LUYỆN TỪ VÀ CÂU
GIỮ PHÉP LỊCH SỰ KHI NÊU YÊU CẦU, ĐỀ NGHỊ
1/ Câu khiến dùng để làm gì ?
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu khiến dùng để nêu yêu cầu, đề nghị, mong muốn,…của người nói, người viết với người khác.
2/ Có những cách nào để tạo ra câu khiến ?
Có 4 cách để tạo ra câu khiến:
1. Thêm từ hãy, đừng, chớ, nên, phải,… trước động từ.
2. Thêm từ lên, đi, thôi, nào,…vào cuối câu.
3. Thêm từ đề nghị, xin, mong,…vào đầu câu.
4. Dùng giọng điệu phù hợp với câu khiến.
1. Hãy đọc mẩu chuyện sau:
2. Tìm những câu nêu yêu cầu, đề nghị trong mẩu chuyện trên.
3. Nhận xét về cách nêu yêu cầu, đề nghị của hai bạn Hùng và Hoa
Thảo luận nhóm 4 – 2 phút
- Bơm cho cái bánh trước. Nhanh lên nhé, trễ giờ học rồi.
-Vậy, cho mượn cái bơm, tôi bơm lấy vậy.
- Bác ơi, cho cháu mượn cái bơm nhé !
Nào để bác bơm cho.
Nhân vật Hùng
Nhân vật Hoa
Nhân vật bác Hai
Yêu cầu không lịch sự.
Yêu cầu lịch sự.
- Bơm cho cái bánh trước. Nhanh lên nhé, trễ giờ học rồi.
-Vậy, cho mượn cái bơm, tôi bơm lấy vậy.
- Bác ơi, cho cháu mượn cái bơm nhé !
Hùng
Hoa
+ Theo em, như thế nào là lịch sự khi yêu cầu đề nghị ?
Lịch sự khi yêu cầu, đề nghị là lời yêu cầu phù hợp với mối quan hệ giữa người nói và người nghe, có cách xưng hô phù hợp.
Luyện tập:
B. Lan ơi, cho tớ mượn cái bút !
Luyện tập:
Luyện tập: Bài 3: So sánh từng cặp câu khiến dưới đây về tính lịch sự. Hãy cho biết vì sao những câu ấy giữ hoặc không giữ được phép lịch sự ?
a) - Lan ơi, cho tớ về với !
- Cho đi nhờ một cái !
b) - Chiều nay, chị đón em nhé !
- Chiều nay, chị phải đón em đấy !
c) - Đừng có mà nói như thế !
- Theo tớ, cậu không nên nói như thế !
d)- Mở hộ cháu cái cửa !
- Bác mở giúp cháu cái cửa này với !
a) Lan ơi, cho tớ về vơi!
- L?i núi l?ch s? vỡ cú cỏc t? xung hụ Lan, t?. T? v?i, oi th? hi?n quan h? thõn m?t.
- Cho đi nhờ một cái!
- L?i núi khụng l?ch s? vỡ núi tr?ng khụng, thi?u t? xung hụ.
b) - Chiều nay, chị đón em nhé!
L?i núi l?ch s?, xung hụ " ch? - em" phự h?p; cú t? "nhộ" th? hi?n s? thõn m?t.
- Chiều nay, chị phải đón em đấy !
Lời nói không lịch sự vì có từ
“ phải” mang tính bắt buộc, mệnh
lệnh, thiếu tình cảm.
c) - Đừng có mà nói như thế !
Không lịch sự vì câu khô khan, mệnh lệnh.
- Theo tớ, cậu không nên nói như thế !
Lịch sự, khiêm tốn vì có cặp từ xưng hô tớ-cậu từ khuyên nhủ không nên.
d)- Mở hộ cháu cái cửa !
Không lịch sự vì nói cộc lốc.
- Bác mở giúp cháu cái cửa này với !
Giữ được phép lịch sự vì có cặp từ xưng hô bác-cháu, từ giúp, với thể hiện tình cảm thân mật.
Bài 4: Đặt câu khiến phù hợp với các tình huống sau:
a) Em muốn xin tiền bố mẹ để mua một quyển sổ ghi chép.
b)Em đi học về nhà, nhung nhà em chua có ai về, em muốn ngồi nhờ bên nhà hàng xóm để chờ bố mẹ về.
- Mẹ ơi, mẹ cho con tiền mua một quyển sổ nhé !
a) Em muốn xin tiền bố mẹ để mua một quyển sổ ghi chép.
b)Em đi học về nhà, nhung nhà em chua có ai về, em muốn ngồi nhờ bên nhà hàng xóm để chờ bố mẹ về.
Bác ơi, cháu có thể ngồi nhờ bên nhà bác một lúc được
không ạ?
- Xin mẹ cho con tiền mua một quyển sổ ạ !
- Mẹ ơi, mẹ có thể cho con tiền mua một quyển sổ được không ạ ?
- Mẹ ơi, mẹ cho con tiền mua một quyển sổ, mẹ nhé!
a) Em muốn xin tiền bố mẹ để mua một quyển sổ ghi chép.
b)Em đi học về nhà, nhung nhà em chua có ai về, em muốn ngồi nhờ bên nhà hàng xóm để chờ bố mẹ về.
-Bác ơi, cho cháu ngồi nhờ bên nhà bác một lúc ạ!
-Bác ơi, bác cho cháu ngồi bên nhà bác một lúc nhé!
-Bác cho cháu ngồi bên nhà bác một lúc ạ!
-Thưa bác, cháu ngồi nhờ bên nhà bác một lúc được
không ạ?
Ghi nhớ:
1. Khi n�u y�u c�`u, d�` nghi?, pha?i giu~ phe?p li?ch su?.
2. Muơ?n cho lo`i y�u c�`u, d�` nghi? duo?c li?ch su?, c�`n
co? ca?ch xung hơ cho phu` ho?p va` th�m va`o truo?c
hoa?c sau dơ?ng tu` ca?c tu` "la`m on, giu`m, giu?p,.."
3. Co? th�? du`ng c�u ho?i d�? n�u y�u c�`u, d�` nghi?.