CHÀO MỪNG CÁC EM HỌC SINH ĐẾN LỚP HỌC
1. Chúng em học.
2. Chúng em đang học môn ngữ văn.
3. Chúng em đang học môn ngữ văn rất hâp dân.
VN
VN
VN
Các phép biến đổi câu
Thêm, bớt thành phần câu.
Chuyển đổi kiểu câu
Mở rộng câu
Rút gọn câu
Dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu
Thêm trạng ngữ cho câu
Chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động
Dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu
Tiết 100
Dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu
TÌM HIỂU BÀI
1. Thế nào là dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu?
a. Ví dụ
Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có,

luyện những tình cảm ta sẵn có.
Em hãy xác định các thành phần nòng cốt ở câu trên?
CN
VN
Cụm DT
Cụm DT
Xác định các cụm danh từ trong câu văn trên?
b. Nhận xét
(Hoài Thanh)
Cấu tạo của các cụm danh từ
những
tình cảm
ta không có
ta sẵn có
tình cảm
những
Những tình cảm ta không có
Những tình cảm ta sẵn có
PNT
PNT
DTTT
PNS
DTTT
PNS
Em hãy phân tích cấu tạo của cụm danh từ vừa tìm được?
Em hãy phân tích cấu tạo của phụ ngữ sau?
C
C
V
V
* Xét ví dụ
Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có,



luyện những tình cảm ta sẵn có […] (Hoài Thanh)

Chủ ngữ
Vị ngữ
C
Cụm danh từ
Cụm danh từ
V
Vị ngữ
C
V
Cụm C-V được dùng làm phụ sau trong cụm danh từ.
→ Mở rộng câu ở thành phần vị ngữ


Vậy em hiểu thế nào là dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu?
* Ghi nhớ : Khi nói hoặc viết, có thể dụng những cụm từ có hình thức giống câu đơn bình thường, gọi là cụm chủ - vị ( cụm C – V ), làm thành phần của câu hoặc của cụm từ để mở rộng câu.
Câu văn trên có 2 cụm DT.
Hai cụm danh từ này có PNT là 1 từ, PNS là 1 cụm C-V
Cụm C-V đã được sử dụng làm thành phần của cụm từ để mở rộng câu.
Em hãy xác định cụm C – V làm thành phần phụ trong các câu sau:
Căn phòng Hoàng đang ở rất đơn sơ.
C
V
CN
VN
Nam đọc quyển sách tôi cho mượn.
V
C
CN
VN
1. Thế nào là dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu?

2. Các trường hợp dùng cụm chủ vị để mở rộng câu.
a, Ví dụ
a, Chị Ba đến khiến tôi thấy vui và vững tâm.
b, Khi bắt đầu kháng chiến, nhân dân ta tinh thần rất hăng hái.
c, Chúng ta có thể nói rằng trời sinh lá sen để bao bọc cốm, cũng như trời sinh cốm nằm ấp ủ trong lá sen.
d, Nói cho đúng thì phẩm giá của Tiếng Việt mới thật sự được xác định và đảm bảo từ ngày Cách mạng tháng Tám thành công.
Tìm các cụm C-V làm thành phần câu hoặc thành phần của cụm từ trong câu trên? Cho biết cụm C-V đó làm thành phần gì?
Chủ ngữ
Vị ngữ
C
V
C
V
Động từ

Cụm C1 – V1 làm chủ ngữ;
Cụm C2-V2 làm phụ ngữ cho động từ khiến.
a. Chị Ba đến khiến tôi rất vui và vững tâm.
b. Nhận xét:
b. Khi bắt đầu kháng chiến, nhân dân ta tinh thần rất hăng hái.
Trạng ngữ
Chủ ngữ
Vị ngữ
C
V
 Cụm C – V làm vị ngữ.

c. Chúng ta có thể nói rằng trời sinh lá sen để bao bọc cốm,



cũng như trời sinh cốm nằm ủ trong lá sen.
Chủ ngữ
Vị ngữ
Vị ngữ
(Cụm động từ)
(Cụm động từ)

có thể nói rằng trời sinh lá sen để bao bọc cốm,





cũng như trời sinh cốm nằm ủ trong lá sen.
Động từ trung tâm
Phụ ngữ sau
Phụ ngữ sau
C
V
C
V
 Cụm C1 – V1 và C2-V2 làm phụ ngữ trong
cụm động từ.


b, Khi bắt đầu kháng chiến, nhân dân ta tinh thần rất hăng hái.
V
C
TN
CN
VN
Cụm C-V làm vị ngữ
d. Nói cho đúng thì phẩm giá của Tiếng Việt chỉ mới thực sự


được xác định và đảm bảo từ ngày Cách mạng tháng Tám thành công.
Chủ ngữ
Vị ngữ
ĐT trung tâm
Phụ ngữ sau
Cụm động từ
Vị ngữ
Phụ ngữ
trước
(là cụm danh từ)
ngày Cách mạng tháng Tám thành công
Danh từ
trung tâm
C
V
Phụ sau
 Cụm C - V làm phụ ngữ trong cụm danh từ.
Chủ
ngữ
Vị ngữ
Bạn vẫn trẻ như một thanh niên đang 18 tuổi.
(Cụm tính từ)
Phụ
trước
TT
TT
Phụ sau
C
V
 Cụm C-V làm phụ ngữ trong cụm tính từ.
*Ví dụ 2:

Từ các ví dụ trên em hãy cho biết thành phần nào của câu được cấu tạo bởi 1 cụm C-V ?
* Ghi nhớ: Các thành phần của câu như: chủ ngữ, vị ngữ và các phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ đều có thể được cấu tạo từ 1 cụm C-V
Dùng cụm C – V
để mở rộng thành
phần câu
Phụ ngữ trong
cụm tính từ
Chủ ngữ
Phụ ngữ trong
cụm động từ
Phụ ngữ trong
cụm danh từ
Vị ngữ

III. Luyện tập.
1,Tìm cụm C-V làm thành phần câu hoặc thành phần cụm từ trong câu dưới đây. Cho biết trong mỗi câu cụm C-V làm thành phần gì ?
a, Đợi đến lúc vừa nhất, mà chỉ riêng những người chuyên môn mới định được, người ta gặt mang về.
b, Trung đội trưởng Bính khuôn mặt đầy đặn.
c, Khi các cô gái Vòng đỗ gánh, giở từng lớp lá sen, chúng ta thấy hiện ra từng lớp lá cốm, sạch sẽ và tinh khiết, không mảy may một chút bụi nào.
d, Bỗng một bàn tay đập và khiến hắn giật mình.

a, Đợi đến lúc vừa nhất, mà chỉ riêng những người chuyên môn mới
định được, người ta gặt mang về.
Cụm C-V làm vị ngữ
b, Trung đội trưởng Bính khuôn mặt đầy đặn.
Cụm C-V làm phụ ngữ trong cụm danh từ
C
V
V
C
c, Khi các cô gái Vòng đỗ gánh, giở từng lớp lá sen, chúng ta


thấy hiện ra từng lớp lá cốm, sạch sẽ và tinh khiết, không mảy


may một chút bụi nào.
C
V
Cụm C-V làm phụ ngữ cho danh từ khi
V
C
Cụm C-V làm phụ ngữ cho động từ thấy
d, Bỗng một bàn tay đập vào vai khiến hắn giật mình.
V
C
Cụm C-V làm chủ ngữ
C
Cụm C-V làm bổ ngữ
V
ThẢOLUẬN
: Em hãy viết 1 đoạn văn(khoảng 4-5 câu), nội dung viết về cảnh đẹp thiên nhiên nước ta, trong đó có sử dụng cụm C-V để mở rộng câu. Hãy xác định cụm C-V đó.
* Gợi ý:
Cảnh sắc thiên nhiên đất nước ta là bức tranh phong phú, đa dạng.
TRÒ CHƠI

Phần thưởng của
bạn là một tràng
pháo tay
Luật chơi : trong vòng 2 phút đặt câu có dùng cụm C-V để mở rộng
điểm 10
BT bổ sung: Hãy xác định thành phần câu và cho biết các câu trên mở rộng thành phần nào?
a. Chiếc bàn này chân đã gẫy.
b. Cô giáo ốm là một tin buồn.
c. Mẹ luôn hi vọng tôi sẽ thi đỗ cấp 3.
d. Tôi rất thích con gấu Lan tặng.
Chiếc bàn này chân đã gẫy.
Cô giáo ốm là một tin buồn.
Mẹ luôn hi vọng tôi sẽ thi đỗ cấp 3.
Tôi rất thích con gấu Lan tặng.
CN
VN
c
v
CN
VN
c
v
c
v
CN
VN
c
v
CN
VN
Cụm C – V làm phụ ngữ cho danh từ.
Cụm C – V làm phụ ngữ cho động từ.
Cụm C – V làm chủ ngữ.
Cụm C – V làm vị ngữ.
Đ T
D T
- Học thuộc các ghi nhớ, vẽ sơ đồ tư duy bài học .
- Vận dụng để làm các BT của bài “Dùng cụm C – V để mở rộng câu” tiếp theo Sgk T96, 97).
- Soạn bài sau: “Tìm hiểu về phép lập luận giải thích”và “Cách làm bài văn lập luận giải thích”.
Hướng dẫn học bài
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT.
CHÀO TẠM BIỆT CÁC EM