Tiết: 5
Trong lòng mẹ
- Nguyên Hồng -
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
Quê quán: sinh ra ở Nam Định nhưng sống chủ yếu ở Hải Phòng
Cuộc đời: Khổ cực, vất vả
 Ông gần gũi với người lao động, hiểu và thông cảm với họ
Sự nghiệp: Là cây bút đặc sắc và độc đáo của VHVN hiện đại.
1. Tác giả
Phong cách nghệ thuật: Là nhà văn của phụ nữ, nhi đồng và những người cùng khổ.
Tác phẩm chính: Bỉ Vỏ, Những ngày Thơ ấu, Cửa Biển, Tập thơ Trời xanh và nhiều tập truyện ngắn khác
2. Tác phẩm
Xuất xứ: Trích từ chương IV hồi kí “Ngững ngày thơ ấu”
Thể loại: Hồi kí
Hồi kí là thể văn ghi chép, kể lại những hồi ức, biến cố đã xảy ra trong quá khứ mà tác giả đồng thời là người kể, người tham gia, chứng kiến.
3. Đọc - Tóm tắt
đoạn trích
Cha mất, mẹ bé Hồng bỏ đi vào Thanh Hóa tha hương cầu thực để lại em sống với bà cô cay nghiệt. Bà ta luôn gieo rắc vào đầu em những ý nghĩ xấu về mẹ của mình. Đỉnh điểm bà ta còn bị ra chuyện mẹ em có em bé, cuộc sống bần hàn, khổ sở. Tuy nhiên, Hồng vẫn tin tưởng tuyệt đối vào mẹ mình và căm phẫn sự cay nghiệt của người cô. Em luôn mong mẹ về. Đến gần ngày giỗ cha, em nhìn thấy một người ngồi trên xe kéo giống mẹ mình, em đánh liều gọi tên và chạy theo với niềm hi vọng nhỏ nhoi đó là mẹ của mình. Chiếc xe đi chậm và dừng lại, mẹ dang tay đón Hồng vào lòng, trong lòng mẹ, em trào dâng những giọt nước mắt.
4.Bố cục:2 phần
 Phần 1 (từ đầu đến “hỏi đến chứ?”): Cuộc đối thoại giữa người cô và chú bé Hồng.
 Phần 2 (Còn lại): Niềm hạnh phúc vô bờ của chú bé Hồng khi được gặp mẹ.
II. Tìm hiểu văn bản
Kể tên các nhân vật xuất hiện trong tác phẩm. Nêu một số cảm nhận chung của em về từng nhân vật
1. Người cô
Nhân vật người cô trong cuộc đối thoại với chú bé Hồng được tác giả thể hiện như thế nào? Hoàn thành bảng sau để thấy rõ điều đó
Lời 1
Lời 2
Lời 3
Lời 4
Lời 5
Từ những phân tích trên, em có nhận xét gì về tình cảm, thái độ của nhân vật người cô với chú bé Hồng?
1. Người cô
- Thâm hiểm, giả dối, độc ác.
 Tượng trưng cho những định kiến hẹp hòi, tàn nhẫn đối với người phụ nữ trong xã hội cũ trước đây.



2. Chú bé Hồng
01.单击此处添加标题
a. Hoàn cảnh
Nêu hoàn cảnh của chú bé Hồng? Hồng có tuổi thơ như thế nào?
Mồ côi cha, mẹ phải tha hương cầu thực  Sống trong sự thiếu thốn tình cảm và sự chăm chút, che chở của mẹ.
Sống với người cô cay nghiệt, hẹp bụng
Hồng phải gắng sức chịu đựng, kìm nén
 Tuổi thơ bất hạnh
tha
01.单击此处添加标题
- Những ý nghĩ, cảm xúc của chú bé Hồng khi trả lời người cô
- Những hành động, cảm xúc của chú bé Hồng khi gặp lại mẹ
NỘI DUNG
b. Suy nghĩ và tình cảm của Hồng
HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN
Mới đầu nghe người cô hỏi
Nhận ra ý nghĩa cay độc của cô
Cúi đầu không đáp
Sau lời hỏi thứ hai của người cô
Lòng chú thắt lại
Khóe mắt cay cay
Nước mắt ròng ròng
Khi nghe người cô tươi cười về tình cảnh tội nghiệp của mẹ
Cổ họng nghẹn ứ, khóc không ra tiếng
“Giá những…. mới thôi”
* Với người cô
“ Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?”
“Sao lại không vào? Mợ mày phát
tài lắm, có như dạo trước đâu !”
Mẹ tôi ăn vận rách rưới, mặt
mày xanh bủng, người gầy
rạc đi...vội quay đi..
Nêu cảm nhận về tình cảm của chú bé Hồng với mẹ qua những ý nghĩ, cảm xúc trên
=> Càng nhận ra sự thâm độc của người cô, Hồng càng yêu thương người mẹ bất hạnh của mình nhiều hơn.
“Giá những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi.”
Tâm trạng uất ức, đau đớn, căm giận đến cực điểm, sự phản kháng quyết liệt, hồn nhiên, trẻ con của Hồng.
Biểu hiện đầy đủ của tình yêu thương mẹ tha thiết
Câu văn trên tái hiện cảm xúc, tình cảm gì của chú bé Hồng?
* Với người mẹ
Thoáng thấy bóng người giống mẹ
Vừa được ngồi lên xe cùng mẹ
Khi được ngồi trong lòng mẹ
Đuổi theo
Gọi bối rối
Tự đưa ra giả thiết nếu người đó không phải là mẹ
Ríu cả chân
Cứ thế nức nở
- Ngắm nghía mẹ
Đắm chìm trong hạnh phúc và kỉ niệm
Quên đi tất cả những cay độc, buồn tủi
Phản ứng của cậu bé Hồng?
=>Tuy bé Hồng có số phận cay đắng, đau khổ nhưng có lòng yêu thương, sự kính trọng và niềm tin mãnh liệt về người mẹ của mình.
Nêu cảm nhận về tình cảm của chú bé Hồng với mẹ qua những ý nghĩ, cảm xúc trên
 Đoạn trích là bài ca về tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt
Đoạn trích là bài ca về tình cảm gì?
III. Tổng kết
Sâu sắc và tinh tế trong việc diễn tả tâm lí nhân vật.
PTBĐ: Kết hợp khéo léo giữa kể, tả, biểu cảm
Đoạn trích tiêu biểu cho bút pháp đậm chất trữ tình của văn Nguyên Hồng
NGHỆ THUẬT
Câu chuyện của người mẹ âm thầm chịu đựng những thành kiến…
Lòng yêu thương mẹ, nỗi khát khao sự ấm áp của tình mẹ thiêng liêng cao đẹp của bé Hồng.
Tình mẫu tử là tình cảm thiêng liêng, không thể thiếu đối với mỗi chúng ta.
NỘI DUNG
Con người thật, đầy bản lĩnh của Nguyên Hồng ngay từ thuở ấu thơ.
IV. Củng Cố
Tạm biệt các em