CÁC EM HỌC SINH ĐẾN VỚI TIẾT HỌC NGỮ VĂN 7
CHÀO MỪNG
KHỞI ĐỘNG
Loại câu nào không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ?
Câu đặc biệt
Khi nói hoặc viết, có thể lược bỏ một số thành phần của câu, tạo thành loại câu gì?
Câu rút gọn
Đây là thành phần chính của câu nêu lên sự vật, hiện tượng có hoạt động, đặc điểm, thường trả lời cho câu hỏi: Ai? Cái gì? Con gì?
Chủ ngữ
Thành phần chính nào của câu có khả năng kết hợp với các phó từ chỉ quan hệ thời gian và trả lời cho các câu hỏi: Làm gì? Như thế nào? Là gì?
Vị ngữ
 
? Dựa vào những điều đã được học ở tiểu học, em hãy cho biết trạng ngữ là gì?
? Để xác định trạng ngữ trong câu ta có thể đặt những câu hỏi nào?
- Trạng ngữ là thành phần phụ của câu bổ sung ý nghĩa cho câu
- Dùng trả lời các câu hỏi: ở đâu, khi nào, vì sao, để làm gì, bằng gì, như thế nào, với điều kiện gì...
Tiết 88:
THÊM TRẠNG NGỮ CHO CÂU
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA TRẠNG NGỮ:
1. Ví dụ: Xác định trạng ngữ trong các câu sau:
“ Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang. Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp.[…]
Tre với người như thế đã mấy nghìn năm. Một thế kỉ “ văn minh”, “ khai hoá” của thực dân cũng không làm ra được một tấc sắt. Tre vẫn còn phải vất vả mãi với người. Cối xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc.”
b) Vì mải chơi, em quên chưa làm bài tập .
c) Để xứng đáng là cháu ngoan Bác Hồ, chúng ta phải học tập và rèn luyện thật tốt.
d) Bằng chiếc xe đạp, tôi đến trường mỗi ngày.
e) Như một luồng gió lốc, chiếc máy bay ào tới.
Các trạng ngữ vừa tìm được bổ sung nội dung gì cho câu?
Bổ sung thông tin về nơi chốn
đã từ lâu đời
đời đời, kiếp kiếp
từ nghìn đời nay
Bổ sung thông tin về thời gian
b) Vì mải chơi
Bổ sung thông tin về nguyên nhân
c) Để xứng đáng là cháu ngoan Bác Hồ
Bổ sung thông tin về mục đích
d) Bằng chiếc xe đạp
Bổ sung thông tin về phương tiện
e) Như một luồng gió lốc
Bổ sung thông tin về cách thức
a) Dưới bóng tre xanh
 Trạng ngữ bổ sung thông tin về thời gian, nơi chốn, mục đích nguyên nhân, phương tiện, cách thức diễn ra sự việc nêu trong câu
Xác định vị trí trạng ngữ trong các câu ở ví dụ (a)?
a) “ Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang. 

Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp… 
Côí xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc.”

đầu câu
cuối câu
giữa câu
 Vị trí của trạng ngữ khá linh hoạt có thể đứng ở đầu câu, giữa câu hoặc cuối câu
Giữa trạng ngữ với chủ ngữ và vị ngữ được phân cách với nhau như thế nào khi nói, khi viết?
“ Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang. Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp…
Tre với người như thế đã mấy nghìn năm. Một thế kỉ “ văn minh”, “ khai hoá” của thực dân cũng không làm ra được một tấc sắt. Tre vẫn còn phải vất vả mãi với người. Côí xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc.”
b) Vì mải chơi, em quên chưa làm bài tập .
c) Để xứng đáng là cháu ngoan Bác Hồ, chúng ta phải học tập và rèn luyện thật tốt.
d) Bằng giọng nói dịu dàng, chị ấy mời chúng tôi vào nhà.
- Khi đọc: giữa trạng ngữ với chủ ngữ, vị ngữ thường có một quãng nghỉ.
- Khi viết: Giữa trạng ngữ với chủ ngữ, vị ngữ thường có một dấu phẩy.
Bài tập nhanh
Lưu ý: Thêm trạng ngữ cho câu là một cách mở rộng câu, làm nội dung câu phong phú hơn
Thêm các loại trạng ngữ cho câu sau:
Lúa chết rất nhiều.
Gợi ý:
Ngoài đồng
Năm nay
Vì rét
Năm nay, ngoài đồng, lúa chết rất nhiều, vì rét
2. Ghi nhớ (sgk-tr39)
- Về ý nghĩa:
Trạng ngữ được thêm vào câu để xác định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân mục đích, phương tiện, cách thức diễn ra sự việc nêu trong câu.
- Về hình thức:
+ Trạng ngữ có thể đứng đầu câu, cuối câu hay giữa câu
+ Giữa trạng ngữ với chủ ngữ và vị ngữ thường có một quãng nghỉ khi nói hoặc một dấu phẩy khi viết.
Qua những ví dụ đã phân tích ở phần trên, em hãy cho biết trạng ngữ có những đặc điểm gì?
II. LUYỆN TẬP
Mùa xuân(1) của tôi- mùa xuân(2) Bắc Việt, mùa xuân (3) của Hà Nội- là mùa xuân(4) có mưa riêu riêu, gió lành lạnh , có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh.

Mùa xuân, cây gạo gọi đến bao nhiêu là chim ríu rít.

Tự nhiên như thế: ai cũng chuộng mùa xuân.

Mùa xuân! Mỗi khi họa mi tung ra những tiếng hót vang lừng , mọi vật như có sự đổi thay kì diệu.
(Mùa xuân 1,2,3)Chủ ngữ; (Mùa xuân 4) vị ngữ
Trạng ngữ
Phụ ngữ cho ĐT
Câu đặc biệt
Bài 1 (SGK trang 39): Hãy cho biết trong câu nào cụm từ mùa xuân là trạng ngữ. Trong những câu còn lại, cụm từ mùa xuân đóng vai trò gì?
Bài 2 (Bài 2 + Bài 3 SGK trang 40):
Tỡm tr?ng ng?, phõn lo?i tr?ng ng? trong do?n trớch:
Con giú mựa h? lu?t qua v?ng sen trờn h?, nhu?n th?m cỏi huong thom c?a lỏ, nhu bỏo tru?c mựa v? c?a m?t th?c qu� thanh nhó v� tinh khi?t (1). Cỏc b?n cú ng?i th?y, khi di qua nh?ng cỏnh d?ng xanh, m� h?t thúc n?p d?u tiờn l�m triu thõn lỳa cũn tuoi, ng?i th?y cỏi mựi thom ngỏt c?a bụng lỳa non khụng (2)? Trong cỏi v? xanh kia, cú m?t gi?t s?a tr?ng thom, ph?ng ph?t huong v? ng�n hoa c? (3). Du?i ỏnh n?ng, gi?t s?a d?n d?n dụng l?i, bụng lỳa ng�y c�ng cong xu?ng, n?ng vỡ cỏi ch?t quý trong s?ch c?a Tr?i (4).

a. (1) Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần thấm cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết.
mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết.
 TN cách thức
(2) Các bạn có ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh kia, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy cái mùi thơm của bông lúa non không?
như báo trước
khi đi qua những cánh
đồng xanh mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu
thân lúa còn tươi,
 TN chỉ thời gian
(3) Trong cái vỏ xanh kia , có một giọt sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ.
Trong cái vỏ xanh kia
 TN chỉ nơi chốn
(4) Dưới ánh nắng, giọt sữa dần dần đông … của Trời
Dưới ánh nắng,
 TN chỉ nơi chốn
Em thường nghe những bản nhạc du dương, để thư giãn sau mỗi giờ học .
Năm mới, chúng em kính chúc bà luôn mạnh khỏe.
Trên đường, chiếc ô tô lao đi vun vút.
Bài 3: Dựa vào các bức tranh sau, em hãy đặt câu có chứa thành phần trạng ngữ:
- Học thuộc ghi nhớ ( SGK/39 )
Làm bài tập 2, 3 phần b SGK/40
- Viết đoạn văn từ 5 – 7 câu chủ đề tự chọn có sử dụng trạng ngữ và các kiểu câu đã học.
- Chuẩn bị bài “Thêm trạng ngữ cho câu.(tt)”
+ Công dụng của trạng ngữ SGK/45,46
+ Tách trạng ngữ thành câu riêngSGK/46,47
+ Làm bài tâp ở phần luyện tập SGK/ 47,48
Hướng dẫn về nhà
Chúc các em học tốt.
Chúc sức khỏe quý thầy cô.