Ngăm trăng
`
_Hồ Chí Minh_
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
Hồ Chí Minh
(1890 - 1969)
-Là vị lãnh tụ thiên tài của dân tộc và nhà thơ lớn của đất nước.

-Là chiến sĩ cộng sản quốc tế.

-Là danh nhân văn hóa thế giới.
I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
a. Xuất xứ:
Trích trong tập thơ “Nhật kí trong tù” (gồm 133 bài thơ chữ Hán), khi Người bị bắt giam và giải tới các nhà lao của tỉnh Quản Tây - Trung Quốc.
Tháng 8/1942, Nguyễn Ái Quốc sang Trung Quốc tranh thủ sự ủng hộ từ thế giới phản đối chiến tranh xâm lược. Ngày 29/8/1942, Người bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam ở Túc Vinh, Quảng Tây vì bị nghi là Hán gian. Trong suốt 13 tháng, từ ngày 29/8/1942 đến ngày 10/9/1943, bị đày lại 30 nhà lao khắp hơn 13 huyện của Quảng Tây, Bác viết “Nhật ký trong tù”. Tập thơ chỉ là một quyển sổ tay nhỏ, bìa xanh đã bạc màu, có ghi bốn chữ “Ngục trung nhật ký” (tức Nhật ký trong tù) kèm theo bốn câu thơ và một hình vẽ hai năm tay bị xích; bên trong là những bài thơ và một số ghi chép. Từ năm 1960, tác phẩm này được dịch ra tiếng Việt.
“...Điều quan trọng là, với tất cả phẩm chất của nghệ thuật lớn. Nhật kí trong tù đã sống cuộc sống xứng đáng của nó, đã gieo trồng được những giá trị văn minh và nhân đạo cao nhất vào đời sống tinh thần của nhân dân Việt Nam. Biết bao nhiêu người trong đó có không ít nhà văn hóa lớn, hoặc nghệ sĩ tên tuổi ở trong nước và trên thế giới đã nói về giá trị lớn của tập thơ...”
(Phong Lê)
I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
a. Xuất xứ:
Trích trong tập thơ “Nhật kí trong tù” (gồm 133 bài thơ chữ Hán), khi Người bị bắt giam và giải tới các nhà lao của tỉnh Quản Tây - Trung Quốc.
Tháng 8/1942, Nguyễn Ái Quốc sang Trung Quốc tranh thủ sự ủng hộ tư thế giới phản đối chiến tranh xâm lược. Ngày 29/8/1942, Người bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam ở Túc Vinh, Quảng Tây vì bị nghi là Hán gian. Trong suốt 13 tháng, từ ngày 29/8/1942 đến ngày 10/9/1943, bị đày qua đày lại 30 nhà lao khắp hơn 13 huyện của Quảng Tây, Bác viết “Nhật ký trong tù”. Tập thơ chỉ là một quyển sổ tay nhỏ, bìa xanh đã bạc màu, có ghi bốn chữ “Ngục trung nhật ký” (tức Nhật ký trong tù) kèm theo bốn câu thơ và một hình vẽ hai nắm tay bị xích; bên trong là những bài thơ và một số ghi chép.
“...Điều quan trọng là, với tất cả phẩm chất của nghệ thuật lớn. Nhật kí trong tù đã sống cuộc sống xứng đáng của nó, đã gieo trồng được những giá trị văn minh và nhân đạo cao nhất vào đời sống tinh thần của nhân dân Việt Nam. Biết bao nhiêu người trong đó có không ít nhà văn hóa lớn, hoặc nghệ sĩ tên tuổi ở trong nước và trên thế giới đã nói về giá trị lớn của tập thơ...”
(Phong Lê)
I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
a. Xuất xứ:
b. Thể loại:
c. Bố cục:
Trích trong tập thơ “Nhật kí trong tù” (gồm 133 bài thơ chữ Hán), khi Người bị bắt giam và giải tới các nhà lao của tỉnh Quản Tây - Trung Quốc.
Thơ thất ngôn tứ tuyệt.
Khai (Mở ra) -> Thừa (Phát triển, nâng cao câu khai) -> Chuyển (Chuyển ý) -> Hợp (Tổng hợp).
I. Tìm hiểu chung
3. Đọc - tìm hiểu chú thích
望月
獄中無酒亦無花，
對此良宵奈若何。
人向窗前看明月，
月從窗隙看詩家。
Vọng nguyệt
Ngục trung vô tửu diệc vô hoa,
Đối thử lương tiêu nại nhược hà?
Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt,
Nguyệt tòng song khích khán thi gia.



Ngắm trăng
Trong tù không rượu cũng không hoa,
Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?
Người hướng ra trước song ngắm trăng sáng,
Từ ngoài khe cửa, trăng ngắm nhà thơ.
Nhan đề:
-Đề tài: quen thuộc, phổ biến trong thơ ca.
-“Vọng” sự ngóng trông, mong đợi
“Vọng nguyệt” - Ngắm trăng.
“Trăng gió đêm Thu gợn vẻ sầu
Chẳng được tự do mà thưởng nguyệt
Lòng theo với vợi mảnh trăng Thu”.
(Trăng thu)


“Trăng vào cửa sổ đòi thơ
Việc quân đang bận, xin chờ hôm sau.
Chuông lầu chợt tỉnh giấc thu
Ấy tin thắng trận Liên khu báo về”.
(Tin thắng trận)
II. Đọc - hiểu văn bản
1. Hai câu đầu
Hoàn cảnh ngắm trăng của Bác Hồ có gì đặc biệt?
Tâm trạng của Bác trước đêm trăng thể hiện thế nào? Đối chiếu bản phiên âm, dịch nghĩa, dịch thơ và cho biết câu thơ dịch đã thể hiện chính xác tâm trạng của Bác chưa?
II. Đọc - hiểu văn bản
1. Hai câu đầu
Ngục trung vô tửu diệc vô hoa
+ Điệp ngữ “vô” kết hợp 2 từ “tửu, hoa”.
Không rượu
Không hoa
Không tự do
Bị xiềng xích
=> Hoàn cảnh ngắm trăng: Bị cầm tù, điều kiện thiếu thốn.
II. Đọc - hiểu văn bản
1. Hai câu đầu
Đối thử lương tiêu nại nhược hà?
Câu hỏi tu từ.
Tâm trạng bối dối, rung cảm trước thiên nhiên.
Ung dung; tình cảm tự nhiên, mãnh liệt.
II. Đọc - hiểu văn bản
1. Hai câu đầu
-Tâm hồn nhạy cảm trước vẻ đẹp của thiên nhiên.
=> Không vướng bận bởi vật chất, tự do, ung dung, lạc quan, yêu đời.
II. Đọc - hiểu văn bản
2. Hai câu cuối
Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt
Nguyệt tòng song khích khán thi gia
Cho nhận định sau: “Hai câu thơ cuối không chỉ cho thấy sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên mà còn cho thấy cuộc vượt ngục về tinh thần của người chiến sĩ cách mạng”. Em có đồng ý với nhận định đó không? Vì sao?
II. Đọc - hiểu văn bản
2. Hai câu cuối
Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt
Nguyệt tòng song khích khán thi gia
Cấu trúc đăng đối + Điệp từ “khán”, nhân hóa.
Giao hòa đặc biệt, người và trăng chủ động tìm đến nhau bất chấp song sắt nhà tù.
Tinh thần thép: Phong thái ung dung, vượt lên sự tàn bạo của kẻ thù, khát vọng tự do của Bác.
Thi sĩ yêu thiên nhiên.
Người chiến sĩ với chất thép sáng người.
Người có phong thái ung dung tự tại, vượt lên trên sự khắc nghiệt của nhà tù.
III. Tổng kết
1. Nghệ thuật




2. Nội dung
- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt giản dị mà hàm súc.
- Kết hợp hài hòa giữa cổ điển và hiện tại.
- Sử dụng biện pháp tu từ vừa giản dị vừa hàm súc.
- Tình yêu thiên nhiên tha thiết của người tù.
- Phong thái ung dung tự tại, sức mạnh tinh thần kì diệu.
- Bài thơ là một cuộc vượt ngục tinh thần biệt của người tù Hồ Chí Minh.