Tiết 30: Văn Bản
CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
(Tĩnh dạ tứ)
Tác giả: Lý Bạch
TIẾT 30: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
I. TÌM HIỂU CHUNG
NHÀ THƠ LÝ BẠCH (701-762 SCN)
- Nhà thơ Lý Bạch sinh ngày 19-5-701 sau CN tại Thành phố Tây Vực, nước Trung Quốc, mất ngày 30 tháng 11, 762 sau Công nguyên.
1. Tác giả
- Ông được hậu thế gọi là "Thi tiên" (tức là thơ tiên), là một Thi tiên vĩ đại của đất nước Trung Quốc.
TIẾT 30: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
Xuất xứ
- Trong một đếm trăng sáng, nhìn khung cảnh trong đêm, nhà thơ tức cảnh sinh tình mà Lý Bạch sáng tác bài thơ Tĩnh dạ tứ
b. Thể thơ
Em hãy cho biết bài thơ được viết theo thể thơ nào?
- Bài thơ được viết bằng thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt cổ thể.
C. PTBĐ & Bố Cục
- PTBĐ miêu tả và biểu cảm.
- Bố Cục: Chia 2 Phần
BỐ CỤC VĂN BẢN
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
TIẾT 30: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
1. Hai câu thơ đầu

“Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương.”
  Tâm trạng nhà thơ: trong một đêm trăng rất sáng ở chốn tha hương, nhà thơ đã trằn trọc, thao thức không ngủ được
 Cách dùng từ “sàng” (giường) rất tinh tế
? Câu thơ đầu có phải chỉ tả cảnh không? vì sao em biết điều đó?
? Nếu thay chữ “sàng”, “giường” bằng chữ “án” và đình, (bàn) hoặc chữ “đình” (sân) thì ý nghĩa của câu thơ có thay đổi không? Vì sao?
Hãy cho biết tâm trạng của nhà thơ?
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
TIẾT 30: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
1. Hai câu thơ đầu

“Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương.”
? Em có nhận xét gì về ánh trăng trong 2 câu thơ đầu?
Cảm nhận về ánh trăng: “Ngỡ là sương trên mặt đất”, trăng sáng quá chuyển thành màu trắng giống như sương → khoảng khắc suy nghĩ của con người.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
TIẾT 30: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
2. Hai câu thơ cuối

“Cử đầu vong minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương”
 Trực tiếp tả tình
- Tư cố hương
- C? d?u, d� d?u, v?ng minh nguy?t ? V?a t? ngu?i, v?a t? c?nh
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
TIẾT 30: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
2. Hai câu thơ cuối

“Cử đầu vong minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương”
- Cử đầu (ngẩng đầu):
+ Vừa xác định điểm nhìn thay đổi: ánh mắt nhà thơ chuyển từ trong ra ngoài, từ mặt đất lên bầu trời; từ chỗ chỉ thấy ánh trăng đầu giường đến chỗ thấy cả vầng trăng.
+ Vừa như một động tác tất yếu để kiểm nghiệm vùng sáng trước giường là sương hay trăng
Hãy cho biết ý nghĩa của hành động cử đầu?
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
TIẾT 30: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
2. Hai câu thơ cuối

“Cử đầu vong minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương”
Đê đầu (Cúi đầu)
Không phải là để nhìn một lần nữa “sương trên mặt đất” mà để suy ngẫm về quê hương - Nhớ cố hương
Em hiểu đê đầu(cúi đầu) Ở đây là gì?
Tâm trạng tác giả lúc này như thế nào? Chi tiết nào thể hiện điều đó
→ Tâm trạng “nhớ cố hương” được thể hiện qua tư thế, cử chỉ, tâm trạng thường trực, sâu nặng biết bao.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
TIẾT 30: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
2. Hai câu thơ cuối

“Cử đầu vong minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương”
- Cử đầu (ngẩng đầu):
Hướng ra ngoại cảnh là để ngắm trăng
- Đê đầu (cúi đầu):
Hoạt động hướng nội, trĩu nặng tâm tư
→ Xúc cảnh sinh tình:Nhớ quê, thao thức không ngủ, nhìn trăng. Nhìn trăng, lại càng nhớ quê.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
TIẾT 30: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
2. Hai câu thơ cuối

“Cử đầu vong minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương”
? Ở hai câu thơ cuối có sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?
Nghệ thuật đối :
Nghệ thuật đối :
Đê đầu >< cử đầu, vọng minh nguyệt >< tư cố hương
? Nhận xét về số lượng chữ, cấu trúc ngữ pháp, từ loại?
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
TIẾT 30: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
2. Hai câu thơ cuối

“Cử đầu vong minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương”
? Ở hai câu thơ cuối có sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?
→Nghệ thuật đối: số lượng chữ của các bộ phận tham gia đối bằng nhau, cấu trúc ngữ pháp của các bộ phận tham gia đối giống nhau, từ loại của các chữ tương ứng ở hai vế đối giống nhau.
III. TỔNG KẾT – LUYỆN TẬP
TIẾT 30: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
a. Nghệ thuật:
- Xây dựng hình ảnh gần gũi, ngôn ngữ tự nhiên, bình dị.
- Sử dụng phép đối ở câu 3,4(số lượng các tiếng bằng nhau, cấu trúc cú pháp, từ loại của các chữ ở các vế tương ứng với nhau.)
b. Nội Dung:
- Nỗi lòng đối với quê hương da diết, sâu nặng trong tâm hồn, tình cảm người xa quê.
III. TỔNG KẾT – LUYỆN TẬP
TIẾT 30: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
Có người dịch Tĩnh dạ tứ thành hai câu thơ như sau:

“Đêm thu trăng sáng như sương
Lý Bạch ngắm cảnh nhớ thương quê nhà”

Em hãy nhận xét hai câu thơ dịch trên?

Gợi ý: Tìm điểm giống nhau và điểm khác nhau giữa bản dịch thơ của Tương Như dịch và hai câu thơ dịch trong bài tập.
III. TỔNG KẾT – LUYỆN TẬP
TIẾT 30: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH

 Nếu dịch bài thơ Tĩnh dạ tứ  thành 2 câu thơ như vậy sẽ không lột tả được trọn vẹn dòng cảm xúc của tác giả:
+ Bởi bài thơ gốc chứa đựng sự bâng khuâng của tác giả, dòng cảm xúc  đi từ việc thưởng thức ánh trăng tới  nhớ thương quê hương da diết
+ Bài thơ gốc có loạt động từ cho thấy hành động và  dòng cảm xúc trằn trọc, những băn khoăn của tác giả trong đêm thanh tĩnh