến khích việc học hành thi cử.
B. Không tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế.
C. Nội dung chủ yếu là kinh sử.
D. Chỉ con em quan lại, địa chủ mới được đi học.
Câu 3. Thành tựu tiêu biểu của văn học dân tộc, ra đời từ thế kỉ XI, đến thế kỉ XV gắn liền với các tác giả như Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Lý Tử Tấn là
A. Văn học mang tư tưởng Phật giáo. B. Văn học chữ Hán.
C. Văn học chữ Nôm. D. Văn học dân gian.
Câu 4. Trong các thế kỉ X – XIV, xuất hiện hàng loạt những công trình nghệ thuật kiến trúc liên quan đến Phật giáo là
A. Chùa, tháp.       B. Đền. C. Đạo, quán.       D. Văn miếu.
Câu 5. Công trình được xây dựng từ cuối thế kỉ XIV, là điển hình của nghệ thuật xây thành ở nước ta và ngày nay đã được công nhận là Di sản văn hóa thế giới
A. Kinh thành Thăng Long. B. Hoàng thành Thăng Long.
C. Thành nhà Hồ (Thanh Hóa). D. Kinh thành Huế.
Câu 6. Bộ sử chính thống đầu tiên của nước ta là
A. Đại Việt sử kí. B. Lam Sơn thực lục.
C. Đại Việt sử kí toàn thư. D. Đại Việt sử lược.
Câu 7. Người đã chỉ đạo các thợ quan xưởng chế tạo thành công súng thần cơ và đóng được thuyền chiến có lầu là
A. Hồ Nguyên Trừng. B. Trần Hưng Đạo. C. Hồ Quý Ly. D. Hồ Hán Thương



THE END!!!

TIẾT HỌC KẾT THÚC…