Văn bản 3:

XE ĐÊM

(Trích, Côn-xtan-tin Pau-xtốp-xki)

Truyện cổ An-đéc-xen đã rất quen thuộc với các
em, qua những câu chuyện ấy, em hình dung Anđéc-xen là người như thế nào?
An-đéc-xen là người có tấm lòng nhân hậu và trí
tưởng tượng bay bổng.

I. ĐỌC HIỂU CHUNG
1. Đọc
- Giọng nhẹ nhàng, truyền cảm, phù hợp với
giọng văn lãng mạn, trữ tình của tác giả.
- Đọc đúng giọng điệu của nhân vật:
+ Nhà tu hành: giọng nghiêm khắc.
+ Thiếu phụ E-lê-na: giọng dịu dàng.
+ Các cô gái đi nhờ xe (Ni-cô-li-na, Ma-ri-a, Anna): giọng hồn nhiên, vui tươi.
+ An-đéc-xen: giọng khi thì điềm đạm, dịu dàng,
lúc thủ thỉ, tâm tình, khi lại tràn đầy hứng khởi,
vui tươi.

2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả:
- Côn-xtan-tin Pau-xtốp-xki (18921968) là nhà văn Nga nổi tiếng.
- Truyện ngắn của ông mang chất thơ
nhẹ nhàng, tinh tế, khơi dậy ở người
đọc sự rung cảm trước những vẻ đẹp
bình dị, khuất lấp, dễ bị lãng quên trong
đời sống
- Một số tác phẩm của ông đã được dịch
ra bằng tiếng Việt: Cô gái làm ren
(1958), Bông hồng vàng (1961), Chiếc
nhẫn bằng thép (1973), Một mình với
mùa thu (1980)…

b. Tác phẩm:
- Chủ đề:
Truyện gửi gắm thông điệp về sức mạnh của trí tưởng tượng và ảnh
hưởng của nó trong văn chương cũng như trong đời sống.
- Thể loại:
Truyện ngắn.
- Ngôi kể:
Ngôi thứ 3.
-Nhân vật chính:
An-đéc-xen.

- Tóm tắt (các sự việc chính):
+An-đéc-xen (Andersen) cùng hai hành khách khác là một nhà tu hành, một
thiếu phụ cùng đi trên chuyến xe đêm từ Vơ-ni-dơ (Venice) đến Vê-rô-na
(Verona).
+ Trên đường đi, họ gặp ba cô gái muốn lên xe nhưng không có tiền, An-đécxen đã giúp trả tiền cho họ
+ Trên chuyến xe ấy, để góp vui, An-đéc-xen đã trò chuyện cùng các cô gái,
thử tưởng tượng về cuộc sống, tiên đoán về hạnh phúc và tương lai của họ,…
Các cô gái say sưa lắng nghe.

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1. Chân dung nhân vật An-đéc-xen qua các chi tiết nghệ thuật
Chân dung nhân vật An-đéc-xen hiện lên qua những chi tiết nào? Hãy nêu
nhận xét của em về nhân vật này.
Chân dung An-đéc-xen
Nhận xét
Ngoại hình:
............................................................................................
Hành động:
............................................................................................
Thái độ, cách ứng xử:
............................................................................................

- Ngoại hình:
+ Trong thực tế, An-đéc-xen là người xấu trai, cao kều,
nhút nhát.
+ Trong tưởng tượng, ông luôn hình dung mình là
người đẹp trai, trẻ trung, hoạt bát, tự nhận mình “có
mái tóc rậm, lượn sóng”, gương mặt “rám nắng”, đôi
mắt xanh “lúc nào cũng ánh cười ”, …
+ Ông tự nhận mình là một nhà tiên tri, đoán định
được tương lai và nhìn thấu được bóng tối, cũng xem
mình là một hoàng tử bất hạnh như Hăm-lét. Chi tiết
này cho thấy An-đéc-xen có phần tự ti với ngoại hình
và thực tế của bản thân, luôn khát khao hướng đến
những điều tốt đẹp, theo đuổi sự hoàn mĩ và lãng mạn.

- Hành động:
Trả số tiền còn thiếu cho các cô gái, yêu cầu người lái xe không thô lỗ và lảm
nhảm với khách.
-> An-đéc-xen là người tốt bụng, hào phóng, biết cư xử lịch thiệp và sẵn sàng
giúp đỡ người khác.
- Thái độ, cách ứng xử:
+ Nhiệt tình trò chuyện với các cô gái, tiên đoán về tương lai của họ.
-> An-đéc-xen có trí tưởng tượng phong phú, luôn có sẵn các câu chuyện
trong đầu, chỉ cần một gợi ý là có thể chắp cánh cho trí tưởng tượng của ông
bay xa.
+ Đem đến niềm vui cho cháu bé ở xứ Guýt-len.
-> An-đéc-xen là người yêu và hiểu trẻ thơ, biết đem đến niềm vui và hạnh
phúc cho trẻ thơ bằng những hành động đầy sáng tạo.

2. Những lời tiên đoán và mong ước, tình cảm của An-đéc-xen
a. Chi tiết những lời tiên đoán dịu dàng:
Câu hỏi 2, trang 76.
Tiên đoán về Ni-cô-li-na Tiên đoán về Ma-ri-a
....................................... ..................................

Tiên đoán về An-na
...................................

Mong ước, tình cảm của An-đéc-xen:
......................................................................................................................

- Tiên đoán về Ni-cô-li-na:
+ Cô xinh đẹp kiều diễm, hay cười và thấy tất thảy những gì sống động. Cô có
một trái tim nồng nhiệt và sẵn sàng vượt qua muôn vàn khó khăn để cứu
người yêu mình khỏi cơn nguy khốn.
+ An-đéc-xen tiên đoán “nếu chẳng may có chuyện gì không lành xảy ra với
người yêu của cô, cô sẽ chẳng đắn đo suy nghĩ, lên đường, vượt qua ngàn
dặm, qua núi tuyết và sa mạc khô cằn để gặp chàng, cứu chàng khỏi cơn nguy
khốn”.

- Tiên đoán về Ma-ri-a:
+ Cô sở hữu sắc đẹp mê hồn và mang bản tính kín đáo. Cô giấu kín trong lòng
niềm đam mê bừng cháy, số mệnh của cô hoặc rất buồn, hoặc là rất hạnh
phúc. Sẽ không dễ dàng nhưng chỉ cần kiên trì cô sẽ gặp được người đàn ông
xứng đáng của đời mình.
+ An-đéc-xen tiên đoán cô sẽ “gặp được một người xứng đáng với trái tim
nhiều mong muốn của cô”, và người đó “tất nhiên phải là một người tuyệt
vời”, “có một tâm hồn lớn lao”.

- Tiên đoán về An-na:
+ An-đéc-xen không nói về sắc đẹp của An-na.
+ An-đéc-xen tiên đoán cô sẽ hạnh phúc với sự bận bịu khi chăm sóc những
đứa con và chồng tương lai sẽ “đỡ cô một tay trong việc đó”.

-> Có thể thấy trong lời tiên tri, An-đéc-xen đã gửi gắm tình cảm đôn hậu, dịu
dàng, mong muốn các cô gái đều có tương lai tốt đẹp. Những cô gái xinh đẹp
có thể tìm kiếm hạnh phúc cho riêng mình, bởi vì vẻ đẹp của họ đủ để họ có
được hạnh phúc.
-> Chính lời tiên tri đẹp đẽ và dịu dàng của An-đéc-xen đã thôi thúc hành
động của các cô gái, khích lệ họ đi tìm hạnh phúc cho riêng mình.

b. Chi tiết niềm vui mà An-đéc-xen mang đến cho cháu bé trong gia đình
người gác rừng xứ Giuýt-len
Theo An-đéc-xen kể lại, ông đã mang đến niềm vui cho cháu bé trong gia
đình kiểm lâm xứ Giuýt-len. Em có đồng tình với ý kiến “trái tim bé sẽ không
dễ bị trơ lì như với những người chưa từng chứng kiến chuyện cổ tích như
thế” không? Vì sao?
- Hành động:
Giấu những viên kẹo, những món quà nhỏ... Dưới mỗi cây nấm để tạo niềm
vui và bất ngờ cho cháu bé.
-> “trái tim bé sẽ không dễ bị trơ lì như với những người chưa từng chứng
kiến chuyện cổ tích như thế”.

Em đồng tình với ý kiến này.
Vì truyện cổ tích giúp nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ, khiến các em biết yêu
thương, đồng cảm và tin vào điều tốt đẹp. Nhờ đó, “trái tim bé” trở nên nhạy
cảm, không dễ thờ ơ, vô cảm hay chai sạn như những người chưa từng tiếp
xúc với thế giới cổ tích.
-> Trí tưởng tượng bay bổng, tấm lòng nhân hậu của An-đéc-xen.

3. Vai trò của trí tưởng tượng giúp An-đéc-xen viết truyện cổ tích
Truyện cổ An-đéc-xen đã chinh phục hàng triệu trái tim độc giả. Theo em, trí
tưởng tượng đã giúp ích như thế nào cho An-đéc-xen trong việc viết truyện cổ
tích?
- Tạo ra những hình ảnh thiên nhiên, cuộc sống bay bổng, diệu kì; sáng tạo ra
những tình huống thú vị hấp dẫn.
- Hoá thân vào nhân vật, cất lên tiếng nói bên trong, khiến nhân vật vừa chân
thực, vừa kì ảo.
- Đến gần hơn với thế giới tâm hồn trẻ thơ, nhìn cuộc sống qua lăng kính trẻ
thơ.

4. Tình cảm của nhà văn Pau-xtốp-xki với An-đéc-xen
Câu 5, trang 76.
Pau-xtốp-xki đã rất trân trọng tài năng và tâm hồn bay bổng của nhà văn Anđéc-xen.

III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
Câu 6 trang 76.
- Xây dựng cốt truyện hấp dẫn; sáng tạo được tình huống đắc địa để
làm nổi bật vẻ đẹp nhân vật.
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật: kết hợp hiện thực và tưởng tượng;
đối thoại sắc nét.
- Ngôn ngữ trong sáng, thấm đẫm chất thơ.
- Nghệ thuật tạo dựng không gian, thời gian độc đáo.
2. Nội dung
Truyện gửi gắm thông điệp về sức mạnh của trí tưởng tượng và ảnh
hưởng của nó trong văn chương cũng như trong đời sống.