- Đặng Trần Côn (? - ?), sống vào khoảng đầu thế kỷ XVIII, người làng Nhân Mục, huyện Thanh Trì, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
- Các tác phẩm: Chinh phụ ngâm, thơ và phú bằng chữ Hán.
TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm(?)
TÌM HIỂU CHUNG
Tác giả
a. Tác giả - nguyên tắc chữ Hán
TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (?)

TÌM HIỂU CHUNG
Tác giả
b. Dịch giả - bản dịch chữ Nôm
- Đoàn Thị Điểm (1705 – 1748):
+ Hiệu: Hồng Hà nữ sĩ
+ Quê: Giang Phạm, Văn Giang, Kinh Bắc (Hưng Yên)
+ Nổi tiếng thông minh từ nhỏ.
- Phan Huy Ích (1750 – 1822)
+ Tự: Dụ Am
+ Quê: Thu Hoạch, Thiên Lộc, Nghệ An (Hà Tĩnh)
+ Đỗ Tiến sĩ năm 26 tuổi.
Đều đồng cảm với tác giả Đặng Trần Côn.
TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (?)

TÌM HIỂU CHUNG
2. Chinh phụ ngâm
- Thể loại: Ngâm khúc
- Thể thơ:
+ Nguyên tác: Trường đoản cú
+ Bản dịch: Song thất lục bát
- Nhan đề: Chinh phụ ngâm - Lời than vãn của người phụ nữ có chồng đi chinh chiến.
- Dung lượng: 476 câu thơ
TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (?)

TÌM HIỂU CHUNG
2. Chinh phụ ngâm
- HCST:
+ Đầu đời Lê Hiến Tông có nhiều cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra quanh kinh thành Thăng Long.
+ Triều đình cất quân đánh dẹp, nhiều trai tráng phải từ giã người thân ra trận.
Cảm động trước nỗi mất mát của con người, Đặng Trần Côn sáng tác.
TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (?)

TÌM HIỂU CHUNG
2. Chinh phụ ngâm
- Giá trị nội dung:
+ Tiếng nói oán ghét chiến tranh phong kiến phi nghĩa.
+ Thể hiện khát vọng hạnh phúc lứa đôi.
TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (?)

TÌM HIỂU CHUNG
2. Chinh phụ ngâm
- Giá trị nghệ thuật:
+ Mang đậm tính tượng trưng ước lệ.
+ Tả cảnh ngụ tình.
+ Bản dịch đã đưa ngôn ngữ dân tộc lên tầm cao mới, phong phú, uyển chuyển.
TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (?)

TÌM HIỂU CHUNG
3. Đoạn trích
- Vị trí: Từ câu 193 đến câu 216 (ứng với câu 228 đến câu 256 trong nguyên tác).
- Nội dung: Diễn biến tâm trạng của người chinh phụ khi chồng đi chinh chiến xa nhà.
- Bố cục: 4 phần
TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (?)

TÌM HIỂU CHUNG
3. Đoạn trích
Đoạn 1
(8 câu đầu)
Nỗi bồn chồn, ngóng trông trong tình cảnh lẻ loi, cô đơn của người chinh phụ.
Đoạn 2
(4 câu tiếp)
Cảm giác về thời gian chờ đợi mỏi mòn của người chinh phụ.
Đoạn 3
(4 câu sau)
Nỗi gắng gượng để thoát khỏi sự bủa vây của cảm giác cô đơn.
Đoạn 4
(8 câu cuối)
Niềm mong ước gửi tấm lòng thương nhớ của người chinh phụ đến cho chồng.
TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (?)

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Tám câu thơ đầu
Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước,
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.
- Không gian hiên vắng: vắng vẻ, cô tịch.
- Hành động lặp đi lặp lại:
- Dạo hiên vắng: lẻ loi ngoài hiên, đi đi lại lại – chậm rãi, nặng nề.
Nỗi nhớ như ngưng đọng trong từng bước đi.
- Rủ thác đòi phen: Buông xuống cuốn rèm lên nhiều lần.
Hành động vô thức, không chủ đích.
TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (?)

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Tám câu thơ đầu
Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước,
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.
Những động tác lặp nhau không mục đích, vô nghĩa, người chinh phụ cho ta thấy tâm trạng chờ đợi, bồn chồn, lo lắng không yên
TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (?)

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Tám câu thơ đầu
Ngoài rèm thước chẳng mách tin,
Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?
- Không gian: trong rèm, ngoài rèm tù túng, chật hẹp.
- Thời gian: thắp đèn buổi tối: thời điểm của tâm trạng.
- thước: chim khách, báo tin lành – có người đi xa trở về.
chẳng mách tin: chưa có tin vui được báo.
- Câu hỏi tu từ dường đã có đèn biết chăng?: sốt ruột, mong ngóng tin chồng trong vô vọng, bế tắc.
Tâm trạng càng lẻ loi, trống trải, chất chứa âu lo.
TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (?)

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Tám câu thơ đầu
Đèn có biết dường bằng chẳng biết,
Lòng thiếp bi thiết mà thôi.
- Điệp ngữ bắc cầu: đèn biết chăng – đèn có biết
+ Gợi không gian mênh mông, sự cô đơn của con người: thao thức, khắc khoải.
+ Hành động tự hỏi, tự trả lời: khát khao sự đồng cảm, chia sẻ nhưng bế tắc.
- bi thiết: Buồn rầu đau thương
TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (?)

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Tám câu thơ đầu
Đèn có biết dường bằng chẳng biết,
Lòng thiếp bi thiết mà thôi.
Diễn tả tâm trạng buồn lê thê, kéo dài trong thời gian và không gian, dường như không bao giờ dứt.
TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (?)

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Tám câu thơ đầu
Buồn rầu nói chẳng nên lời,
Hoa đèn kia vời bóng người khá thương.
- nói chẳng nên lời: tâm trạng ngổn ngang, bế tắc không thể giãi bày.
- Hoa đèn + bóng người: như hòa làm một, lẻ loi, trơ trọi, đáng thương vô cùng.
-…khá thương: giọng độc thoại giọng kể, thể hiện niềm đồng cảm của tác giả.
Nỗi da diết, khắc khoải trong tâm trạng, nỗi long vò vo của chinh phụ ngóng chồng đi chinh chiến.
TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (?)

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Tám câu thơ đầu
Tiểu kết: Không gian quanh người chinh phụ mênh mông, rộng lớn, cảnh vậy hang vắng, yên tĩnh khiến sự cô đơn, nỗi bồn chồn, ngóng trông trong tình cảnh lẻ loi, cô đơn của người chinh phụ ngày càng đáng sợ.